I SA/Wa 2760/21
WyrokWSA w Warszawie2022-02-04
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Magdalena Durzyńska, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną kuzynką przysługuje osobie, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec tej kuzynki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby niepełnosprawnej. Osoba sprawująca faktyczną opiekę, ale nieobciążona obowiązkiem alimentacyjnym, nie jest uprawniona do tego świadczenia, nawet jeśli rezygnuje z pracy zarobkowej. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w tym zakresie są jednoznaczne i nie pozostawiają luzu decyzyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną kuzynką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych, w tym nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji co do braku obowiązku alimentacyjnego. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i domagając się przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej jako "Skarżąca"), od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej jako "Wójt/organ I instancji") z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, przedstawiając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
[...] lipca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną kuzynką – W. Z. Do wniosku dołączono m.in.: orzeczenie lekarza Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] maja 2010 r., nr [...], z którego wynika, że W. Z. została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, oraz oświadczenie Skarżącej z [...] lipca 2021 r., z którego wynika, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną W. Z., która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i nie może sama przebywać w domu.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...], odmówił przyznania Skarżącej świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad W. Z. Organ I instancji uznał bowiem, iż Skarżąca nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. nie należy do kręgu osób wskazanych w art. 17 ust. 1 i 1a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wskazał także na brak spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. w postaci powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18 roku życia, a w przypadku powstania jej w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I instancji dodał na koniec, że pomiędzy Skarżąca a W. Z. została zawarta w 2019 r. umowa dożywocia, na podstawie której Skarżąca jest zobowiązana do opieki nad W. Z.
Od powyżej decyzji organu I instancji odwołanie wniosła Skarżąca, wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Kolegium decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że należy mieć na uwadze brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 1-4 oraz ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.). Kolegium wskazało, że Skarżąca nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r., pozwalających uznać ją za osobę uprawioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie Kolegium oceniło czy Skarżącą można zaliczyć do grona innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Kolegium wskazało, że Skarżąca nie spełnia również tej przesłanki ustawowej, ponieważ jest ona kuzynką W. Z., nie jest więc krewną w linii prostej W. Z., ani jej rodzeństwem w związku z czym, zdaniem Kolegium, nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem W. Z. Kolegium uznało także, że skoro Skarżąca nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem W. Z., co jest w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną, to stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjnej jej również nie przysługuje. Zdaniem Kolegium, analizowane przepisy art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a u.ś.r. są sformułowane w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne nie pozostawiają organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Dlatego też zdaniem Kolegium, pomimo tego, iż Skarżąca sprawuje faktyczna opiekę nad W. Z., to jednak w stosunku do W. Z. nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, a zatem nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną kuzynką. Z tych względów Kolegium uznało, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w świetle wskazanych wyżej przepisów prawa prowadzi do wniosku, że organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące przepisy prawa.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium z [...] listopada 2020 r. wywiodła Skarżąca podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się kuzynki, będącej jednocześnie faktycznym opiekunem osoby niepełnosprawnej, gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów powinna skutkować przyznaniem takiego świadczenia. Mając na uwadze powyższy zarzut, którego rozwinięcie znalazło się w uzasadnieniu skargi, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza obowiązującego prawa.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, co uszło uwadze Kolegium, że pogląd organu I instancji dotyczący oceny momentu powstania niepełnosprawności u W. Z. nie ma znaczenia dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zagadnienie wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. było już wielokrotnie przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - rozpoznając sprawy w analogicznych stanach faktycznych i prawnych - uznawał konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, dla prawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Pozwala to na przyjęcie wniosku, że w tym zakresie ukształtowała się już utrwalona linia orzecznicza. Przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez organ I instancji oznaczałoby, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisu ustawy, ze względu na treść uzasadnienia takiego orzeczenia, od chwili jego wejścia w życie, nie ma żadnego znaczenia prawnego dla dalszego stosowania przepisu w kształcie treści normatywnej zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny, co nie jest do pogodzenia z konstytucyjną zasadą praworządności wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, fakt, iż z orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji W. Z. nie wynika, iż niepełnosprawność powstała w wieku wskazanym w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy do odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium choć nie odniosło się do powyższej materii w swojej decyzji, to jednak słusznie uznało, że decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy z innych powodów, do oceny których Sąd odniesienie się w dalszej części uzasadnienia wyroku. Z powyższych względów ten błąd Kolegium, a co za tym idzie także naruszenie przepisów postępowania, nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.
Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy o pkt 1-4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad pełnoletnią niepełnosprawną kuzynką (W. Z.).
