I SA/Wa 229/13

11 marca 2013 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa [...] z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie zwrotu podania, skarżący - Towarzystwo [...] z siedzibą w W. (dalej: Towarzystwo) wystąpiło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że sytuacja finansowa Towarzystwa jest bardzo trudna i na przestrzeni kolejnych lat ulega dalszemu pogorszeniu, między innymi w związku z trwającą egzekucją komorniczą, w wyniku której posiadany majątek trwały Towarzystwa podlegał sprzedaży znacznie poniżej wartości rynkowej. Jako stowarzyszenie naukowo-społeczne Towarzystwo wypełnia swoje statutowe zdania, korzystając tylko z wypracowanych przez siebie środków. Na koniec grudnia 2011 r. strata finansowa Towarzystwa wyniosła [...] zł. W ocenie Towarzystwa, poniesienie nawet najmniejszej opłaty sądowej spowodowałoby konieczność zakończenia jego działalności, które prowadzone było od prawie [...] lat. Wraz z wnioskiem Towarzystwo przedłożyło rachunek zysków i strat oraz bilans na dzień 31 grudnia 2011 r. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W świetle art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rozstrzyganej sprawie wpis od skargi na zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r., stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynosi 100 zł. Inne opłaty sądowe, których obowiązek poniesienia może obciążać skarżące Towarzystwo, w zakresie swojej wysokości, nie przekracza wskazanej kwoty. Oznacza to, sytuacja majątkowa Towarzystwa podlegała w rozpoznawanej sprawie ocenie w zakresie, w jakim reprezentujący podmiot składający wniosek o prawo pomocy wskazali, iż Towarzystwo nie posiada środków finansowych wystarczających do pokrycia kosztów postępowania w wysokości nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł. W odniesieniu do powyższego poziomu obciążenia finansowego stwierdzić należy, że wniosek Towarzystwa nie zasługiwał na uwzględnienie. Wprawdzie nie może ulegać wątpliwości to, że sytuacja majątkowa Towarzystwa, jak wskazano we wniosku, jest zła, a ponadto uległa ona dalszemu pogorszeniu od dnia rozpoznawania poprzedniego wniosku Towarzystwa (postanowienie z dnia 22 marca 2011 r. sygn. I SA/Wa 1218/10), niemniej przesłanek przyznania prawa pomocy nie można odnosić do ogólnych wskaźników analizy ekonomiczno-finansowej osoby prawnej, odwołujących się do jej wyników finansowych. Kluczowe znaczenie przy ocenie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., mają bowiem ustalenia odnoszące się do posiadania przez jednostkę organizacyjną środków finansowych, bądź zdolności do pozyskania takich środków, w wysokości niezbędnej do pokrycia kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Skarżące Towarzystwo, jak wynika z przedłożonego przez wnioskodawcę bilansu, posiada aktywa trwałe o wartości [...] zł. Strona ponosi wydatki na koszty administracyjne ([...] zł) niewspółmierne do przychodów wynikających z działalności statutowej ([...] zł), z tym jednak zastrzeżeniem, że zasadniczy element tychże kosztów wiąże się z amortyzacją środków należących do Towarzystwa ([...] zł). Mając na uwadze przedłożone przez stronę dokumenty źródłowe, trudno wprawdzie zakwestionować, by Towarzystwo, jak podniesiono we wniosku, nie poniosło w ocenianym okresie straty w wysokości [...] zł. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza jednak, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymaganych zobowiązań. Należy zauważyć, że w ramach aktywów obrotowych Towarzystwo dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości [...] zł. Brak jest jednocześnie przeszkód prawnych, by powyższe środki nie mogłyby zostać uruchomione przez Towarzystwo celem uiszczenia ciążącego na stronie zobowiązania wynikającego z wszczęcia postępowania sądowego. W postanowieniu z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. II OZ 1155/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że przez pojęcie "środki", o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć tak środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartość środków trwałych należących do osoby prawnej, czy też innej jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej. Należy mieć w tym przypadku na uwadze, że opłaty sądowe - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji RP jest powszechność i równość w zakresie ponoszenia tych danin. Strona biorąca udział w postępowaniu, w szczególności jednostka organizacyjna prowadząca działalność gospodarczą, co do zasady, nie może zatem uchylać się od obowiązku uiszczenia wskazywanych opłat poprzez odwoływanie się do swojej trudnej sytuacji majątkowej i mających związek z tą sytuacją obowiązków polegających na konieczności regulowania zobowiązań wobec innych podmiotów aniżeli sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. II FZ 23/06; postanowienie NSA z 12 lutego 2013 r. sygn. II GZ 57/12). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w normalnych warunkach obrotu gospodarczego prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z koniecznością prowadzenia postępowań sądowych. Koszty sądowe wynikające z tychże postępowań powinny być zatem kwalifikowane jako wydatki związane z bieżącą działalnością danej jednostki organizacyjnej (por. postanowienie NSA z 18 lipca 2012 r. sygn. I GZ 155/12). Powyższe ustalenia prowadzą do uznania, że wbrew odmiennej ocenie Towarzystwa, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca dysponuje środkami pozwalającymi na skuteczne zaskarżenie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. celem ustalenia zgodności z prawem tego aktu. Okoliczność ta stanowiła podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.