I SA/Wa 2281/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. J., J. T. i P. T. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz B. J., J. T. i P. T. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 1964 r. nr [...] Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] – Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] lutego 1964 r. nr [...], orzekło o przejęciu na własność Państwa nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], składającej się z działki gruntu nr [...] o pow. [...] m2 oraz budynku mieszkalnego, położonego w G. przy ul. [...], z tytułu dokonanej zastępczo przez Prezydium w 1954 r. nadbudowy ww. budynku trzema piętrami, której ujawnionym właścicielem była M. L.. Decyzją z dnia [...] października 1964 r. nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. orzekło o ustaleniu na rzecz M. L. odszkodowania za przejętą nieruchomość (budynek wraz z gruntem). Pismem z dnia 2 lutego 2009 r. następczynie prawne byłej właścicielki nieruchomości B. J., P. T. i J. T. wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1964 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] nie uwzględnił złożonego wniosku i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] lutego 1964 r. Rozpoznając złożone odwołanie Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] utrzymał w decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011r., uznając, że strony postępowania nie przedstawiły jakichkolwiek dowodów mogących stanowić podstawę do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły B. J., P. T. i J. T., reprezentowane przez adw. M. P., wnosząc o jej uchylenie. W ocenie strony skarżącej organ przy wydaniu decyzji naruszył art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie patrząc na fakt, że decyzją z dnia 20 lutego 1964 r. wydana została nie tylko z rażącym naruszeniem prawa lecz wręcz, bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria wskazać należy, że na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, które Sąd wziął pod uwagę, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie pisemnych rozstrzygnięć (art. 109 § 1 Kpa). Z doręczeniem orzeczenia administracyjnego wiążą się bowiem przewidziane w Kpa skutki prawne. Nałożony na organ obowiązek prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego ma, w świetle art. 156 § 1 Kpa, szczególne znaczenie także z tego powodu, że jego naruszenie stanowi przesłankę, która uzasadnia stwierdzenie nieważności przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia dotkniętego taką kwalifikowaną wadą postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] października 2012 r. zmarł jeden z uczestników postępowania L. B. (odpisu aktu zgonu w k. 80), który był jednym ze współużytkowników wieczystych spornej nieruchomości oraz współwłaścicielem jednego ze znajdujących się w budynku lokali mieszkalnych. Spadkobiercami zmarłego zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] zostali żona A. B. (w ½ części) oraz (po ¼ części) matka T. B. i brat M. B.. T. B. zmarła [...] października 2013 r. Spadek po niej nabył na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] syn M. B. w całości. Z kolei z pisma A. B. z dnia 5 lutego 2015 r., wynika, że przed Sądem Rejonowym w G. [...], toczy się postępowanie sądowe o dział spadku po zmarłym L. B.. Pomimo tego Minister Infrastruktury i Rozwoju zaskarżoną decyzję skierował do umieszczonego w jej rozdzielniku L. B., a zatem osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony (nie miała podmiotowości prawnej). Powyższe działanie stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie rozstrzygnięć, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Takie naruszenie prawa obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09). Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie rozstrzygnięcia ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji lub postanowień. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r. sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., z. 5, poz. 108). Organ powinien bowiem w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 Kpa). Rozpoznając ponownie sprawę organ orzekający weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.