I SA/Wa 2328/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 250/13 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz M. K. sumę pieniężną w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. (dalej jako "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 250/13, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W.przy ul. [...] , oznaczoną hip. nr [...] , w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz dwukrotnego wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł; stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 10 000 zł, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że konieczne jest uświadomienie organowi, że niewykonywanie wyroków sądu jest nieopłacalne. Suma taka stanowić będzie z kolei dla skarżącej zadośćuczynienie za wiele lat oczekiwania na rozpoznanie jej sprawy. Nieuzasadnione przedłużanie postępowania pozbawia bowiem skarżącą szansy na dostęp do lepszych warunków życia, opieki medycznej, rehabilitacji i leków na starość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustaleniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, oraz sprawdzeniu, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie organ wydawał już trzykrotnie decyzje odmawiające skarżącej przyznania odszkodowania za przedmiotowy grunt (tj.[....] lipca 2005 r.,[...] października 2009 r. i[...] maja 2011 r.), jednak decyzje te były uchylane przez Wojewodę M. (kolejno decyzjami z[...] stycznia 2006 r.,[...] stycznia 2010 r. i [...] września 2011 r.). Wtoku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Obecnej konieczne jest precyzyjne ustalenie daty utraty władania przedmiotową nieruchomością przez poprzednich właścicieli, a także sprawdzenie, czy odszkodowanie nie zostało już tym osobom przyznane na podstawie układów indemnizacyjnych. Wobec powyższego wystąpiono do Ministra Finansów z prośbą o udzielenie informacji w tym przedmiocie, jak również do W. z prośbą o przekazanie skanów zdjęć lotniczych obejmujących teren nieruchomości wykonanych w latach 1955-1960. Poinformowano również strony postępowania o powyższych działaniach oraz o przewidywanej dacie wydania decyzji, tj.[...] stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 10 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 250/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. K. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 10 września 2013 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu [....] grudnia 2013 r. (data prezentaty organu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru k-46 sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 250/13). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu [...] lutego 2014 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, tj. do [...] lutego 2020 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z [...] lipca 2019 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 10 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 250/13. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 10 września 2013 r., okoliczność że jest to już trzecia skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 12 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 3101/14 wymierzono grzywnę w wysokości 1000 zł, zaś wyrokiem z 15 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1383/18 – 5000 zł oraz sumę pieniężną w wysokości 2500 zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu[....] grudnia 2013 r. odpisu wyroku z 10 września 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 250/13, organ podjął w sprawie zaledwie trzy czynności, tj. zlecił wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości (który wykonany został w dniu [...] sierpnia 2017 r.); w dniu [...] października 2019 r. wystąpił do [...] Biura [...] z prośbą o przekazanie skanów zdjęć lotniczych obejmujących teren nieruchomości wykonanych w latach 1955-1960, zaś w dniu [...] października 2019 r. do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji, czy dawnym właścicielom przedmiotowej nieruchomości lub ich następcom prawnym wypłacono odszkodowanie w ramach układów indemnizacyjnych. Do zintensyfikowania działań organu nie zmobilizował zatem ani wyrok z 10 września 2013 r. zobowiązujący do rozpoznania wniosku skarżącej o ustalenie odszkodowania, ani też dwukrotne wymierzenie grzywny w związku z jego niewykonaniem. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że od 2017 r. organ dysponował operatem szacunkowym określającym wartość nieruchomości (który stracił już swoją ważność), a mimo tego nie wydał decyzji rozpoznającej wniosek skarżącej. Bezczynności organu w tej sytuacji w żaden sposób nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że koniecznym jest jeszcze precyzyjne ustalenie daty utraty władania przedmiotową nieruchomością przez poprzednich właścicieli, a także sprawdzenie, czy odszkodowanie nie zostało tym osobom przyznane już na podstawie układów indemnizacyjnych. Niniejsze postępowanie trwa już od 2000 r., a zatem był to czas wystarczający na ustalenie zaistnienia przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo dwukrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] lutego 2000 r., a więc prawie 20 lat temu, oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.