I SA/Wa 2267/18
WyrokWSA w Warszawie2019-09-06
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Elżbieta Lenart, Monika Sawa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest zasadne, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, które ma jedynie pośredni związek z rozstrzyganą sprawą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie było zasadne, ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w innej, choć powiązanej sprawie, miał jedynie pośredni wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a nie stanowił zagadnienia wstępnego, które uniemożliwiałoby merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Brak bezpośredniego związku przyczynowego między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym wyklucza możliwość zawieszenia postępowania na tej podstawie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie, że określone nieruchomości nie podlegały przepisom dekretu o reformie rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawiesił postępowanie administracyjne, uznając, że wynik innego postępowania przed NSA dotyczącego części tej samej nieruchomości będzie miał charakter prejudycjalny. Skarżący zarzucili błędną wykładnię art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że wyrok NSA nie ma charakteru prejudycjalnego, a sprawy mają odrębny charakter ze względu na różne przeznaczenie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zasądził od Ministra na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 6 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. solidarnie kwotę 682 (sześćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 1998 r. J. P. wystąpił o stwierdzenie, że nieruchomości położone w [...] oznaczone numerami działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1998 r., nr [...] stwierdził, że nieruchomość "[...] " o ogólnym obszarze [...] ha położona w byłym pow. [...], stanowiąca własność F.P., podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Po rozpatrzeniu odwołania J. P., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższe orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] maja 1998 r.
Wnioskiem z dnia [...] września 2005 r. T. P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...].
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] stwierdził nieważność obu orzeczeń z tego powodu, że organy administracji orzekły niezgodnie z zakresem wniosku zakreślonego przez strony postępowania - co stanowi rażące naruszenie prawa.
Zatem - w wyniku zapadłych orzeczeń - do rozpatrzenia pozostał wniosek z dnia [...] stycznia 1998 r., który został doprecyzowany przez strony postępowania pismami z dnia 13 kwietnia 2012 r. i 25 września 2013 r.
W efekcie tych pism przedmiotowe postępowanie zostało podzielone na trzy odrębne postępowania:
- dotyczące działek oznaczonych nr: [...] (podzielona na dz. nr: [...] i [...]),[...],[...],[...] i [...];
- dotyczące działek oznaczonych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...];
- dotyczące dziełek oznaczonych nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...];.
Niniejsza sprawa dotyczy rozpoznania wniosku z dnia 22 stycznia 1998 r. w zakresie działek oznaczonych nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...];.
Po rozpoznaniu tak sprecyzowanego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], stwierdził, że działki oznaczone numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...],[...],[...] i [...]; wchodzące w skład majątku [...], stanowiące własność F. P., nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzja została zaskarżona w całości przez Starostę [...] i akta sprawy wraz z odwołaniem zostały przekazane do Ministerstwa pismem z dnia 23 grudnia 2015 roku.
Rozpoznając powyższe odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], zawiesił postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dodał, iż taka sytuacja zaistniała w badanej sprawie.
Następnie stwierdził, że we wszystkich trzech odrębnych postępowaniach dotyczących majątku [...] zapadły już rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zostały wniesione odwołania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Między innymi Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], stwierdził, że działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] wchodzące w skład majątku [...], stanowiące własność F. P., podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznał odwołanie i decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 327/17 oddalił skargę na tę decyzję. Obecnie wniesiona została skarga kasacyjna, która czeka na rozpoznanie przez NSA.
W związku z powyższym organ uznał, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zapadnie w tej sprawie, będzie miał bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej spornych działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...].
Wynika to z faktu, że skarżący decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. podnieśli brak legalnych podstaw do orzekania o podleganiu pod działanie przepisów dekretu (był to jedyny zarzut podniesiony przez skarżących). Nadto w skardze kasacyjnej od wyroku WSA, jej autorzy wnieśli o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 2 ust. 1 zdanie trzecie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
Przy ewentualnym uwzględnieniu przez sądy administracyjne poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej - w sposób oczywisty prowadziłyby to do umorzenia postępowania, a zatem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego musi być brany pod uwagę przez orzekający organ administracji. Trudno bowiem byłoby uzasadnić hipotetycznie różne rozstrzygnięcia (umorzenie postępowania w jednej sprawie i rozstrzygnięcia merytorycznego w drugiej) tego samego organu, w tym samym stanie prawnym, przy takim samym stanie faktycznym, w stosunku do tego samego majątku (różnych jego części), które na dodatek wydane byłyby w oparciu o ten sam materiał dowodowy zgromadzony we wspólnych (połączonych) aktach administracyjnych.
