I SA/Wa 242/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania A. T. pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. A. T. wnioskiem z 5 listopada 2018 r. z uwagi na długotrwałą chorobę zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przyznanie prawa do zasiłku okresowego. Wójt Gminy [...] - w załatwieniu ww. wniosku – decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. odmówił A. T. przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby ze względu na niespełnione kryterium dochodowe; obliczony miesięczny dochód wnioskodawcy wyniósł 1072, 80 zł, przekraczając kryterium dochodowe (701 zł) określone w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej: u.p.s.). Ponadto nie zaistniały zdaniem organu szczególnie uzasadnione przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. W odwołaniu od powyższej decyzji A. T. wskazał, że mieszka samotnie, a jego dochód to w istocie kwota 500 zł, z której to opłaca alimenty w wysokości 80 zł. Kolegium wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2018 r. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 38 u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazało, że zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że warunkiem przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego jest spełnienie przez beneficjenta kryterium dochodowego, a także wymogu szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie tego świadczenia, wymienionych przykładowo w tym przepisie. W ocenie SKO, z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego dochodu jest świadczenie rentowe w kwocie 1072,80 zł netto. Ze względu na potrącenia komornicze w kwocie 572,80 zł, renta do wypłaty wynosi 500 zł. Kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zostało określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. i dla osoby samotnie gospodarującej zostało ustalone w wysokości 701 zł. Przyznanie zasiłku okresowego w każdym przypadku uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego. Niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowo obliczonego dochodu Kolegium wskazało, że sposób obliczania dochodu określa art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Ustawodawca od tak ustalonego sposobu obliczania dochodu nie przewidział żadnych innych wyjątków, w tym nie wprowadził możliwości odliczenia od dochodu kwot potrącanych przez komornika na poczet należności egzekucyjnych. Tym samym organ I instancji zasadnie potraktował kwoty potrącane przez komornika jako dochód odwołującego. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. T. W skardze powtórzył argumentację odwołania, dodatkowo opisując swoja sytuację zdrowotną oraz jakie ponosi wydatki miesięczne z tytułu utrzymania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Sąd badając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 700 z późn. zm. – dalej "u.p.s."). W świetle regulacji zawartych w tej ustawie cele pomocy społecznej określone zostały jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Jednocześnie należy wskazać, że stosownie do art. 38 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z powyższego wynika, że koniecznym warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 u.p.s. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej, stosownie do § 1 pkt.1 lit. a ) rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U z 2018r. poz. 1358 ) kwota dochodu uprawniająca do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosi 701 zł. Aktualnie organ ustalił, że dochód A. T. stanowi świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy w wys. 1072,80 zł netto. Wprawdzie kwotę w wys. 557 zł miesięcznie ZUS potrąca z powodu zajęcia komorniczego z tytułu zaległości alimentacyjnych, nie ma to jednak żadnego wpływu na obniżenie dochodu. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Od kwoty 1072,80 zł może być zatem odliczona jedynie kwota 80 zł płacona tytułem alimentów na rzecz G. T. W tym miejscu Sąd przytacza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3286/14 ( poublik. CBOSA), które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela: "1. Z pomniejszenia dochodu korzystać może tylko ten zobowiązany, który świadczy alimenty w terminie. 2. Art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej dotyczy alimentów, które były przez osobę ubiegającą się o zasiłek świadczone, po pierwsze, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, po drugie, w celu spełnienia obowiązku alimentacyjnego dotyczącego tego miesiąca. 3. Brak jest podstaw do pomniejszenia przychodu o kwotę zaległych świadczeń i ewentualnych odsetek, a także kosztów egzekucyjnych." Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności stwierdzić należy, że A. T. posiadał dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek okresowy. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie zasiłku okresowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. (podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2013 r. I OSK 1142/12 publik CBOSA). Prawidłowo również organ I instancji rozważył wniosek skarżącego w oparciu o art. 41 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach zasiłek okresowy może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Oznacza to jednak, że przyznanie świadczenia może nastąpić tylko w razie spełnienia przesłanki przypadku szczególnie uzasadnionego, co wydaje się racjonalne, jeśli zważyć, że nie jest ono uzależnione od zachowania od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłego zasiłku okresowego o jakim stanowi, uregulowanych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. W wyroku z dnia 20 grudnia 2017r. I OSK 1998/17 publ. w CBOSA Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku o jakim mowa w art. 41 ust.1 ustawy i odnosząc się do dotychczasowego orzecznictwa wskazał, że ma ona miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sąd podkreślił przy tym, że odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Wprawdzie interpretacja sądu obejmowała art. 41 ust.1 ustawy dotyczący specjalnego zasiłku celowego, z uwagi jednak na analogiczne unormowanie art. 41 ust. 2 znajduje zastosowanie także w przypadku specjalnego zasiłku okresowego. Zdaniem sądu zasadnie uznano w przedmiotowej sprawie, że sytuacja w jakiej się znajduje skarżący nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w powyższym rozumieniu, co zostało wyjaśnione i umotywowane w decyzji Wójta Gminy [...]. Organy przy tym nie kwestionowały sytuacji życiowej i materialnej skarżącego. Konsekwentnie natomiast dowodzono, że nie można uznać jej za nadzwyczajną i wyjątkową, która to opinię należy zaakceptować w takiej sytuacji. Ponadto należy zauważyć, że skarżący uzyskał wsparcie finansowe w postaci specjalnego zasiłku celowego na pokrycie zakupu części leków, żywności oraz uregulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu w sierpniu 2018 r. w kwocie 200 zł, został też pouczony o możliwości złożenia ponownie wniosku o przyznanie pomocy w tej formie. Nie został zatem pozbawiony pomocy ze strony organów pomocy społecznej. Patrząc przez ten pryzmat na kontrolowane decyzje, w ocenie Sądu nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Oceniając zaskarżoną decyzję jako zgodną z prawem, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.).