I SA/Wa 2515/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [..] w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. R., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] listopada 2010 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [..] W. z dnia [..] sierpnia 2010 r. nr [..] o przyznaniu A. S. pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania w okresie od [..] września 2010 r. do [..] grudnia 2010 r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent [..] W. decyzją z dnia [..] sierpnia 2010 r. przyznał A. S. pomoc w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania na okres od [..] września 2010 r. do [..] grudnia 2010 r. w wymiarze realizowanym zamiennie: [...] godziny [.] razy w tygodniu ([..]) oraz [...] godzin [..] razy w tygodniu ([..]). W decyzji tej ustalono, że A. S. nie będzie obciążona kosztami świadczonych usług oraz ustalono, że realizacja usługi wykonywana będzie przez firmę [...] – [..] S.J. Decyzji nadano także rygor natychmiastowej wykonalności. A. S. od powyższej decyzji wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji, gdyż jej zdaniem realizacja pomocy we wskazanym w zaskarżonej decyzji zakresie oraz formie jest niewystarczająca do wykonania wszystkich koniecznych czynności określonych w zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [..] listopada 2010 r. nr [..] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [..] W. z dnia [..] sierpnia 2010 r. nr [...]. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało, że z przepisów art. 50 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż organ udzielając pomocy socjalnej, w oparciu o zalecenia lekarskie, ustala czas, miejsce i zakres pomocy. Wprawdzie organ dostosowuje wielkość pomocy do potrzeb podopiecznego, jednakże uwzględnia przy tym zasady obowiązujące w gminie i możliwości finansowe organu. Organ uwzględniając szczególne potrzeby podopiecznego może także brać pod uwagę sposób wykorzystywania pomocy przez osobę, której się tę pomoc udziela, a w szczególności, czy przydzielona pomoc jest prawidłowo wykorzystywana, a tym samym, czy nie są marnotrawione środki publiczne przyznane na tę pomoc. Kolegium podkreśliło przy tym, iż przydzielenie pomocy następuje ze środków publicznych i ich realizacja podlega odpowiedzialności finansowej na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240 ze zm.). Organ badając sytuację życiową wnioskodawczyni ustalił, że jest ona osobą samotną, ma orzeczony na stałe przez właściwą komisją lekarską znaczny stopień niepełnosprawności, ze wskazaniem, że wymaga kompleksowego systemu usług opiekuńczych. W aktach znajduje się zaświadczenie lekarza specjalisty chorób wewnętrznych z dnia [..] sierpnia 2010 r., w którym określił zakres niezbędnych usług. Organ na podstawie zaświadczenia ustalił, że ze względu na stan zdrowia A. S. wymaga usług opiekuńczych w zakresie: [...] Kolegium wskazało, że zakres świadczonych usług został ustalony poprzez określenie czynności wykonywanych codziennie w dni robocze oraz oddzielnie określono czynności okresowe i czynności w dni wolne od pracy. Organ podał, że czynnością wymagającą codziennego zaangażowania pozostaje przygotowanie obiadu wraz z czynnościami towarzyszącymi jego przygotowaniu, tj.[..]. Pozostałe czynności, takie jak: większe zakupy, w tym zakup i przyniesienie wody, pranie, prasowanie, sprzątanie, pomoc w kąpieli oraz pomoc w kontaktach z placówkami służby zdrowia, mogą być realizowane wymiennie, w zależności od występujących potrzeb. Rozstrzygnięcie dotyczące wymiaru przyznanych usług oparte jest o wieloletnie doświadczenie organu w realizacji pomocy usługowej na rzecz mieszkańców, jak i doświadczenie życiowe wskazujące, iż czynności z zakresu gospodarstwa domowego wykonuje się wymiennie, a czas ich realizacji jest zmienny w zależności od wykonywanej czynności. W ocenie Kolegium, dołożono wszelkich starań, aby właściwie dokonać wymiaru czasu usług i umożliwić jak największy zakres usług opiekuńczych. W tej sytuacji, w świetle przeciętnych możliwości realizacji usług opiekuńczych przez Ośrodek Pomocy Społecznej [..] w W., Kolegium uznało, iż przyznanie tej pomocy w sposób wskazany w decyzji nr [..] z dnia [..] sierpnia 2010 r. było dopuszczalne i nie naruszało prawa. