I SA/Wa 2415/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2415/11 w sprawie ze skargi K. L. i L. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia: odmówić przywrócenia terminu. W związku z wniesioną skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2415/11 zostało przyznane skarżącej K. L. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2415/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ww. skargę K. L. i L. P. Na rozprawę w dniu 7 grudnia 2012 r. stawił się radca prawny M. C. z substytucji adwokata J. I. - ustanowionego z urzędu dla skarżącej. Pismem z dnia 21 grudnia 2012 r. (data stempla pocztowego), sprecyzowanym następnie przez pełnomocnika skarżącej pismem z dnia 8 marca 2013 r., K. L. wniosła o sporządzenie uzasadnienia uprzednio wskazanego wyroku. Powyższy wniosek został rozpoznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2415/11 odmownie, z uwagi na przekroczenie 7-dniowego, ustawowego terminu na jego złożenie. Pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. K. L. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wskazując, że jest osobą nieporadną, niepełnosprawną i ociemniałą, a możliwości psychofizyczne utrudniają jej znacznie właściwe prowadzenie sprawy, tj. odczytanie i zrozumienie otrzymywanej korespondencji i zachowanie właściwych terminów. Podniosła ponadto, że przesyłki z Sądu otrzymuje nie do rąk własnych, lecz przenosi je jej siostra, więc pisma procesowe docierają do niej z opóźnieniem. Wskazała, iż nie ma możliwości korzystania z porad prawnych z uwagi na ich koszty, a sprawa rekompensaty jest dla niej ważna, z uwagi na sytuację materialną jej rodziny. Do wniosku załączyła zaświadczenia o stanie zdrowia oraz o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; 5) uchybienie terminowi powoduje powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 ppsa). Natomiast zgodnie z art. 88 tej ustawy spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarżąca wniosła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z zachowaniem 7 terminu określonego w ww. art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak w ocenie Sądu nie uprawdopodobniła, że uchybienie ww. terminu nastąpiło z uwagi na jej nieporadność, otrzymywanie pism z Sądu opóźnieniem i brak możliwości korzystania z porad prawnych - bez jej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (np. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy - T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, t. 1, Warszawa 2003, s. 362. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie NSA. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (...) (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Wydaw. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333). Jako brak winy nie mogą zostać zakwalifikowane - nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie skarżącej. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ani podeszły wiek, ani stan zdrowia nie stanowią przesłanek wykluczających istnienie winy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2007 r. o sygn. akt II OSK 479/07). Oceniając powyższe wskazać należy, iż skarżąca jest w postępowaniu przed Sądem reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, który został dla niej wyznaczony z urzędu, celem obrony jej praw. Do niego także kierowana jest korespondencja z Sądu. Zatem przy ocenie przesłanek niezachowania terminu - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych - należy mieć na uwadze jego działania - jak też zaniechania - bowiem są tożsame z czynnościami dokonywanymi przez stronę samodzielnie i ją obciążają. Nie można zatem uznać twierdzeń strony skarżącej o jej nieporadności, podeszłym wieku, czy też braku możliwości skorzystania z porad prawnych, skoro jest ona reprezentowana przez adwokata wyznaczonego z urzędu. Faktyczną przyczyną niedochowania terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez K. L., było bowiem zaniechanie dokonania tej czynności przez reprezentującego ją profesjonalnego pełnomocnika. Na powyższe stanowisko Sądu nie może mieć wpływu treść przedłożonych przez skarżącą zaświadczeń, z których jednoznacznie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, gdyż co należy ponownie należy podkreślić ani podeszły wiek, ani choroba nie stanowią przesłanek wykluczających istnienia winy w uchybieniu terminu. Przyczyna, która spowodowała jego uchybienie, musi mieć bowiem charakter nagły, nieprzewidywalny dla strony i jednocześnie nie dający się przezwyciężyć przez nią nawet przy użyciu największego wysiłku - co w przypadku skarżącej z pewnością nie miało miejsca. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 86 w zw. z art. 87 § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji postanowienia.