I SA/Wa 2576/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr KOC/4518/Sr/22 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 16 sierpnia 2022 r., nr KOC/4518/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania M. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 17 czerwca 2022 r., nr 001304/SP/2022, w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 19 marca 2020 r. ustalono, że A. B., ur. [...] listopada 2001 r. jest trwale całkowicie niezdolna do pracy. Ponadto, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 19 marca 2020 r. ustalono, że A. B. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Wyrokiem z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy dla [...] zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 14 maja 2020 r. oraz orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 11 marca 2020 r. w ten sposób, że zaliczył A. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Sąd jednocześnie stwierdził, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2017 r. Wnioskiem z 18 lutego 2022 r. M. B. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną córką A. B. Pismem z 10 maja 2022 r. zatytułowanym "Wniosek" M. B. wniosła o pozostawienie bez rozpoznania wniosku z lutego 2022 r. Jednocześnie oświadczyła, że składa nowy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną córką A. B. Do wniosku dołączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 2021 r. sygn. akt [...] z klauzulą stwierdzającą, że wyrok ten jest prawomocny od 1 marca 2022 r. Pismem z 13 maja 2022 r. M. B. wniosła o umorzenie postępowania z wniosku z lutego 2022 r. Decyzją z 13 maja 2022 r., nr 001120/SP/2022, Prezydent m. st. Warszawy umorzył w całości postępowanie z wniosku M. B. z 18 lutego 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 17 czerwca 2022 r., nr 001304/SP/2022, Prezydent m. st. Warszawy przyznał M. B. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną córką A. B. na okres od 1 maja 2022 r. do bezterminowo. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. B. podnosząc, że świadczenie powinno zostać jej przyznane od [...] marca 2022 r., tj. od daty uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 2021 r. Zdaniem odwołującej się, wyrok Sądu oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS łącznie ustalają znaczny stopień niepełnosprawności jej córki, a w konsekwencji zastosowanie znajdzie tu art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Decyzją z 16 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 17 czerwca 2022 r. Kolegium przywołało art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podniosło, że córka skarżącej legitymuje się dwoma rodzajami orzeczeń: 1) orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, zgodnie z którym - w brzmieniu sformułowanym w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 2021 r. – A. B. zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz 2) orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 19 marca 2020 r., którym ustalono, że A. B. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji oraz trwale całkowicie niezdolna do pracy. Całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Kolegium podniosło, że stosownie do art. 5 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS wydane dla A. B. uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ wskazał, że orzeczenie ZUS zostało wydane 19 marca 2020 r. Z kolei wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego M. B. złożyła 11 maja 2022 r. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych "Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego." Prawidłowo zatem, w sposób zgodny z powołanym przepisem, wnioskowane świadczenie przyznano M. B. od 1 maja 2022 r. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie znajdzie natomiast zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniosek złożono bowiem po upływie trzech miesięcy od wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, na podstawie którego skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne. Końcowo organ zauważył, że orzeczenia wydane w sprawie A. B. są ze sobą sprzeczne. Orzeczenie wcześniejsze, wydane przez lekarza orzecznika ZUS, zalicza bowiem A. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, podczas gdy orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania (w brzmieniu ustalonym wyrokiem Sądu z [...] grudnia 2021 r.) zalicza ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał, że nie ma kompetencji do oceny czy podważania wskazanych orzeczeń. Niemniej jednak nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Wobec powyższego, zdaniem organu, nie można w sprawie zastosować art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż wniosek o przyznanie świadczenia został złożony po upływie ponad dwóch lat od daty wydania orzeczenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. B. zarzucając temu rozstrzygnięciu: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z niepełnosprawnym dzieckiem A. B. na okres od 1 maja 2022 r., z uwagi na fakt, że wniosek został złożony po upływie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia lekarza ZUS. Podczas gdy zgodnie z orzecznictwem termin 3 miesięcy należy liczyć od 1 marca 2022 r., tj. od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...], który ostatecznie orzekł o kwestii niepełnosprawności córki skarżącej A. B. W związku z powyższym świadczenie pielęgnacyjne powinno skarżącej przysługiwać od 1 stycznia 2020 r., tj. od dnia złożenia wniosku o przyznanie stopnia niepełnosprawności, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 8 k,p.a., poprzez brak wyjaśnienia okoliczności uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...], który ostatecznie orzekł o kwestii niepełnosprawności córki skarżącej A. B. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 28 listopada 2003 r.". Zgodnie z powołanym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei okresy, na jakie przyznawane są poszczególne świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, uregulowano w art. 24 i następnych ustawy z 28 listopada 2003 r. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątek od tej zasady przewidziano w art. 24 ust. 2a ustawy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Regulacja zawarta w art. 24 ust. 2a ustawy umożliwia zatem nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, a jej celem było zagwarantowanie osobie uprawnionej, że przyznający świadczenie organ uwzględni czas w jakim rozpatrywana była sprawa ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z powołanego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że jedną z obligatoryjnych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to aby osoba wymagająca opieki legitymowała się albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z dwoma wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2588/19, Lex nr 2974109). Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza ustalenia organów, że córka skarżącej legitymuje się dwoma rodzajami orzeczeń dotyczącymi niepełnosprawności, to jest: 1) orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, zgodnie z którym - w brzmieniu sformułowanym w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] grudnia 2021 r. – A. B. zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz 2) orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 19 marca 2020 r., którym ustalono, że A. B. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji oraz trwale całkowicie niezdolna do pracy. Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że do otrzymania wnioskowanego świadczenia nie uprawnia orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (w brzmieniu sformułowanym w prawomocnym wyroku z [...] grudnia 2021 r.), gdyż w orzeczeniu tym mowa jest jedynie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zasadnie uznało natomiast Kolegium, że do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad córką uprawnia wydane wobec A. B. orzeczenie lekarza ZUS z 19 marca 2020 r. Stosownie bowiem do art. 5 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przedmiotowe orzeczenie traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro zatem podstawą do przyznania wnioskowanego świadczenia mogło być wyłącznie orzeczenie lekarza ZUS z 19 marca 2020 r., to prawidłowo uznał organ, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy z 28 listopada 2003 r. Przepis ten umożliwia przyznanie świadczenia z mocą wsteczną od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale wyłącznie w sytuacji gdy wniosek zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od daty wydania tego orzeczenia. Jak już wskazano wyżej, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został bowiem złożony po upływie ponad dwóch lat od daty wydania orzeczenia ZUS z 19 marca 2020 r., które stanowiło podstawę przyznania świadczenia. Tym samym niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 24a ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. W sprawie nie doszło również do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów postepowania, to jest art. 7 i art. 8 k.p.a. Jak już wskazano wyżej, błędne jest stanowisko skarżącej, że o kwestii niepełnosprawności jej córki ostatecznie orzekł wyrok Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2021 r. Powołanym wyrokiem zmieniono orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w ten sposób, że zaliczono A. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wobec powyższego, przedmiotowe orzeczenie (w brzmieniu ustalonym wyrokiem z [...] grudnia 2021 r.) nie mogło uprawniać, zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r., do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym podniesiony w skardze zarzut niewyjaśnienia kwestii uprawomocnienia się wyroku z [...] grudnia 2021 r, a także powołane na poparcie tego zarzutu orzecznictwo sądów administracyjnych, pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji.