I SA/Wa 2412/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Iwona Owsińska-Gwiazda WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania K. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie rachunków za energię elektryczną i zakup leków. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt 1, art. 36 ust. 1 lit c, art. 39, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, odmówił K. G. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie rachunków za energię elektryczną i zakup leków. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż dochód wnioskodawcy (kwota [...] zł) przekracza ustawowe kryterium dochodowe, zaś jego sytuacja nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Po rozpatrzeniu odwołania K. G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium ustaliło, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] zł i tym samym przekracza ustawowy próg warunkujący przyznanie pomocy społecznej, wynoszący 542,00 zł. Wobec powyższego wskazano, że K. G. nie kwalifikuje się do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w świetle art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Dodano, iż wyjątek od generalnej zasady przyznawania świadczeń pieniężnych tylko osobom spełniającym kryterium dochodu stanowi art. 41 ustawy, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach zezwala na przyznanie osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających ustawowy próg dochodu m.in. bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego. Przy czym wyjaśniono, że jest to decyzja organu pomocy społecznej podejmowana w ramach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie – w ocenie Kolegium – Prezydent W., odmawiając przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego, tych granic uznania nie przekroczył. Jak podkreślił organ odwoławczy, ośrodki pomocy społecznej zobowiązane są zaspokajać najbardziej pilne i konieczne potrzeby osób, zaś możliwości zaspokajania tych potrzeb są determinowane posiadanymi przez ośrodek środkami pieniężnymi. Ośrodek nie może dawać więcej niż posiada. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. G. podnosząc, że na ogrzewanie mieszkania pozbawionego łazienki i kuchni przeznacza w zimie ponad połowę osiąganego dochodu, czyli ok. [...] zł miesięcznie. Nie wystarcza mu zatem na środki do życia. Dodał również, że organy odmówiły mu przyznania dodatku mieszkaniowego, a ostatnio również zasiłku celowego z pomocy społecznej. Dla niego oznacza to "cichą eutanazję" poprzez zamarznięcie W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. 2013 poz. 182 ze zm.) – dalej: "u.p.s.". Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż K. G. domagał się przyznania pomocy finansowej na zakup leków i opłacenie rachunków za energię elektryczną .W niniejszej sprawie jest bezspornym, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku posiadał dochód w wysokości [...] zł, przekraczający kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł. Oznacza to, że organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania zasiłku celowego w oparciu o art. 41 u.p.s. Ustawodawca w treści powołanego przepisu art. 41 u.p.s. używa sformułowania, iż omawiane świadczenie "może być przyznane". Oznacza, to, że rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawane jest w ramach tak zwanego uznania administracyjnego. Należy także mieć na uwadze, że udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jest od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ustawodawca nie sformułował definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10. Niewątpliwie, uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, co jest faktem notoryjnie znanym, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 884/07, Lex Nr 382752; z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 94/06, Lex Nr 209723). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe poglądy. Analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie pozwala na stwierdzenie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do K. G. Z akt sprawy wynika, iż jej sytuacja bytowa oraz zdrowotna nie zmienia się od pewnego czasu. Nie nastąpiło żadne szczególne wydarzenie, które pogorszyłoby jej dotychczasową sytuację. Regularnie korzysta z pomocy udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej, w tym z pomocy również z pomocy finansowej na zakup leków oraz opłacenie rachunków za energię elektryczną. Z akt wynika również, że w 2012 r. budżet Ośrodka na wypłatę zasiłków celowych w skali miesiąca wynosił [...] zł , natomiast w 2013 r. budżet na ten cel wynosił miesięcznie [...] zł, przy nie zmienionej liczbie osób potrzebujących. Podkreślić należy, iż wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej pełnego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Nie może ulegać wątpliwości, iż wysokość dochodu skarżącego nie pozwala na jednoczesne pokrycie wszystkich, nawet niezbędnych potrzeb. Zasadnie jednak organy uznały, iż nie jest to okoliczność, która samodzielnie może wskazywać na spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego wypadku. Zatem w zgodzie z prawem odmówiły skarżącemu przyznania specjalnego zasiłku celowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.