I SA/Wa 2320/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-10

Skład orzekający: Łukasz Trochym, Iwona Kosińska, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką, polegający głównie na pomocy w gospodarstwie domowym i towarzyszeniu w wizytach lekarskich, uzasadnia rezygnację z zatrudnienia i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania stałej, długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, która to opieka w takim wymiarze uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. W przypadku, gdy opieka ogranicza się do pomocy w gospodarstwie domowym i nie wymaga stałej obecności, a osoba niepełnosprawna jest w stanie samodzielnie wykonywać podstawowe czynności życiowe, nie można mówić o bezpośrednim związku przyczynowym między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca M. B. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką R. G. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie spełnia wymogów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności nie istnieje bezpośredni związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrza Miasta [...] odmówił przyznania M. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką R. G.. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przywołał przepisy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111). Następnie wskazał, że z wniosku M. B. wynikało, że zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę – R. G., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od grudnia 2012 r. a ustalony (znaczny) stopień niepełnosprawności istnieje od [...] stycznia 2013 r. Oznacza to, że niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, nie później jednak niż do ukończenia 25 roku życia. Kolegium odnosząc się do tej kwestii stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, w zakresie braku spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 b ustawy do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na moment powstania niepełnosprawności R. G., jest sprzeczne z postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok o sygn. akt. K 38/13 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie TK weszło w życie. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Tym samym więc w następstwie stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. Ib ustawy w ww. zakresie, spowodowało ukształtowanie nowego stanu prawnego, który orzekając w sprawie organ I instancji zobowiązany był uwzględnić. Z powyższego wynika, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w obecnym stanie prawnym był zobowiązany zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 ust. 1b ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Kolegium podkreśliło jednak, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca - córka R. G., jest osobą, na której - w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy i zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. Okolicznością niesporną w sprawie jest także to, że matka odwołującej legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu art. 3 pkt 21 lit. e ustawy. Na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021r. nr akt [...] ma stwierdzoną niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia [...] lutego 2022 r., a datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji określono "nadal". Kwestią sporną pozostaje natomiast ocena charakteru opieki sprawowanej faktycznie przez odwołującą nad matką i powód niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu odwoławczego przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie tę opiekę sprawującej, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy sprzątaniu, praniu, robieniu zakupów, gdyż prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że udzielana przez odwołującą pomoc matce nie spełnia przesłanki, o której mowa w wyżej omawianym przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że odwołująca wspiera swoją matkę w codziennym funkcjonowaniu, jednakże opieka przez nią sprawowana nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Jak wynika z zeznań odwołującej, jej matka porusza się samodzielnie, samodzielnie korzysta z toalety, posiłki również spożywa samodzielnie. Odwołująca pomaga mamie ubrać się i umyć. Z powyższego wynika, że podstawowe czynności dnia codziennego matka odwołującej wykonuje samodzielnie lub przy nieznacznej pomocy odwołującej. Pomoc odwołującej zasadniczo więc sprowadza się do wykonywania zwykłych codziennych czynności, takich, jakie wykonuje się zazwyczaj w każdym gospodarstwie domowym, także w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Zdaniem Kolegium nie można zatem przyjąć, że wykonywane względem matki czynności wypełniają odwołującej cały dzień w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Również umawianie wizyt lekarskich i towarzyszenie podczas nich nie wymaga od odwołującej zaprzestania aktywności zawodowej, skoro matka odwołującej jest pod opieką lekarza rodzinnego, a wizyty odbywają się raz na 3 - 4 miesiące, zaś u neurologa ostatnia wizyta miała miejsce dwa lata temu. Organ odwoławczy podkreślił także, że odwołująca w zasadzie nie wykonuje przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż matka odwołującej nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia, leczenia odleżyn, ran. Nie potrzebuje pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz nie używa pampersów, czy pieluchomajtek. Z zeznań odwołującej wynika, że pomaga ona matce - jeśli chodzi o czynności pielęgnacyjne - jedynie przy myciu i ubieraniu. Powyższe nie wskazuje więc, by matka odwołującej wymagała ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru ze strony odwołującej. Według Kolegium zakres i częstotliwość wykonywanych względem matki czynności opiekuńczych nie wiąże się z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji przez odwołującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Czynności odnoszące się do opieki nad matką wykonywane przez odwołującą mogą być bowiem zorganizowane w sposób umożliwiający jej podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, brak jest w niniejszym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez odwołującą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze. Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje. Na powyższą decyzję pełnomocnik M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Wniósł także o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: -zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że zakres opieki świadczony przez Skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej. - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez Organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez Nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje. 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki Skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."). Na wstępie wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko SKO, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, kryterium momentu powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy orzekania o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z powyższym art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., w skrócie: "u.ś.r."), nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazać należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką, w związku przyczynowo-skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednak, aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa, wykluczająca możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Świadczenie pielęgnacyjne nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). W judykaturze akcentuje się, iż punkt ciężkości w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki i jej kwalifikowanym charakterze, a nie w samej opiece nad najbliższym członkiem rodziny. Natomiast "stałość" tej kwalifikowanej opieki, wyraża się w konieczności jej sprawowania w sposób ciągły, codziennie, bez jakiejkolwiek przerwy i w zasadzie przez całą dobę, co w konsekwencji wyklucza możliwość wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, czy innej pracy zarobkowej. Świadczenie to ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2729/16). Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca samodzielnie postanawia zrezygnować z zarobkowania (jeżeli pracę zarobkową wykonuje) lub się od niego powstrzymać (jeżeli w danym momencie pracy nie świadczy, ale jest zdolny i gotowy do jej podjęcia), a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni. Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1854/19). Również nie budzi wątpliwości fakt, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy uznał, że podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest brak związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaną nad matką opieką, bowiem wykonywane przez nią czynności nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalony wymiar sprawowanej opieki wskazuje, iż nie wypełnia ona całej doby, dlatego skarżąca może podjąć zatrudnienie, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącej (ur. [...] r.) jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji do [...] lutego 2022 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r.). Choruje na cukrzycę, na chorobę Alzhaimera oraz ma chore nerki. Skarżąca razem z matką prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, mąż skarżącej zamieszkuje w tym samym domu, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca pomaga matce w czynnościach takich jak pranie, sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów i wykupienie leków, towarzyszenie w wizytach lekarskich raz na dwa – trzy miesiące, załatwianie spraw urzędowych, pomoc w ubieraniu i myciu. W ocenie Sądu, wskazane przez skarżącą czynności, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Podkreślić należy, że z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej była osobą leżącą, niemogącą się poruszać samodzielnie czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji. Zdaniem Sądu zakres opieki, który w istocie polega na pomocy w gospodarstwie domowym, które matka skarżącej prowadzi wspólnie z nią czy umawianie wizyt lekarskich nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowią zaś codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. Czynności związane z opieką nad matką skarżącej ograniczają się zaś do pomocy w porannej, czy wieczornej toalecie, podaniu leków czy sporadycznym towarzyszeniu w wizytach lekarskich. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Odnosząc się do możliwości świadczenia przez skarżącą pracy zarobkowej i związku przyczynowo-skutkowego ze sprawowaną opieką należy mieć na uwadze, że wymienione powyżej czynności opiekuńcze nie wypełniają skarżącej większości dnia i są w takim wymiarze, który uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, w związku z tym nie są realną przeszkodą do wykonywania przez nią pracy. Systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskująca musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędna w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a niepodejmowaniem przez nią pracy nie istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby matka skarżącej, posiadająca co prawda orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, była niesamodzielna w większości sfer życia. Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby skarżąca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącej ma ponadto trzech synów, z których jeden mieszka w [...], drugi w miejscowości [...] położonej około 6 km od [...], a trzeci jest zameldowany w [...], ale przebywa w Irlandii Sąd podziela również stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyrokach z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20 i z dnia 21 października 2021 r., sygn. III SA/Kr 588/21, w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad nią. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Podkreślić należy bowiem, że stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.1359), krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Okoliczność ta ma znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu. Tym samym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd zaznacza, że jest mu znane orzecznictwo zaprezentowane w skardze złożonej do sądu, dotyczące wykładni przepisów z zakresu zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak każda indywidualna sprawa posiada własną specyfikę i tak też powinna być rozpatrywana. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl ----------------------- 10

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło