I SA/Wa 2635/14

WyrokWSA w Warszawie2015-05-05

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Dorota Apostolidis, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo państwowe, poprzednik prawny skarżącej spółki, legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiącej teren pod torami kolejowymi, który wyłączałby tę nieruchomość spod komunalizacji z mocy prawa?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca spółka nie wykazała, aby jej poprzednik prawny, przedsiębiorstwo państwowe, posiadał prawnie udokumentowany tytuł rzeczowy do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Samo faktyczne władanie lub zarządzanie mieniem państwowym, nawet na podstawie ustawy, nie jest równoznaczne z prawnym "należeniem" do przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o komunalizacji. Brak takiego tytułu skutkuje tym, że nieruchomość podlega komunalizacji z mocy prawa.
Stan faktyczny
Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która stwierdziła nabycie przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości stanowiącej teren pod torami kolejowymi. Organ uchylił wcześniejszą decyzję wojewody odmawiającą komunalizacji i stwierdził nabycie nieruchomości przez gminę. Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w tym art. 5 ust. 1 ustawy wprowadzającej przepisy o samorządzie, twierdząc, że jej poprzednik prawny posiadał tytuł prawny do nieruchomości, co wyłączało ją spod komunalizacji. Spółka wniosła również o zawieszenie postępowania w związku ze skargą konstytucyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako organ/Komisja) decyzją z [...] czerwca 2014 roku Nr [...] działając na podstawie art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. – dalej jako ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako kpa) w pkt. 1 uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 roku Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku własności nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] i w pkt. 2 stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] i pod ulicą [...] [...]-[...], ul. [...] - pod ulicą i Al. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w obrębie [...], nr [...], (obecnie nr, nr [...],[...],[...],[...],[...]),[...], w obrębie [...], nr nr [...],[...],[...], (obecnie nr [...], nr [...]) w obrębie [...], nr [...], , w obrębie [...], nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], , w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...]. Nieruchomość objęta postępowaniem stanowi teren pod torami kolejowymi przy poszczególnych ciągach komunikacyjnych w [...]. Organ wskazał, że wojewoda odmawiając komunalizacji ww nieruchomości niezasadnie powołał się na przesłanki z art. 11 ust. 1 ustawy. Za niezasadne organ uznał także stanowisko Wojewody, wskazujące na to że Przedsiębiorstwu [...] przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu i wynikał on z samego faktu władania nieruchomością oraz z przepisów stanowiących podstawę funkcjonowania Przedsiębiorstwa. Wbrew stanowisku organu I instancji Komisja wskazała, że [...] SA w [...] (dalej jako spółka/skarżąca) nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania czy zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Organ wyjaśnił, że w całym okresie władania przedmiotową nieruchomością przez [...] obowiązywały procedury nabywania prawa użytkowania czy zarządu przez państwowe jednostki organizacyjne. Prawo zarządu do nieruchomości państwowych osób prawnych na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej można było ustalić tylko na podstawie obowiązujących do tej daty przepisów tj. przykładowo przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R.P. nr 4 poz. 31 z 1952 r.); przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. nr 32 poz. 159); czy np. w trybie art. 38 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz.99). W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej skarżąca spółka nie legitymuje się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości a indywidualizacja ta (wbrew stanowisku wojewody) jest niezbędna przy ocenie tytułu prawno rzeczowego, który w swej osnowie musi zawierać jej wszystkie szczegółowe cechy geodezyjne i ewidencyjne. W konsekwencji organ przyjął, że skoro skarżącej nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do ww terenu to obejmująca ten teren nieruchomość należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku. Organ powołał się w tym zakresie na generalną zasadę wynikającą z art. 6 ust 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz.74). Przepis ten wskazywał, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła także, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe [...] nie tworzą tytułu do konkretnej nieruchomości. Wskazała, że żadne inne przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, o nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a także o przejęciu przez państwo polskie mienia państwa austro-węgierskiego, czy np. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., nie tworzyły takiego tytułu. Z przepisów tych wynikało, iż wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei stają się z chwilą ich nabycia przez przedsiębiorstwo "[...]" własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i powierniczym zarządzie, co jednak nie oznaczało, że przepisy te tworzyły po stronie [...] konkretnie sformułowane, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczone prawo rzeczowe w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Organ wyjaśnił, że obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez [...] ale z przepisów tej ustawy (art. 16) nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i oznaczeniach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. Na poparcie swojego stanowiska Komisja przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2006 roku I OSK 1259/05, wyrok NSA z dnia 15 października 2007 roku, Sygn. akt I OSK 1457/06, wyrok NSA z dnia 15 października 2007 roku, Sygn akt I OSK 1456/06, wyrok z dnia 13 maja 2008 roku I OSK 760/07 a także wyrok NSA w sprawie o sygn. akt I OSK 942/07. W wyrokach tych wyrażono jednoznaczny pogląd, iż "tytuł do zarządu nieruchomością Skarbu Państwa nie wynika z mających ogólny charakter aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa [...]". Niewskazanie zatem przez [...] tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowego gruntu wg organu sprawia, iż grunt ten objęty jest przesłanką określoną w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy i podlega komunalizacji z mocy prawa. Organ wyjaśnił ponadto, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej. W tym zakresie organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2006 roku w sprawie I OSK 1259/05 i wyrok WSA z dnia 22 października 2007 roku I SA/Wa 1051/07. