I SA/Wa 2346/23
WyrokWSA w Warszawie2024-07-11
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Przemysław Żmich, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo organu wojewódzkiego z dnia [...] maja 2019 r. skierowane do PKP S.A. stanowiło czynność wszczynającą postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, co uzasadniałoby wydanie zaświadczenia o prowadzeniu takiego postępowania?Ratio decidendi
Pismo organu wojewódzkiego z dnia [...] maja 2019 r. skierowane do PKP S.A. nie stanowiło czynności wszczynającej postępowanie administracyjne z urzędu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości. Była to jedynie korespondencja przygotowawcza mająca na celu zebranie informacji do oceny zasadności wszczęcia postępowania, a nie formalne zawiadomienie strony o jego wszczęciu. W związku z tym organ nie mógł wydać zaświadczenia o prowadzeniu takiego postępowania.Stan faktyczny
Gmina wystąpiła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego prowadzenie przez Wojewodę postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości. Wojewoda odmówił wydania zaświadczenia, wskazując, że nie prowadzi takiego postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym twierdząc, że pismem z [...] maja 2019 r. Wojewoda wszczął z urzędu postępowanie komunalizacyjne.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu zażalenia Gminy [...], postanowieniem z [...] października 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2023 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o treści żądanej przez pełnomocnika gminy [...], wskazującej, że prowadzone jest przez Wojewodę [...] pod nr [...] postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w odniesieniu do nieruchomości położonej we [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], [...], jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] czerwca 2023 r., uzupełnionym pismem z [...] lipca 2023 r., Gmina [...] wystąpiła o wydanie w oparciu o art. 217 § 1 i 2 kpa zaświadczenia wskazującego, że prowadzone jest przez Wojewodę [...] pod nr [...] postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości gruntowej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz.. 191 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", w odniesieniu do wskazanej wyżej nieruchomości.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2023 r., działając na podstawie art. 219 kpa, odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu wskazał, że treść zaświadczenia ma potwierdzić okoliczność, że Wojewoda prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie komunalizacji nieruchomości opisanej we wniosku, tymczasem organ wojewódzki wskazał, że nie prowadzi takiego postępowania. Dalej organ wyjaśnił, że pod wskazanym we wniosku nr [...] w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] zarejestrowane zostało pismo zastępcy Dyrektora Wydziału Nieruchomości Komunalnych Urzędu Miejskiego w [...] z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], w którym poinformował Wojewodę [...], że oczekuje wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 17a ust. 3 ustawy przez Gminę [...] własności nieruchomości położonej w [...], ozn. w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], jako działka nr [...]. Dalej wskazał, że powyższe wystąpienie nie stanowi wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 5 ust. 1, a należy je traktować jedynie jako informację o istnieniu przesłanek do ewentualnego wszczęcia z urzędu postępowania we wskazanym trybie, a organ do dnia sporządzenia postanowienia nie wszczął z urzędu postępowania komunalizacyjnego.
Od powyższego postanowienia Gmina [...] wniosła zażalenie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] października 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego regulującymi wydawanie zaświadczeń (art. 217-220 kpa) oraz utrwalonym orzecznictwem - zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Przy jego pomocy organ administracji publicznej stwierdza to, co jest mu wiadome, nie rozstrzyga jednak żadnej sprawy. W § 2 art. 217 kpa określono dwie odrębne podstawy wydania zaświadczenia. W przypadku drugim, określonym w pkt 2 art. 217 § 2 kpa (ubieganie się o zaświadczenie ze względu na interes prawny) organ obowiązany jest najpierw stwierdzić, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 218 § 1 kpa zaświadczenie może potwierdzać fakty albo stan prawny wynikający z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zgodnie z art. 219 kpa odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o żądanej treści może nastąpić wówczas, gdy: 1. z żądaniem wydania zaświadczenia zwrócono się do niewłaściwego organu; 2. osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia nie wykazała interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego; 3. organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia; 4. organ nie może spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia, z uwagi na treść danych znajdujących się w jego posiadaniu; w szczególności należy przyjąć, iż skoro zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe, jeśli stan prawny lub faktyczny, którego żądanie to dotyczy, jest sporny; 5. przepisy szczególne ustanawiają zakaz wydania zaświadczenia.
Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] sierpnia 2017 r. Gmina [...], jako strona zainteresowana wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], jako działka nr [...] poinformowała, że oczekuje wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w trybie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 17a ust. 3 i art. 18 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 17a ust.3 ustawy (obowiązującego od 22 września 2004 do 16 kwietnia 2020 r.) w stosunku do nieruchomości, o których mowa w ust. 1, nieobjętych spisami przekazanymi do 31 grudnia 2005 r. wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Przepisy art. 18 i 20 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 17 ustawy gminy sporządzają spisy inwentaryzacyjne mienia, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy. Natomiast art. 17a został dodany do ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) i wszedł w życie z dniem 22 września 2004 r. (art. 19 tej ustawy). Zgodnie z art. 17a ust. 1 i 2 ustawy gminy były zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2, a termin przekazywania upłynął z 31 grudnia 2005 r. Oznacza to, że ustawodawca wprowadził regulacje obligujące gminy do przygotowania spisów inwentaryzacyjnych, z zakreśleniem terminu (do 31 grudnia 2005 r.), przy czym upływ tego terminu nie oznaczał braku możliwości uzyskania decyzji komunalizacyjnej. Jedyną konsekwencją nieobjęcia spisem inwentaryzacyjnym nieruchomości, co do której komunalizacja nastąpiła ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy było przejście inicjatywy wydania decyzji w gestię wojewody. Jeśli gmina nie dopełniła swoich obowiązków związanych ze sporządzeniem spisów inwetaryzacyjnych do 1 grudnia 2005 r., a okazałoby się, że są nieruchomości skomunalizowane z mocy prawa, to jedynie wojewoda, dysponując taką wiedzą, rzeczywiście był władny podjąć z urzędu postępowanie, zawiadamiając o tym strony i wydać stosowaną decyzję potwierdzającą. Samo przyznanie organowi administracji publicznej kompetencji do wszczęcia z urzędu postępowania, jak miało to miejsce w przypadku zacytowanej regulacji nie prowadziło do automatycznego jego wszczęcia. Ocena, czy w danym przypadku należało wszcząć postępowanie komunalizacyjne z urzędu należała do organu, który przede wszystkim musiał posiadać informację (odpowiednie dane) o choćby potencjalnej możliwości podlegania danej nieruchomości (nieobjętej przekazanymi wojewodom przez gminy spisami inwentaryzacyjnymi) pod unormowanie z art. 5 ust. 1 lub 2 ustawy (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2203/22).
Minister zauważył, że art. 61 § 1 kpa przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania administracyjnego, tj. na żądanie (wniosek) strony lub z urzędu. Pismo, w którym strona wnosi o wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, nie stanowi żądania, o którym mowa w art. 61 § 1 kpa i art. 61a § 1 kpa. Nie skutkuje ono również wszczęciem postępowania administracyjnego. Pismo takie należy traktować jako powiadomienie organu o okolicznościach, które zdaniem strony, winny skutkować wszczęciem postępowania z urzędu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 lutego 2020 r. sygn. akt ll SAB/Po 145/19, wyrok WSA w Lublinie z 8 czerwca 2017 r. sygn. akt ll SA/Lu 285/17). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak jest środków procesowych pozwalających stronie na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt l SA/Wa 1017/19, wyrok NSA z 3 kwietnia 1998 r. sygn. akt Ill SA 408/97).
Mając na uwadze powyższe Minister wskazał, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości nie mogło zostać wszczęte "automatycznie", bez dokonania określonych prawem czynności przez Wojewodę. W szczególności zaś, ze względu na ustawowe zagwarantowanie prawa do wszczęcia tego postępowania z urzędu przez Wojewodę, nie mogło zostać zawiązane bez jego woli, nawet jeśli wniosek w tym zakresie złożyła gmina dysponująca interesem prawnym. Zatem w dniu wpływu do organu pisma Gminy z [...] sierpnia 2017 r. postępowanie komunalizacyjne nie zostało wszczęte.