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [.] listopada 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. S. Argumentacja skargi została następnie uzupełniona pismem [..] grudnia 2010 r. oraz pismem procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia [..] marca 2011 r. W skardze zasadniczo zakwestionowano przyznany limit czasowy na wykonanie czynności w ramach przyznanej usługi opiekuńczej określonych w decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi. Jednym z rodzajów świadczeń z pomocy społecznej są usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania przewidziane w art. 36 pkt 2 lit. l) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.). Przesłanki przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych zostały sprecyzowane w art. 50 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym pomoc przyznaje się osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Zgodnie z art. 50 ust. 3 usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspakajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Jak prawidłowo ustaliły organy obydwu instancji, skarżąca - będąca osobą samotną o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności - kwalifikuje się do przyznania pomocy w takiej formie. Sporne w rozpoznawanej pozostaje określenie przez organy orzekające odpowiedniego wymiaru czasowego na wykonanie czynności w zakresie przyznanych usług opiekuńczych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano miejsce, okres i zakres usługi opiekuńczej przyznanej skarżącej. Organ wykazał, że przy określaniu zakresu usług opiekuńczych wziął pod uwagę orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności skarżącej oraz zaświadczenia lekarskie wskazujące na konieczność udzielenia takiej pomocy, a także fakt, iż niektóre czynności A. S. może wykonywać samodzielnie, a przy niektórych powinna współdziałać z osobą świadczącą pomoc. Organ wyjaśnił, że zakres usług i czas potrzebny na ich realizację określił w oparciu o wieloletnie doświadczenie w realizacji pomocy usługowej na rzecz mieszkańców, jak i doświadczenie życiowe wskazujące, iż czynności z zakresu gospodarstwa domowego wykonuje się wymiennie, a czas ich realizacji jest zmienny w zależności od wykonywanej czynności. W ocenie Sądu, rozstrzygniecie organu dotyczące zakresu przyznanych usług i czasu potrzebnego na ich wykonanie, nie budzi zastrzeżenia. Prawidłowo organy orzekające, przyznając usługi opiekuńcze skarżącej świadczone w miejscu zamieszkania w wymiarze [..] poprzez pomoc w wykonaniu wskazanych w decyzji czynności, wzięły pod uwagę stan zdrowia i potrzeby skarżącej. Rozstrzygnięcie organów w zakresie czasu i wymiaru przyznanej pomocy nie odbiega od zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, jeśli wziąć za podstawę przy ich określaniu wykonywanie ich przez przeciętną osobę w normalnych realiach życia codziennego. Należy zauważyć, że nie ma realnej możliwości precyzyjnego wyliczenia czasu wykonania poszczególnych czynności wchodzących w zakres przyznanej skarżącej pomocy. Czas wykonania tych czynności z natury rzeczy podlega ocenie poprzez pryzmat doświadczenia życiowego biorąc za wzorzec przeciętną osobę wykonującą powyższe czynności. Z powyższych względów Sąd uznał, że organy nie naruszyły zasad postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez stronę na okoliczność czasu niezbędnego do wykonania przyznanych usług. Wskazać ponadto należy, że obowiązkiem państwa realizującego politykę w zakresie pomocy osobom i rodzinom, które nie są w stanie z różnych przyczyn pokonać trudności życiowych, jest udzielanie pomocy i wsparcia w sytuacjach szczególnych, a nie dostarczanie im świadczeń w wysokości i zakresie przez nich wymaganych i ich satysfakcjonujących. Udzielania pomocy jej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Wziąć także pod uwagę należy, że w postępowaniu o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z powołanych przepisów wynika, iż organy administracyjne prowadzące postępowanie są obowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozstrzygnięciu organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 240/07, niepubl.). Niesporne jest również, iż przyznanie wskazanych usług osobom funkcjonującym w rodzinie ma charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja w tej sprawie ma charakter uznania administracyjnego. Kontrola Sądu ogranicza się zatem do badania, czy organy orzekające w sprawie odmawiając skarżącej przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i dokonały w sposób wyczerpujący analizy sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie naruszyły przywołanych powyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem decyzje opierają się na wystarczającym materiale dowodowym, a ich uzasadnienia mają charakter szczegółowy. W ocenie Sądu organ ustalając czas przyznanej pomocy oraz jej zakres nie wykazał się żadną dysproporcją w ich wymiarze i przyznał skarżącej pomoc stosownie do jej potrzeb. Natomiast przyznanie pomocy w przyznanym zakresie, zdaniem Sądu, nie zostało skutecznie przez skarżącą zakwestionowane. Należy bowiem pamiętać, że przyznanie nieuzasadnionej pomocy jednej osobie może spowodować, że innej osobie, bardziej potrzebującej, zostanie ta pomoc odebrana. Wniosek o dopuszczenie przez Sąd dowodu z przesłuchania skarżącej celem wskazania, że przyznana pomoc jest niewystarczająca i nie zapewnia minimum niezbędnego do godnego życia został odrzucony jako niedopuszczalny. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, nie naruszają prawa, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.