Nie pozostawia zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w badanej sprawie. Jest to wystarczające uzasadnienie dla zawieszenia postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. - w całości podtrzymując swoje stanowisko, że wyrok jaki zapadnie w sprawie dotyczącej innej części tej samej nieruchomości ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w badanej sprawie.
Skargę na postanowienie z dnia [...] października 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. - zarzucając organom naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie i uznanie, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2017r., sygn. akt I SA/Wa 327/17 będzie miał charakter prejudycjalny w sprawie.
Stwierdzili, iż wyrok, który zapadnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej - wbrew twierdzeniom Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - nie będzie miał bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy - tym samym organ całkowicie błędnie uznał, że ww. wyrok ma charakter prejudycjalny w niniejszej sprawie.
Fakt, że obie sprawy dotyczą tego samego majątku ziemskiego nie przesądza, że w każdej z tych spraw zostanie wydane identyczne rozstrzygnięcia. Powyższe jest spowodowane m. in. faktem, że sprawy te dotyczą nieruchomości o innym przeznaczeniu - jedna dotyczy zespołu pałacowo parkowego a druga pozostałej części majątku ziemskiego [...]. Zatem inne przesłanki należy ustalić analizując, czy zespół pałacowo-parkowy podległ pod działanie przepisów dekretu PKWN o reformie rolnej a inne przesłanki badając pozostałą część majątku.
Następnie wskazali, iż właśnie z powyższego względu sprawa majątku [...] została podzielona przez Wojewodę [...] na trzy odrębne postępowania, a każde z nich zakończyło się wydaniem odrębnej decyzji. Tym samym każda z wydanych przez niego decyzji stanowi samodzielny byt prawny i powinna być rozpatrywana przez organ odrębnie od pozostałych - co zostało całkowicie pominięte przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Na zakończenie wskazali, iż przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie procedowanych jest co najmniej kilkaset spraw dotyczących bezprawnego przejęcia majątków ziemskich na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący prezentują niezliczoną ilość zarzutów do wydanych orzeczeń nacjonalizacyjnych w tym kwestionujących właśnie ich legalność. W związku z powyższym, gdyby przyjąć stanowisko Ministra zaprezentowane w zaskarżonych postanowieniach o zawieszeniu przedmiotowego postępowania, wszelkie sprawy prowadzone nie tylko przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ale i wszystkich wojewodów powinny zostać zawieszone do czasu zakończenia każdej z tych kilkuset spraw zawisłych przed sądami administracyjnymi - bo istnieje ryzyko, że zostanie wydane orzeczenie kwestionujące legalność przejęcia majątków ziemskich na podstawie przepisów dekretu PKWN o reformie rolnej. Powyższe jawi się jako oczywisty absurd, co po raz kolejny uzasadnia uznanie postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018 roku oraz [...] października 2018 roku za całkowicie błędne.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. utrzymującego w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018 roku w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie dotyczącej rozpoznania odwołania T. P. i innych od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.,
- zasadzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie - podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Organ opisał przebieg postępowania w sprawie a następnie odniósł się do zarzutów skargi.
Podkreślił, że nie zakłada, iż we wszystkich sprawach dotyczących majątku [...] zostanie wydane identyczne rozstrzygnięcie.
Dla niego istotne znaczenie ma fakt, że skarżący w takiej samej sprawie zakwestionowali legalność decyzji administracyjnych Wojewody [...] oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - poprzez wydanie ich bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, argumentując to w ten sposób, iż art. 2 ust. 1 zdanie trzecie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej sprzeczny jest z przepisami Konstytucji RP (efektem tego jest zamieszczony w skardze kasacyjnej wniosek o wystąpienie na podstawie art. 193 Konstytucji RP z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 2 ust. 1 zdanie trzecie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP).
