I SA/Wa 2393/23

WyrokWSA w Warszawie2024-06-07

Skład orzekający: Monika Sawa, Przemysław Żmich, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić prawo do świadczenia wychowawczego wyłącznie na podstawie nieprawomocnego postanowienia sądu o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka przy drugim rodzicu, bez faktycznego ustalenia, kto sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić prawa do świadczenia wychowawczego opierając się wyłącznie na nieprawomocnym postanowieniu sądu o ustaleniu miejsca zamieszkania dziecka przy drugim rodzicu. Kluczowe jest faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem przez rodzica, co powinno być ustalone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a nie tylko na podstawie orzeczenia sądu, które nie jest prawomocne, nawet jeśli nadano mu klauzulę natychmiastowej wykonalności.
Stan faktyczny
Skarżąca A. A. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna J. B., które zostało jej przyznane. Następnie, po ustaleniu przez Sąd Rejonowy miejsca pobytu dziecka przy ojcu, ZUS uchylił skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego, uznając je za nienależnie pobrane. Organ powołał się na postanowienie sądu, które nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności. Skarżąca odwołała się od tej decyzji, twierdząc, że nadal sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, a postanowienie sądu nie jest prawomocne i nie zostało wykonane przez ojca. ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 1 sierpnia 2023 r., a także umorzył postępowanie administracyjne.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 listopada 2023 r. nr 010070/680/4773528/2023 (nr postępowania 403589855) w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr 010070/680/4773528/2023; 2. umarza postępowanie administracyjne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako: "ZUS") decyzją z 7 listopada 2023 r., znak : 010070/680/4773528/2023; numer postępowania 403589855, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a." oraz art. 28 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. 2023 r., poz. 810 ze zm.) powoływanej dalej jako "ustawa", po rozpatrzeniu odwołania A. A. od decyzji ZUS z 1 sierpnia 2023 r. uchylającej A. A. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko J. B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Wnioskiem z 19 maja 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko J. B.. Informacją z 5 czerwca 2023 r. ZUS przyznał skarżącej świadczenie na syna J. B. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Postanowieniem z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...], począwszy od 24 czerwca 2023 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, ustalił miejsce pobytu dziecka przy ojcu – G. B.. W pkt II postanowienia sąd nadał postanowieniu klauzulę natychmiastowej wykonalności. W dniu 16 czerwca 2023 r. ojciec dziecka – G. B. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna – J. B.. Informacją z 1 sierpnia 2023 r. ZUS przyznał G. B. świadczenie wychowawcze na syna J. B. na okres od 1 lipca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Następnie, decyzją z 1 sierpnia 2023 r. ZUS uchylił przyznane matce A. A. prawo do świadczenia wychowawczego na J. B. od 1 lipca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżąca nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, w związku z wydanym przez Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...]. Organ wyjaśnił, że wypłacone skarżącej świadczenie za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Poinformował, że nienależnie pobrane świadczenie skarżąca jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy ZUS z którego środki zostały wypłacone. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. A. wnosząc o jej uchylenie. Rozpoznając sprawę ZUS zaskarżoną do Sądu decyzją z 7 listopada 2023 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 1 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...], począwszy od 24 czerwca 2023 r. sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu – G. B.. Organ stwierdził, że wobec ustalenia miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu, należy przyjąć że to jemu sąd powierzył faktyczną opiekę nad dzieckiem. Organ wskazał, że nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej, że ww. postanowienie sądu jest nieprawomocne. W pkt. II postanowienia sąd nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności, wobec czego postanowienie to obowiązuje z chwilą jego wydania. Zaznaczył, że jako organ realizujący postanowienia ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przy rozpatrywaniu wniosku o świadczenie wychowawcze zobowiązany jest uwzględnić postanowienie sądu, w którym sąd rozstrzyga co do opieki nad dzieckiem, bez względu czy rodzice stosują się do zapisów tego postanowienia. Skargę na decyzję ZUS z 7 listopada 2023 r., znak: 010070/680/4773528/2023; postępowanie numer : 403589855 utrzymującą w mocy decyzję z 1 sierpnia 2023 r. wniosła A. A.