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] zarzucając jej naruszenie prawa materialnego m.in. w postaci art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy. Spółka podniosła, że według zakresu przedmiotowo-podmiotowego przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1-3 ustawy - wyłączeniu spod komunalizacji podlegało mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw, zakładów lub jednostek organizacyjnych, dla których organami założycielskimi w dniu 27 maja 1990 r. byli wojewodowie lub naczelne organy administracji państwowej. Podniosła, że istotą rozpatrywanej sprawy komunalizacyjnej jest ustalenie i rozstrzygnięcie przez organ orzekający w sprawie, czy w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, czyli w dniu 27 maja 1990 r., nieruchomość stanowiła mienie ogólnonarodowe (państwowe) i należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, czy też stanowiła mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstwa (pozostawała w jego zarządzie lub użytkowaniu) i z tego tytułu była wyłączona z komunalizacji. W tym zakresie spółka podała, że ustawą z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz. U. z 1970r. Nr 9 poz. 76) a następnie ustawą z dnia 27 kwietnia 1989r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" (Dz. U. Nr 26, poz. 138) zostały określone zasady gospodarowania przez [...] mieniem państwowym i stanowiły one, że przedsiębiorstwo [...] jest utworzone w celu zarządzania i eksploatacji państwowych kolei użytku publicznego. Skarżąca przywołała też art. 16 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 50 ust. 1 ww ustawy o [...]. Dalej spółka wskazała, iż na termin "prawo zarządu" w niniejszej sprawie należy spojrzeć przez pryzmat przyjętych w okresie PRL, odnośnie własności państwowej, koncepcji prawnych i ich uwarunkowań ustrojowo-ideologicznych i zarzuciła, że patrzenie na problematykę zarządu mieniem ogólnonarodowym z obecnej perspektywy prowadzi do zniekształcenia intencji ustawodawcy zamierzającego - po zmianie ustroju - dokonać procesów uwłaszczeniowych tak odnośnie do reaktywowanego samorządu terytorialnego, jak i państwowych osób pranych - gdyż w ramach tych procesów chodziło raczej o zmianę konstrukcji prawnej (odpowiadającym współczesnym założeniom ustrojowym) niż o daleko idące przesunięcia majątkowe. Dodatkowo skarżąca wskazała na wyrok NSA z dnia 6.09.2010r. sygn. akt. I OSK 1401/09, w którym Sąd uznał, iż dla ustalenia stanu prawnego nieruchomości użytkowanych przez [...] istotne znaczenie ma przepis art. 80 (pierwotnie 87) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Przepis ten stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. W uzasadnieniu skargi przywołano też art. 34 ust. 1 i art. 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Według [...] SA przedmiotowa nieruchomość nie spełnia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 ww. ustawy. W konsekwencji tych zarzutów spółka wniosła o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2014r. znak: [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie wobec wniesienia przez [...] S.A. do Trybunału Konstytucyjnego skargi konstytucyjnej, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. wniosek ten został rozpoznany odmownie (k. 44). W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm. – dalej jako ustawa), nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Kluczowe znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy ma ustalenie czy skarżąca nie legitymując się żadnym dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do objętego sporną decyzją komunalizacyjną mienia nieruchomego może skutecznie (powołując się na regulacje prawne normujące status prawny [...] i wywodząc z nich tytuł prawny) kwestionować zasadność komunalizacji tegoż mienia. Trzeba wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy - mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - stało się w dniu wejścia życie tej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Termin "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego - rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Wskazał na to Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1 ustawy. Trybunał wyjaśnił, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) "należało" do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem dopiero wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu. Podkreśla się przy tym, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia podmiot mieniem tym władający zobowiązany jest w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to w dniu 27 maja 1990r. należało do niego w sensie prawnym, a nie jedynie w sensie faktycznym. Udowodnienie prawa zarządu do ww mienia wymagało przedłożenia wojewodzie [...] bądź Komisji odpisu decyzji lub umowy bądź innego dokumentu sporządzonego w określonej formie i wydanego na określonej podstawie prawnej. Należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w kolejnych wyrokach z dnia 30.09.2010r. I OSK 1528/09 i z dnia 22.10.2010r. OSK 42/10, a także z dnia 28 kwietnia 2011 roku I OSK 1003/10 i w wyrokach późniejszych - podtrzymał stanowisko prezentowane w przytoczonym przez organ orzecznictwie. Linia orzecznicza w przedmiotowym zakresie jest ugruntowana i jednolita (z pojedynczymi wyjątkami). W dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.) obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]". W rozdziale 6 szczegółowo regulowała ona kwestie dotyczące mienia [...], stanowiąc w art. 16 m.in., że mienie [...] jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego (ust. 1), a mieniem tym są środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności (ust. 2), zaś przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4). Jak się przyjmuje w orzecznictwie, ustawa ta nie mogła jednak dowodzić prawa zarządu, użytkowania, czy innego prawa do konkretnej nieruchomości, bowiem jej przepisy nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji [...] przysługują temu przedsiębiorstwu uprawnienia prawnie wyodrębniające go z mienia ogólnonarodowego. Przekazane mienie służyło tylko do określonej działalności, którym [...] dysponowały i go używały. (tak też NSA w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn akt I OSK 2504/2012). Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jedynie istotne znaczenie ma stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Oznacza to, że rozważania na tle kolejnych uregulowań dotyczących [...] (w tym ustawy z 1960 r. o kolejach) nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile [...] nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości. Przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący przedsiębiorstwu [...] do nieruchomości objętej komunalizacją. Samo jednak dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Tymczasem okoliczności powoływane przez skarżącą w skardze nie potwierdzają, aby Przedsiębiorstwo Państwowe [...], poprzednik prawny skarżącej spółki, spełniało wskazane warunki. Skoro zatem w dniu 27 maja 1990 r. [...] nie legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, to w konsekwencji w tej dacie nieruchomość ta należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu podlegała komunalizacji z mocy prawa. Uprawnień do spornej nieruchomości skarżąca spółka nie może też wywodzić z art. 34 i art. 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1160). Zgodnie bowiem z tymi przepisami grunty będące własnością Skarbu państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których Koleje nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] (art. 34 ust. 1). Grunty te, z dniem 1 czerwca 2003 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. (art. 34a). Uwłaszczenie [...] dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (K. 30/2003), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r., a więc 10 lat wcześniej, niż możliwe stało się uwłaszczenie [...] na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wyraźnie też Trybunał stwierdził, że art. 34a przywołanej ustawy nie dotyczy mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Jak słusznie wskazał organ, stanowiska powyższego nie zmienia okoliczność, że na danej nieruchomości (jak to ma miejsce w znamiennej większości spraw) funkcjonuje infrastruktura kolejowa. Nie istnieje bowiem przepis prawa, który z komunalizacji wyłączałby nieruchomości, na których znajduje się infrastruktura kolejowa. Z prawnego punktu widzenia kwestia oceny tytułu prawnego do nieruchomości jest taka sama jak uprzednio (w innych tego typu sprawach) miało to miejsce co do węzłów kolejowych, bocznic, hangarów czy gruntów zajętych bezpośrednio pod tory czy nawet budynków dworca. Niezależnie od konkretnego stanu faktycznego orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje niezmienne – i wskazuje, iż dla wyłączenia komunalizacji skarżąca spółka musiałaby przedstawić stosowne dokumenty dające jej tytuł prawny do władania daną nieruchomością. W sprawie nie jest przy tym kwestionowane, że spółka w maju 1990r. (jak również wcześniej jak i później oraz obecnie) jest podmiotem faktycznie władającym i faktycznie zarządzającym ww gruntem. Jest to jednak stan faktyczny, który nie odzwierciedla stanu prawnego. Brak udokumentowania tego ostatniego powoduje konieczność zastosowania domniemania o należeniu ww gruntu do terenowych organów administracji państwowej. Prawidłowo organ zinterpretował także art. 11 ust. 1 pkt 1 czy pkt 2 ustawy. W tym ostatnim przepisie wyłączono spod komunalizacji te składniki mienia, które należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. W tym zakresie również niejednokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyroku z dnia 28 kwietnia 2011 r. I OSK 1003/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazując że przepis art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wyłączał spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości. W tej sprawie nie zostało jednak wykazane żadnym dokumentem, że przedsiębiorstwo państwowe [...] uzyskało tytuł prawny do władania sporną nieruchomością. Podkreślić należy, iż ustawodawca uszczegółowił katalog przedsiębiorstw wskazanych w omawianym przepisie, zamieszczając w art. 11 ust. 2 delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu przedsiębiorstw, o których mowa w ust. 1 pkt 2. W wydanym przez Radę Ministrów w dniu 9 lipca 1990r. rozporządzeniu w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. 1990 r. Nr 51 poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione. Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy mieniem komunalnym nie stają się składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), jeżeli służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Jednak wykonywane przez Przedsiębiorstwo [...] zadania nie należały do właściwości organów administracji rządowej, władzy państwowej ani sądów. Fakt, że jego organem założycielskim był minister, nie oznaczał jeszcze, że wykonywane przez to Przedsiębiorstwo zadania należały do właściwości organów administracji rządowej (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2012r. I OSK 602/11 lub wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie I OSK 1476/11). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – (ppsa) uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Zaskarżona decyzja w ocenie Sądu nie narusza prawa a organ administracji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, a przy tym stanowisko swoje uzasadnił adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 kpa. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło