I SA/Wa 2397/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w B. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], mocą której odmówiono W.T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem M.T.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazało, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., odmówił W.T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podnosząc, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.T.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy, przytaczając przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, regulujące warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 oraz art. 3 pkt 21 i 22 podkreślił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na pozytywne załatwienie wniosku. Z akt sprawy wynika bowiem, że syn wnioskodawcy zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, W.T. natomiast jest właścicielem gospodarstwa rolnego i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] stycznia 1991 r. do chwili obecnej. Organ zaznaczył, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 grudnia 2012 r. podjął uchwałę sygn. akt I OPS 5/12, w której wskazał wprost, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podkreśliło, że skarżący jako rolnik (prowadzący osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą i z tego tytułu podlegający ubezpieczeniu w KRUS), nie spełnia głównej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie rezygnuje on bowiem z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, we wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy formach. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W.T. podnosząc, że decyzja jest krzywdząca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej odmówiły W.T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad synem M.T. podnosząc, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) umożliwiające przyznanie świadczenia. Podkreślono, że syn W.T. zaliczony został do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wnioskodawca natomiast jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wyklucza go z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie powołanego przepisu. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 7 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do treści art. 3 pkt 22 powołanej ustawy pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl natomiast art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że W.T. prowadzi gospodarstwo rolne i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia [...] stycznia 1991 r. do chwili obecnej, o czym świadczy m.in. znajdujące się w aktach sprawy pismo Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w O. z dnia [...] lipca 2013 r. Potwierdził to również sam skarżący w oświadczeniu z dnia 18 lipca 2013 r. Okoliczność powyższa wyklucza – zdaniem Sądu - możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można bowiem uznać, że skarżący w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pozostawał w zatrudnieniu lub wykonywał inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Wskazać trzeba, że w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 (ONSAiWSA 2013/3/40, LEX nr 1230181) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał m.in., że przepis art. 3 pkt 22 ustawy, podając definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", nie wymienił expressis verbis prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. W przepisie definicyjnym ustawodawca generalnie ograniczył pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym przepisem działalności rolniczej. Ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego uregulowanego w art. 17 ust. 1 tej ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany w art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów), i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stwierdził również, że prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od, wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Wobec tego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, iż nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko wyrażone w powyższej uchwale w pełni podziela. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo uznały, że skarżący prowadząc gospodarstwo rolne i podlegając ubezpieczeniu w KRUS, nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.