I SA/Wa 2471/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego E. D. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] po rozpoznaniu wniosku E. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012r. Nr[...], utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1985 r. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Gminy w S. decyzją z dnia [...] września 1982r, nr [...] wydaną na podstawie art. 5 i 8 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego wyznaczył E. D. na nabywcę państwowej nieruchomości niezabudowanej wykazanej na mapie wsi M. w granicach działki nr [...] o pow. [...] ha stanowiącej nieużytek. W wyniku wszczętego z urzędu postępowania Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w[...] , decyzją z dnia [...] listopada 1984 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] września 1982 r. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z dnia [...] lutego 1985r., sygn. akt[...]. Obie wskazane wyżej decyzje poddane zostały kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 października 1985r., sygn. akt II SA 1392/85 oddalił złożoną przez E. D. skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu złożonego przez E. D. wniosku, postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1985 r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] listopada 1984 r. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. Nr[...]. Swoje rozstrzygnięcie organ uzasadnił tym, że decyzje, których stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca zostały już poddane kontroli sądowo-administracyjnej, w wyniku której Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 1985r., sygn. akt II SA 1392/85 oddalił skargę. Organ jest zatem związany wydanym w sprawie wyrokiem. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. D. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J. K., wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił organowi, że nie poddał dokładnej analizie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, ani też nie przeprowadził analizy przepisów prawa, skupiając się jedynie na fakcie, że w niniejszej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 1985 r. W ocenie skarżącego przepis art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w aktualnym brzmieniu nie zabrania wnoszenia skarg na innej podstawie, niż ta która była rozpatrywana wcześniej. Poprzednio rozpatrywana sprawa w trybie zwykłego odwołania od decyzji, jest czymś innym niż stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem strony istotnym jest również, że w ww. wyroku uszły uwadze Naczelnego Sądu Administracyjnemu, istotne dla sprawy okoliczności świadczące o tym, że stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej było bezprawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), powoływana dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 kpa, poprzez wydanie postanowienia przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu postanowienia, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia). Bezspornie celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonego aktu wydanego przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Może to z kolei nasuwać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Podkreślić należy, że zarówno w orzecznictwie, jaki doktrynie ugruntowany jest pogląd, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy uregulowanego w art. 127 § 3 kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, że art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Istotą tej uchwały jest jednak to, iż osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1164/10). W przedmiotowej sprawie natomiast zarówno orzeczenie pierwszoinstancyjne jak i orzeczenie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy podpisał działający z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Dyrektor Departamentu Gospodarki Ziemi Z. A., nie zaś sam piastun funkcji organu, czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pracownik organu upoważniony do działania w imieniu Ministra, w żadnym wypadku nie może być uznany za osobę piastującą funkcję Ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 13/09 "kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu. Pracownicy aparatu pomocniczego powiązani zależnością organizacyjną nie gwarantują bezstronnego działania." W tej sytuacji Sąd uznał, że wydanie zaskarżonego postanowienia będącego orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, na które przysługuje zażalenie, przez tę samą upoważnioną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa. w zw. z art. 126 kpa. Z kolei naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. - uzasadnia uchylenie przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.