I SA/Wa 2732/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia odmowy wydania zaświadczenia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2020 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., uchyliło w całości postanowienie Prezydenta [...] z [...] czerwca 2019 r., nr [...], o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z [...] października 2019 r. B. Z. wystąpiła do Prezydenta [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...]. Po rozpatrzeniu wniosku, Prezydent [...] zaświadczeniem z [...] października 2019 r., [...], potwierdził, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu z dniem [...] stycznia 2019 r. uległo przekształceniu w prawo własności. W związku z wpisem w dziale [...] księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości, ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wobec wydania przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w dniu [...] października 2018 r., decyzji nr [...] stwierdzającej w całości nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2005 r., nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu – Prezydent [...] uznał, że zaświadczenie o przekształceniu wydane zostało błędnie. W tej sytuacji Prezydent [...] postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...], stwierdził utratę ważności ww. zaświadczenia z [...] października 2019 r. oraz odmówił wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości. Na powyższe postanowienie z [...] czerwca 2019 r. zażalenie wniosła B. Z. podnosząc, że organ I instancji nie wziął pod uwagę, że powołana w uzasadnieniu decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] października 2018 r., nr [...], została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2143/18 Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., uchyliło w całości postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO stwierdziło, że brak jest podstaw do ponownego rozpoznania wniosku strony z [...] października 2019 r. o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości, w sytuacji wydania zaświadczenia z [...] października 2019 r., nr [...], potwierdzającego, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu z dniem [...] stycznia 2019 r. uległo przekształceniu w prawo własności. SKO wskazało, że obowiązujące przepisy k.p.a., jak i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, nie przewidują zastosowanego przez organ I instancji trybu "utraty ważności" (i tym samym cofnięcia skutku prawnego) wydanego wcześniej zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zwłaszcza, że zaświadczenie o przekształceniu wydawane w trybie art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, jest wystarczającą i jedyną drogą do stwierdzenia, że dany grunt podlega działaniu ustawy. Istotny jest fakt, że przekształcenie następuje z mocy prawa, bez jakiegokolwiek wniosku ze strony użytkowników wieczystych. Zaświadczenie nabiera zatem kluczowego i dodatkowego znaczenia dla stwierdzenia, czy prawo do danego gruntu podlegało, czy nie podlegało przekształceniu. Kolegium wskazało również, że decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich nr [...] stwierdzająca w całości nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2005 r., nr [...], o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2143/18, który nie jest prawomocny. Nie zgadzając się z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto [...], reprezentowane przez Prezydenta [...], wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaświadczenie z [...] października 2019 r., nr [...], o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w prawo własności zostało wydane przedwcześnie, bez gruntownej analizy stanu prawnego i faktycznego dotyczącego tej nieruchomości, dlatego należało to zaświadczenie wyeliminować z obrotu prawnego, co uczyniono postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Skarżący podniósł, że w dziale [...] księgi wieczystej nr [...] znajduje się cały czas ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, odnoszące się do ujawnionego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego, wobec wydania przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, w dniu [...] października 2018 r. decyzji nr [...] stwierdzającej w całości nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] grudnia 2005 r., nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Prawdą jest, że ww. decyzja Komisji została uchylona wyrokiem WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2019 r., I SA/Wa 2143/18, jednakże nie spowodowało to wykreślenia z mocy prawa ostrzeżenia z księgi wieczystej, gdyż aby tak się stało, niezbędne jest postanowienie Komisji wydane na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. W każdym razie, co najmniej do czasu uprawomocnienia się wspomnianego wyroku WSA w Warszawie stan prawny nieruchomości przy ul. [...] nie jest ostatecznie przesądzony. Tym samym, zdaniem skarżącego, nie jest przesądzone nastąpienie skutku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nieruchomości, a zatem i nie powinno być wydawane zaświadczenie potwierdzające to przekształcenie w trybie art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o odrzucenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi – o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Stosownie do treści art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu administracyjnym jednostka samorządu terytorialnego może występować albo w charakterze strony broniąc swojego interesu prawnego w myśl przepisu art. 28 k.p.a., albo jako organ administracji publicznej, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wówczas będzie ona reprezentowała interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Wyposażenie jednostki samorządu terytorialnego, z mocy ustawy, w kompetencje organu administracji publicznej, powołanego do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji gmina nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również uprawniona do zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego (por. uchwała 7 sędziów NSA z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03). W postanowieniu z 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 482/14, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jednostka samorządu terytorialnego nie może zajmować różnej pozycji: raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania, w zależności od etapu załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej. Dopuszczenie do udziału jednostki samorządu terytorialnego jako strony w postępowaniu, w którym organem właściwym do wydania tej decyzji jest na podstawie ustawy organ tej jednostki, budziłoby wątpliwości co do bezstronności postępowania, a ponadto naruszałoby zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W konsekwencji, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, bądź sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent [...], jako organ I instancji, postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...], stwierdził utratę ważności zaświadczenia z [...] października 2019 r. oraz odmówił wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej na wstępie nieruchomości. W przedmiotowej sprawie Prezydent [...], reprezentujący Miasto [...], był organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w I instancji w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej na wstępie nieruchomości. W tej sytuacji Miasto [...] nie było stroną postępowania administracyjnego, a tym samym nie ma statusu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.