I SA/Wa 236/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego postanawia umorzyć postępowanie sądowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Rady W. przez Kierownika Filii F. Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...], orzekającą o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 388,31 zł z przeznaczeniem na zaspakajanie podstawowych potrzeb bytowych G. P. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.), zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej: 1. samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, tj. 461 zł.; 2. całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust.1. Z zebranego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że G. P. kwalifikuje się do uzyskania pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, bowiem jej dochód nie przekracza wskazanego wyżej kryterium dochodowego, gdyż wynosi 72,69 zł, ponadto orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2003 r. skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a ponieważ orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na stałe. Spełnienie przesłanek wymienionych w art. 27 ust. 4 cytowanej ustawy o pomocy społecznej uzasadnia przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. P. W uzasadnieniu skargi podała, że z posiadanych przez nią dokumentów wynika, iż nabyła prawo do renty socjalnej, a mimo to przyznano jej zasiłek stały wyrównawczy do odwołania, co wiąże się z brakiem stabilizacji życiowej oraz pozbawieniem poprawy bytu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe przy czym określenie "stało się" – oznacza w utrwalonym orzecznictwie ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy (postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. II SA/Łd 2465/97, OSP 1999/12/214). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 14 stycznia 2004 r. a po jej wniesieniu zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie, że rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r. decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) wygasają z mocy prawa (z zastrzeżeniem przewidzianych tą ustawą wyjątków). Zgodnie z art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 orzekł, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zd. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że wygaszenie, z dniem 1 maja 2004 r. na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej "nie powoduje uznania za niebyłe tego co się wydarzyło od dnia wydania decyzji do dnia 1 maja 2004 r. Wygaśnięcie decyzji pozytywnej powoduje, że ustaje obowiązek na przyszłość, co w niczym nie narusza podstawy prawnej i prawidłowości wypłaconych świadczeń. Natomiast w wypadku decyzji negatywnej, nawet jej wygaśnięcie nie zdezaktualizuje powinności dokonania kontroli przez sąd administracyjny". Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podziela, bowiem przyjmując stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd musiałby orzekać o legalności aktu, który nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż został wygaszony z mocy prawa. Idąc, zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny, tokiem rozumowania to w przypadku skarg uzasadnionych, które przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zarówno wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja, jak również wytycznych dla organów, którymi winny się one kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiłyby się do stanu prawnego jaki obowiązywał pod rządami poprzedniej ustawy. Natomiast zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i nie zakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane według przepisów tej ustawy. Związanie zatem, w myśl przepisu art. 153 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądu i organów poglądem Sądu orzekającego, wyrażonym na tle innego stanu prawnego, niż ten według, którego organy będą musiały w sprawie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego uzasadnienia. W tym miejscu zauważyć należy że zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie przez Sąd w wyroku, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa wygasła także nie znajduje uzasadnienia racjonalnego i prawnego. W przypadku zaś skarg nie uzasadnionych zdaniem składu orzekającego jest rzeczą obojętną dla strony, czy skarga jej została oddalona, czy też Sąd umorzył postępowanie sądowe. Zaskarżona decyzja (oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą) wygasła z dniem 1 maja 2004 r. co oznacza, że nie istnieje w obrocie prawnym. W związku ze zmianą stanu prawnego w tym przypadku zarówno oddalenie skargi jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – z mocy przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.