Odnosząc się do pisma organu wojewódzkiego z [...] maja 2019 r., adresowanego do PKP S.A. Minister wskazał, że stanowiło ono jedynie korespondencję, która niewątpliwie jest związana z przedmiotem oczekiwanego przez stronę skarżącą postępowania, ale nie świadczy o dokonaniu wobec Gminy czynności prawnej, przewidzianej przez przepisy kpa. Zgodnie z poglądem prezentowanym przez sądy administracyjne zasadą jest, że pierwszą czynnością w sprawie jest zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania z urzędu na podstawie art. 61 § 4 kpa. W przypadku braku wystosowania do strony takiego sformalizowanego zawiadomienia przyjmuje się, że za dzień wszczęcia postępowania z urzędu należy przyjąć datę pierwszej czynności urzędowej wobec strony lub czynność podjętą w sprawie przez organ administracji publicznej z urzędu (por. wyroki NSA z: 13 października 1999 r. sygn. akt lV SA 1364/97 i z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt ll GSK 321/09). Tymczasem powołane przez stronę skarżącą pismo z [...] maja 2019 r., o którym mowa powyżej, zawiera jedynie ogólne informacje dotyczące ewentualnej komunalizacji gruntów pozostających w użytkowaniu wieczystym PKP S.A. w związku z licznymi wystąpieniami Gminy sygnalizującymi konieczność wszczęcia z urzędu postępowań komunalizacyjnych.
Zdaniem Ministra zawarte w ww. piśmie informacje w żaden sposób nie wskazują, że organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie komunalizacji przedmiotowej działki. Wyraźnie natomiast zaznaczono w jego treści, że: "obecnie Wojewoda jako organ jest zobligowany do oceny przesłanego materiału dowodowego pod kątem wszczęcia z urzędu postępowań w sprawie komunalizacji przedmiotowych nieruchomości".
Zatem należy przyjąć, że celem tego wystąpienia było zebranie danych, w oparciu o które organ mógłby ocenić ewentualną zasadność wszczęcia z urzędu postępowań komunalizacyjnych w różnych sprawach.
Zdaniem Ministra nie stanowiło ono wyrazu pierwszej czynności podjętej przez Wojewodę w sprawie komunalizacji konkretnej nieruchomości, a co za tym idzie nie było czynnością wszczynającą tego rodzaju postępowanie.
Podkreślenia wymaga, że przeciwny wniosek pozbawiałby organ możliwości dokonania jakiegokolwiek rozeznania i oceny istnienia podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, co skutkowałoby w istocie przekształceniem zasady oficjalności w zasadę dyspozycyjności. W związku z powyższym postępowanie komunalizacyjne nie zostało w sprawie wszczęte.
Ze względu na ustawowe zagwarantowanie prawa do wszczęcia postępowania komunalizacyjnego z urzędu przez Wojewodę nie mogło zostać zawiązane bez jego woli.
W tym stanie rzeczy postanowienie Wojewody [...] z [...] września 2023 r. jest prawidłowe i nie narusza przepisów prawa materialnego.
Od postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2023 r. Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: I. prawa materialnego, tj. art. 14 ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 stycznia 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 462) w zw. z art. 17a ust. 3 ustawy - który obowiązywał do 16 kwietnia 2020 r. poprzez ich pominięcie w rozpatrywanej sprawie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie występował ustawowy obowiązek wojewody do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, która to nieruchomość nie została objęta spisem inwentaryzacyjnym, ale mimo to uległa komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.; II. przepisów postępowania, tj.: 1) art. 217 § 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 61 § 1, art. 61 § 3 oraz art. 61 § 4 kpa poprzez nieuwzględnienie zażalenia Gminy [...] i utrzymanie w mocy postanowienia organu l instancji o odmowie wydania zaświadczenia o toczącym się postępowaniu, podczas gdy Wojewoda [...] najpóźniej pismem z [...] maja 2019 r. wszczął w powyższej dacie, z urzędu, postępowanie komunalizacyjne dotyczące nieruchomości; 2) art. 8 kpa poprzez nieuwzględnienie zażalenia Gminy [...] i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji kiedy działanie Wojewody [...] naruszało art. 8 kpa, ponieważ organy administracji publicznej zobowiązane są działać w sposób budzący zaufanie uczestników postępowań i kierować się zasadami bezstronności i równego traktowania; 3) art. 6 kpa poprzez nieuwzględnienie zażalenia Gminy [...] i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji kiedy działanie Wojewody [...] naruszyło art. 6 kpa, ponieważ organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Istota sporu jaki zarysował się między stronami w niniejszej sprawie dotyczy dwóch zagadnień. Po pierwsze - tego, czy Wojewoda [...] w stanie prawnym obowiązującym do 16 kwietnia 2020 r. miał obowiązek wszcząć z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy w odniesieniu do nieruchomości położonej we [...], oznaczonej jako działka nr [...], dla której prowadzona jest Kw nr [...]. P:o drugie - czy na skutek pisma organu z [...] maja 2019 r. takie postępowanie organ zainicjował.
