I SA/Wa 2388/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. M., M. M., S. W., M. K., J. K., M. K., A. K. i B. K. na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 130/20 oddala skargę. L. M., M. M., S. W., M. K., J. K., M.K. A. K. i B. K. (dalej również: "skarżący", strony skarżące"), pismem z [...] września 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również: "SKO", "Kolegium", "organ") prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 130/20. Wyrokiem tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność ww. organu w sprawie rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2018 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone Kolegium [...] sierpnia 2021 r. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 4000 zł z tytułu niewykonania wyżej wskazanego wyroku; 2) przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł; 3) stwierdzenie, że bezczynność SKO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżących kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przepisanych; 5) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu środka zaskarżenia przywołali stan faktyczny sprawy wskazując, że postępowanie administracyjne w sprawie dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1957 r. nr [...] i zostało zainicjowane wnioskiem z [...] stycznia 2013 r. Decyzją z [...] marca 2015 r. organ stwierdził nieważność ww. orzeczenia. Następnie, decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji własnej z [...] marca 2015 r. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. organ stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z [...] sierpnia 1957 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, w zakresie odnoszącym się do zbytych na podstawie umowy sprzedaży siedmiu lokali mieszkalnych w budynku położonym przy ul. [...] w [...] oraz dwudziestu sześciu lokali w budynku przy ul. [...] w [...]. W pozostałym zakresie stwierdzono nieważność ww. orzeczenia. Pismem wniesionym do organu [...] lipca 2018 r. M. F., zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z [...] czerwca 2018 r. Wobec braku podjęcia przez organ działań ukierunkowanych na rozpatrzenie powyższego żądania, T. K. i A. K. - poprzednicy prawni skarżących, pismem z [...] marca 2020 r. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność SKO. W następstwie powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał przywołany na wstępie wyrok z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 130/20, uwzględniający skargę i zobowiązujący Kolegium do zakończenia postępowania. Wypełniając dyspozycję art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, L. M., M. M., S. W., M. K., J. K., M. K., A. K. i B. K. skierowali do SKO [...] września 2021 r. wezwanie do wykonania ww. wyroku. Następnie, pismem z [...] września 2021 r., wnieśli skargę na niewykonanie wyroku w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 130/20. Podnieśli, że mimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd na załatwienie sprawy i stwierdzenia, że bezczynność Kolegium miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie i nie rozpatrzył wniosku z [...] lipca 2018 r. przez ponad 3 lata. Uzasadniając wniosek o wymierzenie SKO grzywny powołali się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wyjaśnili, że nałożenie na Kolegium grzywny we wnioskowanej wysokości (4 000 zł) jest zasadne, z uwagi na długotrwałe lekceważenie przez organ ww. wyroku, stwierdzoną bezczynność SKO, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i upływ kolejnych 14 miesięcy od daty wydania wyroku z 23 czerwca 2020 r. Zauważyli, że organ nie tylko bez żadnej uzasadnionej przyczyny nie wydaje decyzji, ale również uchybia dyspozycji art. 36 kpa nie podając przyczyn zwłoki i nie wskazując przewidywanego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem skarżących zasadnym będzie również przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, która stanowić ma zadośćuczynienie za czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy oraz środek, który zdyscyplinuje organ. Zwrócili uwagę na brak obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które mogłyby tłumaczyć stan bezczynności Kolegium, który trwa mimo prawomocnego wyroku sądu. Wskazali, że przez okres prowadzenia postępowania SKO nie podejmuje czynności realnie zmierzających do wydania decyzji, prowadząc postępowanie w sposób przewlekły, opieszały i nierokujący na zakończenie sprawy. Odnosząc się do sytuacji działania organu związanej z epidemią SARS-Cov-2, podnieśli że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z 2018 r., a więc trwa już znacznie dłużej niż obowiązujący od 14 marca 2020 r. stan zagrożenia epidemicznego. Argumentowali, że skorzystali już ze wszystkich legalnych środków nacisku na organ celem uzyskania rozstrzygnięcia, a ich działania nie odniosły żadnych skutków. Wyjaśnili, że swoim działaniem nie przyczynili się do wydłużenia postępowania. Wskazali na lekceważącą postawę organu, który w ich ocenie nie stosuje się do terminu wyznaczonego prawomocnym wyrokiem Sądu, ani do przepisów kpa. Podnieśli, że zostali pozbawieni przyznanych im prawem środków nacisku, w związku z czym zasadne jest przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, we wnioskowanej wysokości. Ich zdaniem kwota w tej wysokości podziała na SKO dyscyplinująco, a wobec skarżących spełni adekwatną funkcję odszkodowawczą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o oddalenie środka zaskarżenia. Wskazał, że odpis prawomocnego wyroku z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 130/20 wraz z aktami administracyjnymi sprawy wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] [...] sierpnia 2021 r. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. organ zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym T. K. Również w tej dacie Kolegium poinformowało strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z nim i zajęcia stanowiska. Akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym T. K. wpłynął do organu [...] sierpnia 2021 r. Przy piśmie z [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżących przekazał akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłych A. M. i T. K. Pismem z [...] września 2021 r. (data wpływu [...] września 2021 r.) pełnomocnik skarżących wezwał SKO do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 czerwca 2020 r. Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpatrzyło wniosek z [...] lipca 2018 r. Organ uchylił decyzję własną z [...] czerwca 2018 r. w całości i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1957 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że bezczynność organu administracji ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Zauważył, że akta sprawy zostały zwrócone [...] sierpnia 2021 r., wobec czego termin jednego miesiąca upłynął [...] września 2021 r. (w sobotę). W tej sytuacji organ uznał, że w sprawie termin 1 miesiąca wyznaczony na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia upływa [...] września 2021 r. a w konsekwencji został rozpatrzony w terminie wyznaczonym przez Sąd wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. Kolegium zauważyło, że skarga na bezczynność wpłynęła do organu po wydaniu decyzji z [...] września 2021 r. nr [...], a zatem należy uznać, że jest ona bezprzedmiotowa. W ocenie organu postępowanie wszczęte niniejszą skarga podlega umorzeniu. Sytuacja taka wynika, zdaniem SKO a contrario z art. 154 § 3 ppsa, zgodnie z którym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zacząć należało od tego, że kwestia terminu na załatwienie sprawy po uprawomocnieniu się wyroku sądu uregulowana jest w art. 286 § 2 ppsa, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. W przypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, termin wykonania dyspozycji w nim zawartych jest wyznaczonym przez sąd okresem czasu, w którym organ ma wydać akt lub dokonać czynności. Podkreślenia wymaga, że termin ten ma charakter dodatkowy w odniesieniu do czasu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu. Z kolei z niewykonaniem przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uwzględniającym, na podstawie art. 149 ppsa skargę na bezczynność organu administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-2 ppsa, zobowiązującym do rozpatrzenia w wyznaczonym terminie określonego żądania strony, nie wywiązał się z tego obowiązku i w tym zakresie nie podjął, aktów i czynności, przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa. Ppsa nie ogranicza czasowo wniesienia skargi na niewykonanie wyroku żadnym terminem. Należy zatem przyjąć, że może to nastąpić w każdym czasie, jednakże nie wcześniej niż po upływie określonego w wyroku sądowym terminu do wydania aktu lub dokonania określonej czynności i nie później niż do dnia wykonania wyroku. Za taką wykładnią przemawia a contrario treść art. 154 § 3 ppsa, z którego wynika, że w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 154 § 1 ppsa, sąd zobowiązany jest wymierzyć organowi grzywnę chyba, że wniesienie skargi nastąpiło po wykonaniu wyroku lub załatwieniu sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny uwzględnia skargę wniesioną na niewykonanie wyroku, jeżeli w dacie jej wniesienia organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności, tj. nie wykonał prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. O stanie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, w rozumieniu art. 154 § 1 ppsa, dającym podstawę do wymierzenia grzywny, można więc mówić dopiero po upływie wyznaczonego w nim terminu na rozpatrzenie sprawy. Skarga wniesiona w tym trybie przed upływem wyznaczonego przez Sąd terminu, podlega natomiast oddaleniu, jako przedwczesna. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 130/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę T. K. i A. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w pkt 1 zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] lipca 2018 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2018 r. sygn. akt [...] - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest również, że wyrok ten stał się prawomocny z 15 grudnia 2020 r., co stwierdzono postanowieniem z 19 maja 2021 r., a także, że 11 sierpnia 2021 r. organowi został doręczony jego odpis, opatrzony klauzulą prawomocności i akta administracyjne. W świetle powyższego przyjąć należy, że dla oceny, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się naruszenia prawa, wskutek niewykonania ww. wyroku z 23 czerwca 2020 r., decydujące znaczenie ma wyrażenie oceny, czy na datę wniesienia skargi z [...] września 2021 r. ([...] września 2021 r. – dzień złożenia osobiście skargi w organie) upłynął termin na jego wykonanie. Z treści wyżej przywołanego wyroku z 23 czerwca 2020 r. wynika wprost, że Sąd wyznaczył organowi termin jednego miesiąca na rozpatrzenie opisanego wyżej wniosku, wiążąc tym samym początek biegu terminu z datą zwrotu akt administracyjnych sprawy po uprawomocnieniu się wyroku. Z akt sprawy I SAB/Wa 130/20 wynika, że prawomocny wyrok z 23 czerwca 2020 r., uwzględniający skargę T. K. i A. K., wraz z aktami administracyjnymi sprawy przekazano do organu [...] sierpnia 2021 r. – w tej też dacie rozpoczął swój bieg termin na wykonanie zobowiązania z pkt 1. W rozpoznawanej sprawie termin na wykonanie wyroku WSA w Warszawie z 23 czerwca 2020 r. w sprawie I SAB/Wa 130/20 rozpoczął swój bieg 11 sierpnia 2021 r. i upłynął z 13 września 2021 r. Taki stan rzeczy wynika z art. 112 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 83 § 1 ppsa (termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca) w zw. art. 83 § 2 ppsa, wskazującym, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Wobec powyższego, wniosek skarżących o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wyroku objęty żądaniami skargi z [...] września 2021 r. (wniesionej [...] września 2021 r.) złożony został po rozpatrzeniu sprawy przez organ i wydaniu decyzji. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja, stanowiąca wykonanie ww. wyroku została wydana przez Kolegium [...] września 2021 r., a więc w terminie zakreślonym wyrokiem Sądu w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 130/20. Wobec tego, w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności, o której mowa w art. 154 § 1 ppsa, co skutkować musiało wyłączeniem podstawy usprawiedliwiającej nałożenie na SKO grzywny na podstawie ww. przepisu. Skoro zaś z treści przedmiotowej skargi wynika, że skarżący przedstawili wymienione w niej żądania po załatwieniu sprawy, fakt ten nie może skutkować zastosowaniem art. 154 ppsa. Sąd zwraca uwagę, że już samo wydanie decyzji kończy sprawę nieważnościową. Sąd oparł swoje stanowisko na poglądzie zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 600/12. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności. W tej sytuacji bezzasadnym byłoby wymierzanie grzywny organowi, gdy postąpił on zgodnie z nałożonym na niego obowiązkiem i rozpoznał sprawę. W tym stanie rzeczy rozpoznawana skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna. Wobec bezzasadności podniesionego zarzutu niewykonania wyroku, brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.