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła : 1. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu oraz przedstawienia dowodów; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego i oparciu decyzji na postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023 r., o zabezpieczeniu miejsca pobytu dzieci, 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że nie sprawuje faktycznej opieki nad synem J. B., podczas gdy postanowienie Sądu z [...] czerwca 2023 r., wydane przez Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. akt [...] do chwili obecnej nie zostało wykonane i dzieci nadal przebywają pod opieką matki, 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wyłącznie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023 r. jest wiążące, a nie sam fakt, że to matka A. A. od daty wydania decyzji przez ZUS sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji ZUS z 7 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej jej decyzji z 1 sierpnia 2023 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: 1. wiadomości sms pomiędzy A. A. a G. B., 2. informacji z [...] przedszkola [...] w [...], 3. dokumentu wpłaty alimentów od ojca na rzecz J. B. od czerwca 2023 r. do listopada 2023 r., 4. zaświadczenie ZUS o opiece na dziecko od czerwca 2023 r. na fakt: ustalenia, że ojciec nadal nie odebrał dzieci od matki i to matka nadal sprawuje faktyczną opiekę nad J. B., który nadal przebywa w miejscu zamieszkania matki a ojciec nadal wpłaca alimenty na dziecko. W dniu 6 czerwca 2024 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej z 4 czerwca 2024 r. o zmianę wyznaczonego terminu rozprawy. We wniosku tym skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. 1. zaświadczenia lekarskiego z [...] Szpitala [...] w [...], 2. zaświadczenia lekarskiego z 21 maja 2024 r., na fakt niemożności stawiennictwa na rozprawie w dniu 7 czerwca 2024 r. z uwagi na pobyt w szpitalu z noworodkiem, 3. opinii psychologa klinicznego i osobowości Pani B. D. z 5 kwietnia 2024 r., 4. opinii psychologa szkolnego M. B. na fakt obecnej sytuacji małoletnich dzieci. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W dniu 5 czerwca 2024 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął wniosek Skarżącej o zmianę terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 7 czerwca 2024 r. wraz z wnioskiem dowodowym. Sąd na rozprawie w dniu 7 czerwca 2024 r. postanowił oddalić wniosek o odroczenie rozprawy, z uwagi na fakt, iż stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe, a ponadto nie miało to wpływu na interes strony skarżącej. Sąd dopuścił jako dowód w sprawie dokumenty wyszczególnione i załączone przez skarżąca do skargi oraz do wniosku dowodowego z 4 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja ZUS z 7 listopada 2023 r., znak : 010070/680/4773528/2023; numer postępowania 403589855, którą organ utrzymał w mocy decyzję ZUS z 1 sierpnia 2023 r. o uchyleniu skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. B.. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810 z późn. zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa". Stosownie do treści art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. Przepis art. 22 ustawy ustanawia zatem kryteria ustalenia osoby uprawnionej do pobierania świadczenia wychowawczego spośród konkurujących ze sobą osób wnioskujących o to świadczenie w związku z opieką na to samo dziecko. Zastosowane w tym przepisie odesłanie do ust. 2 art. 15 ww. ustawy umożliwia wystąpienie przez organ właściwy do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, marnotrawienia świadczenia wychowawczego lub wydatkowania go niezgodnie z celem, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji. Z kolei przepis art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego, w ust. 1 odnosi powyższe m.in. do sytuacji, w której osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl art. 28 ust. 1 ustawy, w sprawach nieuregulowanych w tym akcie normatywnym stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkami które w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania. Oznacza to, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji prowadzone być powinno w zgodzie z przepisami prawa procesowego ustalonymi w k.p.a. W uzasadnieniu wyroku z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1438/19, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie jest postępowaniem nowym wobec postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu świadczenia. Nie ma ono na celu weryfikacji poprzedniej decyzji, nie służy jej kontroli i nie skutkuje ponownym rozpoznawaniem przesłanek do przyznania świadczenia na okres, którego dotyczyła decyzja uchylana lub zmieniana. W warunkach rozpoznawanej sprawy organy uchylając skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego powołały się na wydane przez Sąd Rejonowy w [...] postanowienie z [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...] w zakresie w jakim Sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka J. B. przy ojcu – G. B.. Akcentując okoliczność związania tym orzeczeniem, ZUS przyjął, że jest zobowiązany uwzględnić postanowienie sądu bez względu na to czy rodzice stosują się do zapisów tego postanowienia. Nie negując mocy wiążącej orzeczeń sądowych, Sąd nie podzielił argumentacji organu, że weryfikacja przyznanych świadczeń wychowawczych może być w każdym przypadku oparta jedynie na orzeczeniu sądu opiekuńczego, bez dokonywania odpowiednich ustaleń w opisanym zakresie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023r. nie jest prawomocne. Jak wynika z treści odwołania z 29 sierpnia 2023 r. oraz skargi skarżąca wniosła zażalenie do Sądu Okręgowego w [...]. Sprawa toczy się pod sygn. akt [...]. Okoliczność, że w pkt II tego postanowienia Sąd nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności nie oznacza, że orzeczenie to jest prawomocne. Nadanie orzeczeniu rygoru natychmiastowej wykonalności oznacza, że od razu może być ono egzekwowane, w praktyce zaraz po zakończeniu postępowania sądowego. Nieprawomocny jest natomiast wyrok/postanowienie gdy istnieje możliwość jego zaskarżenia. W niniejszej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023 r., sygn. akt [...] na które powołał się organ nie jest prawomocne wskutek złożonego przez skarżącą zażalenia natomiast wskutek nadanej klauzuli natychmiastowej wykonalności może być ono od razu egzekwowane. Podkreślić należy, że zupełnie umknął organowi cel przyznawanego świadczenia wychowawczego jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce lub ojcu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a wspomnianej ustawy. Oznacza to, że co do zasady świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie temu z rodziców, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje. W ocenie Sądu, warunki rozpoznawanej sprawy, które doprowadziły do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącej na dziecko: J. B. wymagały dokonania ustaleń w odniesieniu do przesłanek zawartych w cyt. art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. Kwestia miejsca pobytu dziecka skarżącej, jak wynika z akt sprawy, pozostawała zagadnieniem spornym. Skarżąca we wniesionym odwołaniu podniosła, że pomimo wydanego przez Sąd postanowienia o zabezpieczeniu miejsca pobytu dziecka przy ojcu dziecko cały czas mieszka i pozostaje pod jej opieką, co wypełnia w całości zapis art. 4 ustawy. Zaznaczyła, że do chwili obecnej ojciec dziecka nie wykonał postanowienia Sądu Rejonowego w [...] i nie przejął opieki w tym zamieszkania z synem J. B.. Skarżąca na potwierdzenie faktu sprawowania opieki oraz zamieszkiwania u niej dziecka dołączyła dowody w postaci wiadomości sms pomiędzy nią a G. B., dokumentu wpłaty alimentów od ojca na rzecz syna J. B. od czerwca 2023 r. do listopada 2023 r., informację z [...] Przedszkola [...] w [...] oraz zaświadczenie ZUS o sprawowanej opiece na dziecko i otrzymywanym zasiłku opiekuńczym. W ocenie Sądu, wobec oświadczeń skarżącej i dołączonych dowodów na potwierdzenie faktu przebywania dziecka u skarżącej i sprawowania nad nim faktycznej opieki, nieprawidłowe było odwołanie się przez organ wyłącznie do postanowienia Sądu Rejonowego z [...] z [...] czerwca 2023 r. Stwierdzenie zatem, że dziecko nie mieszka wspólnie z matką, co wynika z wydanego w trybie