Odnosząc się do pierwszego zagadnienia trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy gminy są zobowiązane do przekazywania wojewodom spisów inwentaryzacyjnych nieruchomości, które stały się własnością gmin - z mocy prawa - na podstawie art. 5 ust. 1 i 2. Termin przekazywania tych spisów, o którym mowa w ust. 1, upływał 31 grudnia 2005 r. (ust. 2). Obowiązujący zaś do 17 kwietnia 2020 r. ust. 3 art. 17 stanowił, że w stosunku do nieruchomości, o których mowa w ust. 1, nieobjętych spisami przekazanymi do 31 grudnia 2005 r., wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Przepisy art. 18 i 20 stosuje się odpowiednio.
Zdaniem Sądu z treści tych przepisów wynika, że art. 17a ustawy dotyczy nieruchomości, które z dniem 27 maja 1990 r., spełniając przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, stały się - z mocy prawa – własnością gmin, zaś decyzje wojewody zapadające w tych sprawach miały jedynie charakter deklaratoryjny.
Z kolei w poprzednim stanie prawnym tryb postępowania, prowadzący do wydania takich decyzji polegał na tym, że gminy sporządzały spisy inwentaryzacyjne obejmujące nieruchomości, które, w ich ocenie, spełniały wymogi z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy i które stały się ich własnością ex lege, a złożenie do wojewody spisu inwentaryzacyjnego inicjowało postępowanie zmierzające do wydania decyzji komunalizacyjnej. Jeśli gmina nie dopełniła swoich obowiązków związanych ze sporządzeniem spisów inwetaryzacyjnych do 1 grudnia 2005 r., a okazałoby się, że były nieruchomości skomunalizowane z mocy prawa, to jedynie wojewoda był władny wszcząć z urzędu postępowanie zawiadamiając o tym strony i wydać decyzję deklaratoryjną potwierdzającą nabycie tego mienia z mocy prawa.
W ocenie Sądu przepisy ustawy zawierały i nadal zawierają podstawę prawną dla działania organu wojewódzkiego z urzędu, ale nie nakładają na niego obowiązku wszczęcia takiego postępowania, co do każdej nieruchomości, którą gmina jest zainteresowana. Wszczęcie takiego postępowania z urzędu następuje tylko wtedy, gdy do komunalizacji danego mienia istotnie doszło. Przepisy te nie przewidują również terminu, w którym takie postępowanie winno być bezwzględnie wszczęte.
Wbrew temu co twierdzi Gmina [...] tego rodzaju wymogi nie wynikają również z treści art. 14 ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten przewiduje jedynie, że postępowania wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzone na podstawie art. 17a ust. 3 ustawy zmienianej w art. 3 prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych.
O tym więc, czy w stosunku do danej nieruchomości winno być z urzędu wszczęte postępowanie komunalizacyjne (tj. czy informacje, którymi dysponował organ wojewódzki uzasadniały wszczęcie takiego postępowania) oraz o dacie jego wszczęcia decyduje sam wojewoda.
Jeżeli chodzi natomiast o drugie zagadnienie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 61 § 4 kpa, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania przewidziane przez art. 61 § 4 kpa ma formę pisemną. Obowiązek powiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a także o zakresie tego postępowania stanowi wypełnienie gwarancji procesowych strony danego postępowania, wynikających z art. 10 § 1 kpa. Przy czym wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, według art. 61 § 4 kpa, rozpoczyna się wraz z pierwszą czynnością, o której strona została zawiadomiona.
Trafnie zwrócił uwagę Minister SWiA, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła taka sytuacja.
Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] sierpnia 2017 r. Gmina [...] poinformowała Wojewodę [...], że oczekuje wszczęcia z urzędu w trybie art. 5 ust. 1 ustawy postępowania komunalizacyjnego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości skarbowej (w dacie 27 maja 1990 r. oznaczonej jako działka nr [...] we władaniu [...]).
Następnie, pismem z [...] maja 2019 r. Wojewoda [...] wystąpił do PKP S.A. wskazując, że w związku z wpływającymi od czerwca 2017 r. wystąpieniami Gminy [...] o wszczęcie z urzędu postępowań komunalizacyjnych dotyczących gruntów pozostających w użytkowaniu wieczystym PKP S.A., w tym działki nr [...] obręb [...], organ jest zobowiązany do wyjaśnienia kwestii udokumentowania tytułu prawnego PKP m.in. do przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda wskazał, że jest zobligowany do oceny przesłanego materiału dowodowego pod kątem wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie komunalizacji przedmiotowych nieruchomości. W związku z powyższym Wojewoda zwrócił się do PKP S.A. o pilne przeprowadzenie kompleksowej kwerendy celem pozyskania dokumentów dotyczących sporządzonego przez ten organ wykazu nieruchomości potencjalnie skomunalizowanych (potwierdzających prawa do gruntu przedsiębiorstwa państwowego PKP wg stanu na 27 maja 1990 r.), których to nieruchomości dotyczą liczne wystąpienia Gminy [...].
Zdaniem Sądu pismo z [...] maja 2019 r. zawiera ogólne informacje dotyczące ewentualnej komunalizacji przedmiotowych terenów. Jest to co najwyżej korespondencja informująca o podejmowanych przez Wojewodę czynnościach przygotowawczych, które dopiero w przyszłości mogą skutkować wszczynaniem z urzędu konkretnych postępowań komunalizacyjnych w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy.
Nie można zatem uznać – jak to przedstawia skarżąca Gmina – że tego typu działania organu skutkowały wszczęciem postępowania komunalizacyjnego. Zawarte w tym piśmie informacje nie wskazują bowiem w żaden sposób na to, że organ wszczął z urzędu konkretne postępowanie w sprawie komunalizacji jakiejkolwiek konkretnej nieruchomości, w szczególności oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...].
Skarżąca Gmina pomija to, że wojewoda, jako terenowy organ administracji rządowej, nie działał w 2019 r. tylko i wyłącznie jako organ administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 kpa).
W wielu przypadkach, jeszcze przed wszczęciem z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej załatwianej poprzez wydanie decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 kpa) wojewoda, podejmując pewne czynności przygotowawcze (sprawdzające), działał w innych rolach, np.: 1) jako reprezentant Skarbu Państwa, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach; 3) jako organ kontrolujący pod względem legalności, gospodarności i rzetelności wykonywanie przez organy samorządu terytorialnego zadań z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez nie na podstawie ustawy (art. 3 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie - Dz.U. z 2017 r. poz. 2234 ze zm.).
Wobec tego pisma z [...] maja 2019 r. nie można było uznać za pierwszą czynność organu administracji publicznej podjętą w indywidualnej sprawie administracyjnej (art. 1 pkt 1 kpa), która skutkowała wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie komunalizacyjnej wobec zawiadomienia o tej czynności stron postępowania (art. 61 § 4 kpa) i która to sprawa w konsekwencji winna zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej kończącej to postępowanie (art. 104 kpa).
Co do skutków pisma z [...] maja 2019 r. wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że pismo to nie wszczęło postępowania w żadnej indywidualnej sprawie administracyjnej (por. wyroki NSA z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt: I OSK 3039/23, I OSK 3041/23 oraz wyroki NSA z 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt: I OSK 3134/23, I OSK 3135/23, I OSK 3136/23, I OSK 3137/23).
Trafnie zatem przyjął Wojewoda [...], że nie było podstaw do uznania, że postępowanie komunalizacyjne względem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] zostało wszczęte z urzędu przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa. A skoro tak, to nie było podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez Gminę [...] treści w oparciu o art. 217 § 1 i 2 pkt 2 oraz art. 218 kpa.
Z tej przyczyny Wojewoda [...] zasadnie załatwił wniosek Gminy [...] z [...] czerwca 2023 r. negatywnie w oparciu o art. 219 kpa, a postanowienie to prawidłowo zaakceptował Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając zaskarżone postanowienie.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło