I SA/Wa 2528/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r., M. S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia. Nie pobiera emerytury, renty, ani jakiegokolwiek zasiłku. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. [...] m². M. S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2528/14 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Rozstrzygniecie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] grudnia 2014 r. W dniu [...] grudnia 2014 r. (data prezentaty) M. S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że jest bez środków do życia, w związku z czym przysługuje mu pomoc prawna z urzędu. Oświadczył, że nie jest mu znana podstawa, na jakiej rentę przyznano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie osiąga dochodu, jednakże wskazać należy, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy pism wynika, że M. S. decyzją Z. z dnia [...] stycznia 2003 r. zostało przyznane prawo do pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na trwałe od dnia [...] października 1998 r., zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia [...] grudnia 2000 r. Świadczenie to nie jest przez wnioskodawcę pobierane. Powyższe oznacza, że strona zgromadziła z tego tytułu środki finansowe w znacznej wysokości (pow. [...] zł – vide: postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I OZ 933/14). Tym samym skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd jeszcze raz podkreśla, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałaby uszczerbek w koniecznych kosztach jej utrzymania. W ocenie Sądu, na podstawie znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego dokumentów, nie można przyjąć, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Sąd wskazał jednocześnie, że wnioskodawca z mocy ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Z tego powodu brak było podstaw do orzekania w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.