zabezpieczenia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2023 r., a zatem wypełnia przesłankę uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego od 1 lipca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Sąd uznał za nieprawidłowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że beneficjentem świadczenia wychowawczego jest rodzic dziecka zamieszkujący wspólnie z dzieckiem, sprawujący nad nim faktyczną opiekę. Dziecko powinno pozostawać na utrzymaniu uprawnionego do świadczeń rodzica, zaś otrzymane świadczenia muszą być przeznaczone na to dziecko, bowiem taki jest ich cel (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1349/21, wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1064/22). Nie sprawuje opieki nad dzieckiem ten rodzic dziecka, który nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Uprawnionym do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wyłącznie ten rodzic, na którego bieżącym utrzymaniu znajduje się dziecko (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2301/23, wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2834/20, wyrok WSA w Rzeszowie z 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 397/18). Zaznaczyć należy, że podstawowym celem ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyrażonym w art 4 ust. 1, jest zapewnienie przez państwo realnej pomocy w wychowywaniu dziecka w postaci faktycznego dostarczenia środków dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Jeżeli zatem ojciec dziecka nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, gdyż dziecko rzeczywiście mieszka z matką i to ona sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem to brak jest podstaw do uznania, że jest on uprawniony do świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie dokumentów - wiadomości sms pomiędzy A. A. a G. B. bezspornie wynika, że dziecko w lipcu 2023 r. mieszkało z matką. Z dołączonej informacji o funkcjonowaniu dziecka w [...] Przedszkolu [...] w [...] wynika, że J. B. od 1 lutego 2023 r. uczęszcza do przedszkola w [...]. Z powyższej informacji bezspornie wynika, że dziecko uczęszcza do przedszkola w miejscu zamieszkania matki – [...], a nie w miejscu zamieszkania ojca – w [...]. Z zaświadczenia ZUS wynika, ze to matka otrzymywała zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem. To ojciec dziecka dokonuje wpłaty alimentów na rzecz syna J. B. na konto matki. Z nadesłanych przez skarżącą do wniosku dowodowego z 4 czerwca 2023 r. dokumentów dopuszczonych przez Sąd jako dowód na rozprawie, w tym z opinii psychologicznej Pani B. D. z 5 kwietnia 2024 r. wynika, że "od momentu rozstania chłopcy przebywają przy mamie, od roku w [...]". Zdaniem Sądu, ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że rzeczywistym miejscem zamieszkania dziecka J. B. jest miejsce zamieszkania matki – [...] i to matka faktycznie sprawuje opiekuje nad dzieckiem. To matka na co dzień przebywa z dzieckiem, które razem z bratem A. mieszka u niej w [...]. Małoletni J. uczęszcza do Przedszkola [...] w [...], a ojciec dziecka niezmiennie przesyła matce alimenty na dziecko. Sąd mając zebrany i kompletny materiał dowodowy, uwzględniając interes strony skarżącej oraz kierując się zasadami ekonomiki procesowej umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Wskazać należy, że ustawodawca umożliwia, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przedstawiona powyżej ocena prawna powoduje jednocześnie, że dalsze procedowanie przez organ administracyjny stało się bezprzedmiotowe wobec czego Sąd umorzył wszczęte przez organ z urzędu postępowanie administracyjne. Reasumując Sąd stwierdził, że uchylając skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego organ naruszył, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przepisy postępowania: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., godząc tym samym w zasadę pogłębiania zaufania ustaloną w art. 8 k.p.a. Organ naruszył także przepisy prawa materialnego w tym art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 22, art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zważywszy, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy świadczenie wychowawcze pobrane przez skarżącą za okres od 1 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. wbrew stanowisku organów obu instancji nie nosi znamion nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). O umorzeniu postępowania administracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło