I SA/Wa 2682/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz B. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "organ" lub "Kolegium") decyzją z [...] września 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. K. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. (dalej jako "Burmistrz") z [...] czerwca 2021 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca wnioskiem z [...] maja 2021 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem – P. O. Wójt decyzją z [...] czerwca 2021 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem wskazując, że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1 a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615) powoływanej dalej jako "u.ś.r.", jasno określono jakie warunki muszą być spełnione do korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego. Jego zdaniem nie zostały one spełnione, ponieważ osoba wymagająca opieki ma wstępnych, matkę A. O., która jest emerytką, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie wskazał, że w okresie od [...] października 2011 r. do [...] czerwca 2013 r. skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. W okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] czerwca 2021 r. pobierała zasiłek dla opiekuna, który przysługiwał osobie jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) . Od [...] lipca 2021 r. skarżąca zrezygnowała z powyższego zasiłku z uwagi na ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne, które w przypadku jego przyznania, byłoby dla niej korzystniejsze. Wójt stwierdził, że bezspornym jest, iż P. O., w związku z trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji wymaga stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Na mocy orzeczenia Lekarza Orzecznika KROS z [...] października 2011 r. nr akt [...] został on uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Daty powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji nie można ustalić, zatem przyjąć należy, że powstała ona po ukończeniu przez niego 25 roku życia. Wskazał także, że w aktach Ośrodka Pomocy Społecznej w C. znajduje się Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P., z [...] kwietnia 2001 r. zaliczające brata skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność powstała przed 16-tym rokiem życia. Podał również, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż skarżąca sprawuje opiekę nad swoim bratem. Wójt wyjaśnił jednak, że w pierwszej kolejności obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania oraz opieki obciąża matkę, a dopiero potem rodzeństwo, które nie jest z nim spokrewnione w pierwszym stopniu. Podkreślił, że matka nie została pozbawiona władzy rodzicielskiej nad bratem skarżącej, nie jest małoletnia oraz nie posiada znacznego stopnia niepełnosprawności, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i zarzuciła Wójtowi naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r., poprzez niezasadne uznanie, że siostra niepełnosprawnego P. O. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim pomimo, że zobowiązana w pierwszej kolejności matka niepełnosprawnego jest schorowana i nie jest w stanie takiej opieki sprawować; oraz naruszenie art. 17 ust. 1b poprzez orzeczenie bez uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Kolegium decyzją z [...] września 2021 r. utrzymało w mocy decyzję z [...] czerwca 2021 r. i wskazało, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła skarżąca z tytułu sprawowania opieki nad bratem P. O. urodzonym [...] lutego 1983 r., który na podstawie Orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS Nr [...] z [...] października 2011 r. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. e niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczona na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest równoznaczna ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, trojgiem dziećmi i niepełnosprawnym bratem, nad którym sprawuje opiekę. Jak wynika z oświadczenia od 2003 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. W okresie od [...] października 2011 r. do [...] czerwca 2013 r. miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem. W okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] czerwca 2021 r. pobierała zasiłek dla opiekuna, który przysługiwał osobie jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Od [...] lipca 2021 r. zrezygnowała z powyższego zasiłku z uwagi na ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne, które w przypadku jego przyznania, byłoby dla niej korzystniejsze. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje całodobową opiekę nad bratem. Przygotowuje posiłki, robi zakupy oraz umawia wizyty i konsultacje lekarskie, sprząta zajmowane przez niego pomieszczenie. Brat P. O. potwierdził fakt sprawowania nad nim opieki. W tym samym, budynku zamieszkuje matka A. O. oraz W. O., jednak prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Kolegium stwierdziło, że poza sporem jest, iż skarżąca - będąc siostrą wymagającego opieki, a więc osobą spokrewnioną w stopniu drugim w linii bocznej - niewątpliwie jest osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tj. "inną osobą" (niż wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r.), na której, mocą art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359) dalej: "K.r.o.", ciąży obowiązek alimentacyjny. Nie budzi również wątpliwości organu, że orzeczeniem z [...] października 2011 r. wydanym przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS nr [...] P. O. został uznany za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jednak od kiedy nie da się ustalić. Przedmiotem sporu jest natomiast ustalenie, czy skarżąca mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a u.ś.r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 K.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Z kolei art. 132 K.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo, gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Badając, czy osobie wymienionej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. (siostra osoby wymagającej opieki), niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, należy mieć na uwadze art. 17 ust. 1a u.ś.r., zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium zauważyło, że nie kwestionuje faktycznego sprawowania opieki przez skarżącą nad bratem, jak również jej zakresu, jednakże nie jest ona osobą spokrewnioną z bratem w pierwszym stopniu. Matka osoby niepełnosprawnej żyje i nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, dlatego to jej w pierwszej kolejności przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W sytuacji, gdy jest kilku członków najbliższej rodziny niepełnosprawnego, zobowiązanych do alimentacji, są oni zobowiązani do sprawowania nad nim opieki w kolejności zależnej od stopnia pokrewieństwa. Ustawa wyraźnie wskazuje kolejność uprawnienia, pierwszeństwo przyznając osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu (wstępnym, zstępnym - czyli rodzicom, dzieciom), a dopiero w następnej kolejności dalszym krewnym. Nie ma też znaczenia, że z innych przyczyn (np. z powodu zamieszkiwania w innym mieście, wykonywania pracy, czy prawa do świadczenia emerytalnego lub rentowego itd.) osoby zobowiązane w pierwszej kolejności takiej opieki nie mogą sprawować. Decydujące są jedynie przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Organy nie mają natomiast wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy dane schorzenia rzeczywiście uniemożliwiają sprawowanie opieki. Choć zatem do akt dołączony został wypis z Orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS nr [...] z [...] lutego 2021 r. , z którego wynika, że matka A. O. została uznana za trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, natomiast nie stwierdza się niezdolności badanego do samodzielnej egzystencji. Dla Kolegium nie jest ono wystarczające. Jego zdaniem w przedmiotowej sprawie matka osoby wymagającej opieki teoretycznie jest zdolna do sprawowania opieki, gdyż nie legitymuje się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inne dokumenty o tym, że matka takiej opieki sprawować nie może nie zostały przedstawione. Stwierdzenie zaś pracownika socjalnego iż "ze względu na stan zdrowia matka nie jest w stanie sprawować opieki nad synem" w ocenie Kolegium również jest niewystarczające. Organ podkreślił, że skoro skarżąca chce uzyskać korzyść, która nie wynika wprost z obowiązującego przepisu, to w takim przypadku nie ma on obowiązku samodzielnie poszukiwać dowodów na okoliczności subiektywne. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, organ przyznał rację skarżącej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 128 oraz art. 23 i art. 27 K.r.o. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że siostrze na której spoczywa obowiązek alimentacyjny, rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad bratem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; • art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a u.ś.r. i niezasadne uznanie, że siostra niepełnosprawnego P. O. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad nim, ponieważ jego mama żyje; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez dowolną i sprzeczną z zebranym materiałem ocenę dowodów i bezpodstawne przyjęcie, że mama niepełnosprawnego P. O. jest w stanie się nim opiekować gdyż nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności podczas gdy z wywiadu pracownika socjalnego wynika, że nie jest ona w stanie opiekować się swoim synem i została ona uznana na mocy orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS, iż nie jest ona niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumentację na poparcie ww. zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Artykuł 17 ust. 1a u.ś.r. określa natomiast, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. Innymi słowy rozważyć należy, czy w świetle tych przepisów, skarżąca ma prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wywołaną koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem, którego matka żyje i nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W opinii organów obu instancji, skoro żyje matka osoby wymagającej opieki – A. O., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to tym samym nie został wyczerpany katalog warunków określonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r., które umożliwiałyby skarżącej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, z którą pozostaje spokrewniona, ale w linii bocznej. Zdaniem Sądu, literalna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. uprawniałaby do przyjęcia za prawidłowe stanowiska prezentowanego przez organy. Jednakże wykładnia taka w szczególnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie jest wystarczająca. Należy mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach, czyli przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia, w sytuacji, w której osoby zobowiązane do opieki w pierwszej kolejności nie mogą jej sprawować. W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Przy wykładni tego przepisu nie można zatem pominąć również treści art.132 K.r.o., zgodnie z którym: "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami". Skarżąca podkreślała zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, że jej matka nie może sprawować opieki nad bratem, gdyż od dawna choruje i trudno wymagać, aby schorowana mama opiekowała się swoim niepełnosprawnym synem. Również została ona uznana na mocy orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS za osobę trwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Choć nie legitymuje się ona orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to jednak nie można pomijać faktu, że w aktach znajduje się kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym stwierdzono, że z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że A. O. posiada deficyty w rozwoju umysłowym. Ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad synem. W tej sytuacji wydane w sprawie rozstrzygnięcie uznać należy za przedwczesne i wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Choć bowiem A. O. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to ustalić należy, czy z uwagi na ww. orzeczenie Komisji Lekarskiej KRUS oraz wnioski pracownika socjalnego zawarte w ww. kwestionariuszu ma ona realną możliwość sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie skutkowało w konsekwencji naruszeniem przez organy orzekające w sprawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji ustali zatem, czy A. O. rzeczywiście, w sposób obiektywny, jest w stanie opiekować się synem, biorąc w tym zakresie pod uwagę jej sytuację zdrowotną (deficyty w rozwoju umysłowym) jak również zakres opieki, jakiej wymaga P. O. Dopiero poczynienie powyższych ustaleń pozwoli na wydanie decyzji uwzględniającej przedstawioną wyżej wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Jeżeli bowiem okaże się, po przeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego, że A. O. nie jest w stanie sprawować opieki nad synem, wówczas obowiązek alimentacyjny obciąży w pierwszej kolejności siostrę B. K. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).