I SA/Wa 2400/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz L. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego G. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister przedstawił następujący faktyczny i prawny sprawy: Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. L. K. wystąpił o zwrot i odszkodowanie za przejęte, orzeczeniem Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] października 1978 r., gospodarstwo rolne o pow. [...] ha położone we wsi [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Naczelnika Gminy w K. nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego stanowiącego własność L. K. Pismem z dnia 15 lutego 2011 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył L. K. zarzucając organowi naruszenie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych przez uznanie, że w dniu [...] września 1975 r. przedmiotowe gospodarstwo posiadało status opuszczonego. Zarzucił ponadto, że gospodarstwo to zostało zabrane bez żadnego odszkodowania i rekompensaty, a także bezprawnie rozdysponowane. Podkreślił, że nie otrzymał do rąk własnych powiadomienia o przejęciu gospodarstwa rolnego. Rozpatrując odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że jak wynika z akt sprawy L. K. wystąpił z żądaniem wypłaty odszkodowania i rekompensaty za przejęte gospodarstwo rolne. Żądanie to kilkukrotnie powtarzał w kolejnych pismach. Minister wskazał, że po wpłynięciu takiego wniosku organ powinien przede wszystkim wyjaśnić zawarte w nim żądanie. Treść tego żądania określa bowiem przedmiot postępowania. Stąd też konieczność należytego sprecyzowania żądania, które w myśl art. 63 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego winno być sprecyzowane w podaniu w sposób nie budzący wątpliwości. Obowiązkiem zaś organu, zdaniem Ministra, jest dokładne ustalenie treści żądania strony. Wskazał poza tym, że pismo L. K. potraktowane zostało przez Wojewodę jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pomimo, że treść tego pisma nie pozwala na takie twierdzenie. Zdaniem organu odwoławczego, porównując treść wniosku wszczynającego postępowanie z treścią wydanego w sprawie rozstrzygnięcia i jego podstawą prawną, uznać należy, że organ wojewódzki rozpoznał inny wniosek niż złożony przez stronę. Wojewoda orzekł zatem, w ocenie Ministra Rolnictwa, niezgodnie z wnioskiem a do rozszerzenia jego granic nie był uprawniony. Jest to uchybienie, które w jego ocenie, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a taki sposób procedowania stanowi istotne naruszenie zasad rządzących postępowaniem administracyjnym. W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu L. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o zapłatę odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "kpa", organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla ją w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości bądź w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien zaś wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydając zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że rozpoznał on wniosek bez uprzedniego wyjaśnienia czego ten wniosek dotyczy. Stanowisko takie jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego. Wskazać w tym miejscu należy, że w sprawie niniejszej dwukrotnie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, który ostatecznie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 700/09 uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydane na skutek rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2006 r., uznając, że "organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium właściwej rady narodowej lub naczelnika gminy na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem (Dz. U. Nr 18 poz. 107 ze zm.) nie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Z uzasadnienia tego wyroku nie wynika aby Sąd miał jakiekolwiek wątpliwości czego dotyczy przedmiotowy wniosek. Również Naczelny Sąd Administracyjny wydając w dniu 6 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1459/08 wyrok uchylający orzeczenie WSA w Białymstoku z dnia 29 listopada 2007 r., nie kwestionował, że ww. wniosek skarżącego dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] października 1978 r. Ponadto jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku decyzji SKO, organ ten, postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], czyniąc zadość zawartym w wyroku Sądu wytycznym, przekazał Wojewodzie [...] według właściwości przedmiotowy wniosek L. K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. wskazując, że zawiera ono żądania stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...]. W tym stanie rzeczy uznać należało, że uchylając decyzję Wojewody [...] z uwagi na niewyjaśnienie czego dotyczy wniosek wszczynający postępowanie w sprawie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi naruszył przepis art. 138 § 2 kpa i art. 7 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z uwagi na niejasno sformułowany wniosek strony. Jak wskazano to już powyżej, w sprawie wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie, wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oraz Naczelny Sąd Administracyjny, uznając bezsprzecznie, że stanowi on wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Reasumując wskazać należy, że ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi weźmie pod uwagę stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i zbada sprawę pod kątem merytorycznym kontrolując czy Wojewoda [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie i słusznie odmówił stwierdzenia nieważności wnioskowanego orzeczenia Naczelnika Gmina [...] i wyda w tej sprawie stosowne rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ ustosunkuje się do odwołania strony skarżącej, czego nie uczynił wydając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. W przedmiocie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 2 ust. 3 i § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490)