I SA/Wa 2775/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Lenart Protokolant ref. staż. Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: zawiesić postępowanie sądowe do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania w sprawie o sygnaturze akt P 1/14. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania A. B. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i koniecznością opieki nad [...] D. B. Organy orzekające w sprawie stwierdziły, że zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organy dodały, że aby otrzymać wnioskowane świadczenie, osoba ubiegająca się o nie winna zrezygnować z zatrudnienia oraz wyjaśniły pojęcie zatrudnienia określone w art. 3 pkt 22 ww. ustawy. Następnie uznały, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony podstawowy warunek otrzymania prawa do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - bowiem przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (które A. B. otrzymywał od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2013 r.) wnioskodawca pracował w okresie od dnia [...] lipca 2010 r. do dnia [...] października 2010 r., a w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] maja 2010 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Zatem specjalny zasiłek opiekuńczy mu nie przysługuje, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną [...] w rozumieniu powołanego przepisu. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. A. B. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionując prawidłowość decyzji organu z dnia [...] września 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W przypadku, o którym mowa w cytowanym przepisie, Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Warunkiem zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego jest to, aby postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne, sądowe lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, było w toku, a więc było wszczęte. Sąd uznał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - dlatego też zawiesił postępowanie sądowe. Sąd miał na uwadze fakt, że do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Grupy Posłów na Sejm RP VII Kadencji o stwierdzenie niezgodności przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia - czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej, oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Wniosek ten jest zarejestrowany pod sygnaturą K 38/13. W przedmiotowej sprawie podstawą rozstrzygnięcia organów był co prawda art. 16 a ww. ustawy (organy odmówiły stronie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną), ale tylko dlatego, że świadczenie określone w art. 17 (świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną) nie mogło być przyznane z uwagi właśnie na niespełnienie przesłanki określonej w ust. 1b - którego dotyczy wniosek grupy posłów o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją. Tym samym rozstrzygnięcie w przedmiocie skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku, ma znaczenie także dla oceny, czy stronie skarżącej w sprawie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia i będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie. Ponadto niezwykle istotne dla sprawy jest również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie sygn. akt II Sa/Po 1026/13 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu (sprawa jest prowadzona przed Trybunałem pod sygn. akt P 1/14) następujące pytanie prawne: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Sąd uznał za konieczne zwrócenie się z tym pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego dostrzegając jak ważna jest sprawa pomocy społecznej dla rodzin opiekujących się osobami niepełnosprawnymi, a w szczególności kwestia specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowiącego – zdaniem Sądu – w pewnym zakresie instytucję stanowiącą kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. Dodał, że ewentualne uznanie niekonstytucyjności art. 16a ust. 1 spowoduje, iż zasiłek ten przysługiwałby nie tylko osobom - które spełniając pozostałe wymienione w art. 16a warunki rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki - ale także osobom, które takiej działalności nie podejmują. Jednocześnie Sąd uznał, że bez znaczenia dla określenia podobieństwa obu kategorii podmiotów (spełniających wymagania z art. 17 lub 16a) jest okoliczność, czy zrezygnowały one z zatrudnienia (świadczenia innej pracy zarobkowej) czy nie podjęły takiej pracy. W obu bowiem sytuacjach chodziło o niezwykle istotną dla dalszego życia opiekuna i podopiecznego decyzję, czy opiekun ma pracować zarobkowo, czy też poświęcić się opiece uzyskując pomoc ze strony państwa, (w poprzednio obowiązującym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne). Zważył, iż ustawodawca wprowadzając do ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy, stanowiący dla części rodzin to samo świadczenie, co uprzednio zasiłek pielęgnacyjny, odmiennie potraktował osoby, które z uwagi na ww. kryteria określić należy jako podmioty podobne. Poza tym ustawodawca w uzasadnieniu wprowadzanych zmian nie przedstawił żadnego wyjaśnienia pominięcia wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osób, które nie podjęły zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Mając na względzie dążenie do zapewnienia jednolitości i stabilności orzecznictwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za zasadne zawieszenie postępowania w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy zainicjowanej skargą A. B. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.