I SA/Wa 245/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata I.L., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Prezydenta W. z [...] lipca 2010 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na opłatę gazu w wysokości [...] zł i talonów na artykuły żywnościowe i chemiczne – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że J.S. 1 lipca 2010 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy na opłacenie gazu w wysokości [...] zł i talonów na artykuły żywnościowe i chemiczne, a także o pokrycie kosztów wykonania badań okulistycznych. 12 lipca 2010 r. zaktualizowano wywiad środowiskowy. Ustalono, że J.S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka wraz z dorosłą córką, która nie partycypuje w utrzymaniu mieszkania, zadłużenie czynszowe mieszkania wynosi ok. [...] zł. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości w M. o wartości [...] zł, jednakże nie akceptuje rozstrzygnięć sądowych w tej sprawie, skupia się na walce z siostrą i instytucjami, nie współpracuje w pracy socjalnej. Otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Decyzją Prezydenta W. z [...] lipca 2010 r. nr [...] odmówiono wnioskodawcy przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego na opłatę gazu w wysokości [...] zł i talonów na artykuły żywnościowe i chemiczne. W uzasadnieniu wskazano, że J.S. jest współwłaścicielem nieruchomości o znacznej wartości, o którą toczy spory sądowe, pobiera emeryturę, której wysokość przekracza kryterium dochodowe, ponadto otrzymał w czerwcu pomoc w wysokości [...] zł, co wykracza ponad średnią wysokość zasiłku celowego. Od decyzji tej w przepisanym terminie odwołał się J.S. W odwołaniu zarzucił, że nie uwzględniono jego złej sytuacji zdrowotnej i życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na treść przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) wyjaśniło, że dochody wnioskodawcy przekraczają [...] kryterium dochodowe. Ponadto decyzją z [...] lipca 2000 r. Prezydent W. przyznał J.S. zasiłek specjalny celowy w wysokości [...] zł na przeprowadzenie badań okulistycznych. Zdaniem Kolegium, organ I instancji rozważył potrzeby wnioskodawcy i możliwości organu pomocy społecznej i zasadnie uznał przyznanie pomocy w kwocie [...] zł., odmawiając przyznania jej na pozostałe cele. Wykazano szczegółowo przyczyny odmowy, dokonano oceny sytuacji wnioskodawcy, podano, jakimi środkami dysponował organ pomocy, a ponieważ wyliczony dochód J.S. jest większy od normy dochodu, zatem pomoc w jego przypadku, zdaniem organu odwoławczego, nie jest obligatoryjna. Kolegium wyjaśniło, że decyzja w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. Ustawa nie precyzuje wysokości kwot, które przyznawane są przez ośrodki pomocy społecznej osobom uprawnionym do otrzymania takiej pomocy. O przyznaniu i wysokości przyznanego zasiłku decyduje każdorazowo organ, zależnie od możliwości jakie posiada oraz potrzeb pozostałych podopiecznych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.S.. W uzasadnieniu skargi wskazał, że ma 67 lat, jest schorowany ([...] grupa inwalidzka) i znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Podał, że komornik egzekwuje z jego emerytury [...] zł miesięcznie, wobec czego pozostała kwota nie wystarcza mu na utrzymanie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawidłowo organ uznał, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Z przepisów tych wynika, że specjalny zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawaną na podstawie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Uznanie administracyjne obejmuje także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Wiadomo jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z 19 VI 2007 r. sygn. I OSK 1464/06, LEX nr 299415). Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, nie budzi zastrzeżeń Sądu przekonująca argumentacja organów, uzasadniająca odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego na opłatę gazu w kwocie [...] zł oraz talonów na artykuły spożywcze i chemiczne. Organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego na kwotę [...] zł. Wprawdzie komornik potrąca z niej [...] zł jako spłatę zadłużenia na rzecz Urzędu W. z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, to jednakże zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy kwoty tej nie można odliczyć od dochodu. Dlatego też organ nie był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż skarżący przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1) ustawy. Organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w art. 41 ustawy. Szczególnie uzasadniony przypadek, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych pozwala stwierdzić, że są to zdarzenia drastyczne w skutkach i daleko ingerujące w plany życiowe. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Skarżący od wielu lat objęty jest różnymi formami pomocy społecznej. Np. w lipcu 2010 r. otrzymał zasiłek w kwocie [...] zł na badania okulistyczne, w czerwcu 2010 r. otrzymał łączną pomoc w kwocie [...] zł (opłata energii elektrycznej, gazu i talon żywnościowy), podczas gdy w tym miesiącu średnia kwota pomocy wynosiła [...] zł na jednego podopiecznego. Zważyć bowiem należy, że organ pomocy społecznej zaspakaja także potrzeby innych osób. Jak wskazał organ I instancji w czerwcu 2010 r. ośrodek przyznał pomoc 843 osobom. Wobec tego organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego. Zważyć należy, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Z kolei ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Odnosząc się do wskazanego w skardze orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, stwierdzić należy, że nie stanowi to samoistnego zdarzenia mającego wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Ponadto prawidłowe jest stanowisko organów, że dla oceny zasadności wniosku o pomoc nie mogą pomijać okoliczności, że skarżący posiada majątek o znacznej wartości, tj. nieruchomość w M. Jak wynika z akt administracyjnych postępowanie o dział spadku po rodzicach zostało prawomocnie zakończone. Przyznana skarżącemu nieruchomość może w znaczny sposób poprawić jego sytuację materialną i życiową. Już chociażby z tego powodu nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi ,,szczególnie uzasadniony przypadek" wskazany w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Podsumowując należy stwierdzić, że nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w kwestii podjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 wyżej powołanej ustawy.