I SA/Wa 2772/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant Jolanta Replin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. spółka komandytowa w [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżącej [...] Sp. z o. o. spółka komandytowa w [...] od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej [...] Sp. z o. o. spółka komandytowa w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] spółka z o.o. spółka komandytowa w [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku tego Sądu z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14. Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w kwocie 10.000 zł, przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca wniosła także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazała, że prawomocnym wyrokiem z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku skarżąca pismem z [...] listopada 2020 r. wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 7 kwietnia 2015 r. Pomimo wezwania organ nie podjął żadnych czynność zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżąca podniosła, że uzasadnione jest nałożenie na Prezydenta [...] grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku. Zaznaczyła, że wnioskowana kwota grzywny [...] zł stanowi jedynie 1/5 maksymalnej wysokości grzywny wynoszącej [...] zł. Skarżąca dodała, że zasadne jest przyznanie także sumy pieniężnej przy uwzględnieniu obu jej funkcji: dyscyplinująco-represyjnej oraz funkcji kompensacyjnej. Podkreśliła, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznawaniu spraw o odszkodowania za nieruchomości na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi problem systemowy. Wskazała, że faktem powszechnie znanym jest, że obecnie Prezydent właściwie zaprzestał wydawania decyzji przyznających odszkodowania na tej podstawie prawnej, gdyż w budżecie [...] na 2020 r. przeznaczono bardzo mało środków na wypłatę odszkodowań na podstawie art. 215 ustawy. Podniosła, że pomimo upływu 5 lat od wydania wyroku z 7 kwietnia 2015 r. organ nie podejmuje żadnych realnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Organ od lat nie zleca przygotowania operatu szacunkowego, niezbędnego do zakończenia postępowania. Zdaniem skarżącej, niewątpliwie w sprawie zachodzi szczególnie drastyczny przypadek zwłoki organu oraz uzasadniona obawa, że bez nałożenia na Prezydenta środka w postaci sumy pieniężnej sprawa nie zostanie rozpoznana przez najbliższe miesiące, a nawet lata. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wyjaśnił, że po rozpoznaniu poprzedniej skargi skarżącej akta sprawy zostały zwrócone do organu [...] grudnia 2018 r., a następnie [...] lutego 2019 r. zostały wypożyczone Prokuraturze Okręgowej w [...], która akta zwróciła [...] czerwca 2019 r. W dniu [...] maja 2019 r. wpłynęła do organu kolejna skarga skarżącej na niewykonanie wyroku Sądu z 7 kwietnia 2015 r., która wraz z aktami sprawy została przekazana do Sądu. W dniu 26 sierpnia 2020 r. doręczony został odpis prawomocnego wyroku Sądu z 16 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1356/19 wraz z aktami sprawy. Jednak, przy piśmie z [...] października 2020 r. akta sprawy zostały przesłane do Komisji do spraw reprywatyzacyjnych nieruchomości warszawskich do sprawy [...]. Organ zaznaczył, że postępowanie rozpoznawcze - [...] prowadzone przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] nie zostało zakończone. Prezydent podniósł, że postępowania dotyczące ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem warszawskim są skomplikowane i wymagają skompletowania odpowiedniego materiału dowodowego, takiego jak dokumenty archiwalne, pozwalające na potwierdzenie spełnienia warunków określonych przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaznaczył, że przystąpiono do analizy zgromadzonego w toku sprawy materiału dowodowego, jednakże zbyt krótki okres, w jakim oryginalne akta sprawy były w posiadaniu organu, utrudnił właściwe zbadanie dokumentów i podjęcie niezbędnych czynności mających na celu zakończenie postępowania. Również okoliczność, że akta sprawy na skutek skarg wnoszonych przez stronę pozostają w długotrwałym posiadaniu sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, bowiem nie jest możliwe prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie na podstawie akt zastępczych. Dodał, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Organ nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym uzupełniającym braki formalne skargi skarżąca poparła skargę i wskazała, że postępowanie rozpoznawcze nr [...] prowadzone przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości [...] dotyczy nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...], ale w części w jakiej doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2012 r., nr [...], tj. w zakresie działki nr [...] z obrębu [...]. Postępowanie przed Komisją nie dotyczy działek nr [...] z obrębu [...] odnośnie których nastąpiła odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2012 r., nr [...] oraz działki nr [...] z obrębu [...] co do której, na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] lutego 2008 r., nr [...] odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a odnośnie których to nieruchomości prowadzone jest postępowanie o odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]" nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi [...] lipca 2015 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął [...] października 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwań skarżącej do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent [...] do daty orzekania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z powodu niewykonania wyroku z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14 Sąd wyrokami z: 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1906/16; 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 26/18; 27 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1356/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokościach odpowiednio: 1.500 zł, 3.000 zł, 2.000 zł jednocześnie stwierdzając w dwóch ostatnich wyrokach, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo powyższych orzeczeń Prezydent [...] nadal nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/14 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżąca po raz kolejny występuje z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny ze względu na niewykonanie wyroku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota (dwukrotnie wyższa od ostatnio wymierzonej grzywny) mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppa spełniając funkcję represyjno-dyscyplinującą. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 7 kwietnia 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz wyroków wymierzających grzywny - nie została przez organ dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 7 kwietnia 2015 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Prowadzenie postępowania przez tak długi czasu świadczy o lekceważeniu wyroków Sądu i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że postępowania dotyczące ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem warszawskim są skomplikowane i wymagają skompletowania odpowiedniego materiału dowodowego, w tym dokumentów archiwalnych, nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu. Organ powinien tak zorganizować pracę, aby wnioski były rozpatrywane na bieżąco. Kwestie sposobu organizacji pracy pozostają poza oceną Sądu i nie mogą stanowić okoliczności zwalniających organ od terminowego załatwiania spraw. Okoliczność pozostawania akt sprawy na skutek wnoszonych przez skarżącą skarg w długotrwałym posiadaniu sądów administracyjnych czy innych organów także nie zwalnia organu od załatwienie sprawy w terminie. Organ powinien posiadać akta zastępcze w oparciu o które możliwe będzie podejmowanie dalszych czynności w sprawie. Również nieskuteczne jest powoływanie się przez organ na prowadzone i już zakończone postępowanie rozpoznawcze nr [...] przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Postępowanie to dotyczyło decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2012 r., nr [...] na mocy której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...]. Jak wynika z treści wniosku o odszkodowanie z [...] lipca 2013 r. wniosek nie dotyczył tej działki. Z powyższych względów, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadniają rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez jej przyznania wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną organowi grzywną powinna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy. Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.