Oznacza to, że w przypadku gdyby Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do argumentacji skarżących i stwierdził, iż decyzje Wojewody [...] oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu ich rażącego naruszenia prawa albo wydania bez podstawy prawnej - to rzutowałoby to na inne decyzje tych organów wydane w oparciu o przepis art. 2 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. w stosunku do tego samego majątku. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, żeby w stosunku do różnych części jednego majątku (opisanych w tej samej księdze hipotecznej) zostały wydane dwie decyzje w oparciu o ten sam przepis prawny, z czego jedna funkcjonowałaby w obrocie prawnym, a druga została z niego wyeliminowana jako wydana bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Dodał, że zdaje sobie sprawę z tego, iż przed sądami administracyjnymi prowadzonych jest wiele spraw dotyczących bezprawnego przejęcia majątków ziemskich na rzecz Skarbu Państwa. Jednakże nie podziela toku rozumowania pełnomocnika skarżących, że gdyby przyjąć stanowisko Ministra w zakresie zawieszenia postępowania, to wszystkie tego typu sprawy powinny zostać zawieszone. Potencjalny wpływ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na inne sprawy (dotyczące innych majątków ziemskich) w zakresie reformy rolnej może być rozpatrywany w ramach tych innych postępowań.
Zaś ocena tego, jakie czynności organu w tych postępowaniach byłyby absurdalne lub nie, nie należy co kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie majątku [...].
Badane sprawy wyróżnia to, że są przedmiotowo i podmiotowo tożsame. Dotyczą wprawdzie poszczególnych części majątku [...], jednakże majątek ten opisany był w jednej księdze hipotecznej i jako całość został przejęty na cele reformy rolnej na podstawie konkretnego przepisu prawa. Orzeczenia zostaną w tych sprawach wydane w oparciu o ten sam materiał dowodowy, zgromadzony we wspólnych (połączonych) aktach administracyjnych
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a".
Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo.
W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] października 2018 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] sierpnia 2018 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego - powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ uznał, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zapadnie w sprawie dotyczącej innej części tej samej nieruchomości, będzie miał charakter prejudycjalny w sprawie.
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny, zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2015).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano ponadto, że organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, chcąc powołać powyższą przyczynę zawieszenia postępowania, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Jeśli w sprawie wyłoni się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mogą co prawda wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07, publ. w CBOSA).
Podkreślić przy tym należy, iż zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami, co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa możliwe jest rozpoznanie sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 803/16: "Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania".
Mając na względzie powyższe rozważania wskazać należy, że tak rozumiana instytucja prawna zagadnienia wstępnego nie wystąpiła w badanej przez Sąd sprawie administracyjnej.
Niniejsze postępowanie dotyczy rozpoznania wniosku o stwierdzenie, że nieruchomości położone w [...] nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz. 13 ze zm.) - w części dotyczącej konkretnie wymienionych działek.
Natomiast organ uznał, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zapadnie w sprawie dotyczącej rozpoznania powyższego wniosku, ale w zakresie innych działek wchodzących w skład tej samej nieruchomości, jest zagadnieniem wstępnym.
Powyższego poglądu i przedstawionej na jego uzasadnienie argumentacji prawnej Sąd w niniejszym składzie nie podziela - uznając, że zawieszenie postępowania nie jest prawidłowe.
Nie jest bowiem zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - orzeczenie w sprawie części działek względem postępowania dotyczącego pozostałych działek, nie ma bezpośredniej zależności pomiędzy tymi postępowaniami.
Zagadnienie wstępne jest zagadnieniem tamującym, uniemożliwiającym rozpoznanie sprawy - co oznacza, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne.
Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Przy czym powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie taka zależność nie zachodzi - nie ma bowiem zależności bezpośredniej pomiędzy rozpoznaniem sprawy co do części działek, a rozpoznaniem pozostałej części wniosku. Przy czym chodzi o rozumienie tego związku, w sposób o którym stanowi art. 97 § 1 pkt 4 kpa i jakie zostało omówione powyżej.
Zatem w tych okolicznościach nie można twierdzić, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy administracyjnej jest bezwzględnie uwarunkowane wynikiem innego postępowania zawisłego przed NSA. Ewentualny rezultat tego ostatniego postępowania (np. podzielenie zarzutów skargi kasacyjnej co do braku legalnych podstaw do orzekania o podleganiu pod działanie przepisów dekretu PKWN) może mieć wpływ na wydane w tej sprawie administracyjnej rozstrzygnięcie - lecz nie jest tak, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi obecnie nie może - bez oceny tego zagadnienia - wydać decyzji merytorycznie kończącej sprawę.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu.
Sąd pragnie również zwrócić uwagę na fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2106/17 rozpoznał sprawę będąca przyczyną zawieszenia niniejszego postępowania i oddalił skargę kasacyjną.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł na postawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło