I SA/Wa 2383/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. U. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. U. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. U. (dalej powoływana również jako "skarżąca", "strona skarżąca") pismem z [...] września 2020 r. wniosła skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej powoływanego również jako "organ", "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/19. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...] będącej częścią nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], d. ul. [...] ([...]), ozn. "osada [...] lit. [...]", hip. rej. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone organowi 1 lipca 2020 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z [...] sierpnia 2020 r., skarżąca wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku, a następnie wywiodła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej "ukarania Prezydenta [...] w w/w sprawie i przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 6" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – powoływanej dalej jako: "ppsa"). Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że sprawa toczy się od wielu lat, a Prezydent [...] nadal nie wykonał nałożonego przez Sąd zobowiązania, pomijając przy wydawaniu decyzji zwrotowych działkę nr [...]. Podniosła, że w wyniku zwłoki w działaniu organu od kilkunastu lat ponosi straty moralne i finansowe, wynikające z braku możliwości wjazdu i wejścia od strony ul. [...] na inne nieruchomości, stanowiące jej własność. Powołała się ponadto na utratę korzyści majątkowych, spowodowaną brakiem możliwości korzystania z przedmiotowej nieruchomości, np. poprzez umowę najmu na cele usługowe. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...]/[...] ozn. Osada [...] [...] rej. hip. [...] jest w toku. Niedotrzymywanie ustawowych terminów organ uzasadniał koniecznością zebrania i oceny całego materiału dowodowego, dużą liczbą rozpatrywanych spraw dekretowych (zwrotowych i odszkodowawczych), stopniem ich skomplikowania oraz złożonością podlegających ustaleniu okoliczności. Podniósł również, że akta administracyjne spraw na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów wyższego stopnia i sądów administracyjnych, co dodatkowo przedłuża ich rozpoznawanie. W odniesieniu do skargi B. U. Prezydent wskazał jedynie, że w najbliższym czasie zleci wykonanie rozliczenia geodezyjnego, celem określenia położenia działki i oceny, czy znajdowała się ona w granicach dawnej nieruchomości hipotecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga B. U. jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności obejmującej podjęcie lub kontynuację postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (zob.: wyrok NSA z 22 maja 2012 r. II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...] będącej częścią nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], d. ul. [...] ([...]), ozn. "osada [...] lit. [...]", hip. rej. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Niekwestionowaną w sprawie okolicznością jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Prezydentowi [...] 1 lipca 2020 r.- informacja ta wynika z akt sądowych sygn. I SAB/Wa 384/19 (data stempla wpływu akt do organu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Oznacza to, że termin rozpoznania wniosku stron skarżących upłynął 1 września 2020 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania skarżącej do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy i nie wydał decyzji w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Skoro zaś Prezydent, nie załatwił sprawy w terminie określonym wyrokiem Sądu, a wyrok ten zobowiązywał go nie tylko do wydania rozstrzygnięcia, ale i do dokonania tego w określonym czasie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Stosownie do art.154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy oraz ważąc przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na wykonanie wyroku z 11 lutego 2020 r., uznać należy, że adekwatną będzie grzywna w wysokości 1 000,00 zł. Kwota ta mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 ppsa, spełniając funkcję represyjno-dyscyplinującą. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 ppsa, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Stosownie do art. 154 § 2 ppsa, Sąd rozpoznając sprawę stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (bądź zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, czy też lekceważenie praw stron domagających się określonych czynności. Dotyczy to działań prowadzonych w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 11 lutego 2020 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że organ po otrzymaniu 1 lipca 2020 r. prawomocnego wyroku oraz akt administracyjnych nie podjął żadnych kroków zmierzających do załatwienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Podnoszone przez Prezydenta [...] w odpowiedzi na skargę okoliczności związane z ilością wpływającej korespondencji w sprawach zwrotu nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 – powoływany dalej jako: "dekret"), stopniem skomplikowania tego rodzaju spraw, czy trudnościami związanymi z pracą w oparciu o akta zastępcze, nie mogą usprawiedliwiać braku podjęcia jakichkolwiek konkretnych działań, ukierunkowanych jednoznacznie na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Organ od czasu wydania wyroku z 11 lutego 2020 r. nie podjął żadnych działań, by zebrać kompletny materiał dowodowy i zakończyć postępowanie wydaniem aktu. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art.154 § 2 zd. 2 ppsa, orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Sąd nie dostrzegł potrzeby wymierzenia organowi dodatkowej sankcji w postaci przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Wskazać tu należy, że przywołany przepis nie precyzuje charakteru zasądzonej kwoty, stanowiąc jedynie o istnieniu takiej możliwości. Suma pieniężna, poza funkcją represyjną i prewencyjną ma też istotne znaczenie kompensacyjne. Jej celem jest zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w treści tego przepisu słowa "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności. Zauważyć również trzeba, że przepis ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal nie załatwi sprawy. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Sąd wziął pod uwagę przedstawioną przez Prezydenta argumentację, związaną z obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego rozpoznawanych spraw, jak również stopień ich skomplikowania, historyczny charakter oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowań. Dodatkowo zauważyć należy, że organ prowadzi liczne postępowania odszkodowawcze dotyczące przejęcia nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, dlatego nakładanie na Prezydenta sankcji finansowej w postaci sumy pieniężnej byłoby w niniejszej sprawie nieuzasadnione. Sąd wziął również pod uwagę na zawartą w odpowiedzi na skargę informację dotyczącą planowanych czynności organu (zlecenie wykonania rozliczenia geodezyjnego), zmierzających do zakończenia postępowania i wydania decyzji. Z tego względu trzeba przyjąć, że organ zmierza do załatwienia sprawy i dlatego formułowane w skardze żądanie B. U. dotyczące przyznania sumy pieniężnej nie mogło zostać uwzględnione. Sąd w tej części skargę oddalił, na podstawie art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ppsa (pkt 4 sentencji).