W tym zakresie podzielić należy stanowisko Kolegium, że analizowane przepisy art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a u.ś.r. - jako normy bezwzględnie obowiązującą - nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie jest kwestionowane, że Skarżąca nie zalicza się do żadnej z grup uprawionych do świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r. Skarżąca nie jest bowiem matką W. Z. (jest jej kuzynką); nie jest opiekunem faktycznym dziecka (W. Z. jest osobą pełnoletnią); oraz nie została ustanowiona rodziną zastępczą spokrewnioną.
Bezsporne jest także to, że Skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną kuzynką, jest przy tym osobą zobowiązaną do opieki i zapewnienia utrzymania W. Z. na podstawie umowy dożywocia wraz przeniesieniem prawa własności zawartej przed notariuszem A. T. w dniu [...] grudnia 2019 r. Rep. A nr [...]. Skarżąca nie jest przy tym zobowiązania względem W. Z. do alimentacji. Ta ostatnia okoliczność faktyczna, zdaniem Sądu, stanowi tym samym przeszkodę do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1a u.ś.r., jest bowiem przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zatem prawnie możliwe, gdy osoba, nawet pomimo braku przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r., nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wskazać należy ponadto, że zgodnie z art. 128 i następne ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, do których odsyła art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (zstępni, wstępni), rodzeństwo (oprócz rodzeństwa, obowiązek alimentacyjny nie dotyczy innych krewnych w linii bocznej), małżonków po rozwodzie, orzeczeniu separacji czy unieważnieniu małżeństwa, powinowatych (w relacji ojczym/macocha - pasierb/pasierbica), osoby w stosunku przysposobienia. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący oraz nie przewidują możliwości rozszerzenia kręgu podmiotów zobowiązanych do alimentacji np. o osoby opiekunów faktycznych czy związanych bliskimi relacjami osobistymi.
Zasadnie zatem Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana na skutek prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1-4 oraz ust. 1a u.ś.r.
Końcowo należy przywołać również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 (tekst orzeczenia dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.), zgodnie z którym: "osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". W uzasadnieniu powyżej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarówno w pierwotnej wersji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255), jak i w toku kolejnych zmian tej ustawy, świadczenie to przysługiwało członkom rodziny, na których spoczywał w stosunku do osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Pierwotnie świadczenie to przysługiwało tylko w wypadku opieki sprawowanej przez rodziców lub opiekunów nad dzieckiem. Na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 (OTK ZU-A 2008, nr 6 poz. 107) i z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 (OTK ZU-A 2008, Nr 6, poz. 109), którymi uznano za sprzeczne z Konstytucją RP pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych członków rodziny, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny, sprawujących opiekę nad niepełnoletnim, niesprawnym członkiem rodziny, a także nad innym członkiem rodziny wymagającym opieki ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do tego świadczenia. W każdej jednak z kolejnych regulacji prawnych, przyjmowano wymóg, by osoba świadcząca opiekę była obciążona w stosunku do podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym. Ustawodawca uznawał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia było to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym i mimo wielokrotnych zmian ustawy o świadczeniach rodzinnych od warunku tego nie odstąpił. W art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost stwierdzono, że świadczenie przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że przepis art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez odesłanie do przepisów ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. W ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej w uchwale I OPS 5/13, treść omawianych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasna a ustalenie z nich normy prawnej nie wymaga szczególnych zabiegów interpretacyjnych i jest możliwe przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej. Nie może być zatem uzupełniona przez inne rozumienie zakresu podmiotowego obowiązku alimentacyjnego, niż to które wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył przy tym, że wpływ na kształtowanie rozwiązań prawnych dotyczących określenia uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego miało bez wątpienia orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05 (OTK ZU-A 2006, Nr 10, poz. 151), jak i w wyrokach z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07, Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić, cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł również, że nie można z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem, uzasadniając to tym, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu podlegają zarówno Konstytucji, jaki i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Stosowanie prawa przez sądy nie powinno bowiem wypełniać istniejących instytucji prawnych zupełnie nowymi treściami, wbrew jasno wyrażonej woli ustawodawcy. Nie można zatem, powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną.
Sąd orzekający w tej sprawie wyjaśnia w tym miejscu, że pomimo tego, że powyższa uchwała składu siedmiu sędziów została podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o brzmienie przepisów u.ś.r. obowiązujące do 1 stycznia 2013 r., to jednak stanowisko w niej wyrażone pozostaje nadal aktualne. Zmianie nie uległa bowiem treść normy prawnej uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy niepełnosprawnym a opiekunem, która przed nowelizacją znajdowała się w art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., a obecnie w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło