I SA/Wa 2854/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z.H. i M. Ł. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz Z.H. i M. Ł. sumę pieniężną w kwotach po [....] (...) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z.H. i M. Ł. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. H. i M. L. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12. Wyrokiem z 31 października 2012 r. Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za grunt położony w W. przy ul. [...] i [...], ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości 25.000 zł oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wnieśli o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 7 ppsa, tj. po 15.000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący złożyli wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie bądź w trybie zdalnym, a w przypadku braku możliwości przeprowadzenia rozprawy wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 ppsa. W uzasadnieniu skargi podali, że Prezydent nie wykonał prawomocnego wyroku z 31 października 2012 r. i nie wydał decyzji w sprawie. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2881/13 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 900 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo ukarania Prezydent nie wydał decyzji, wobec czego złożona została kolejna skarga. Skarga ta została cofnięta, bowiem organ zapewnił strony, że zostanie wydane merytoryczne rozstrzygnięcie (postanowienie z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1665/16 o umorzeniu postępowania sądowego). Decyzja jednakże nie została wydana. Tutejszy Sąd wyrokiem z 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1179/18 wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 5.000 zł oraz stwierdził, że bezczynności organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałej części skargę oddalił. Skarżący podnieśli, że po wydaniu wyroku organ nie prowadził czynności zmierzających do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wskazali, że postanowieniem z 5 czerwca 2019 r., nr 112/SD/2019 organ zawiesił postępowanie do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z dokumentów stwierdzających prawa do spadku po S. G. i Z. G.. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Wojewody Mazowieckiego z 28 sierpnia 2019 r., nr 659/2019. Skarżący zaznaczyli, że podjęli działania przed sądem powszechnym, wskutek których w obiegu prawnym pozostaje jedno postanowienie spadkowe po dawnym właścicielu nieruchomości. Wskazali, że wobec naruszenia prawa przez Prezydenta ponieśli realną stratę polegającą na braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi należnymi tytułem odszkodowania za przejęcie nieruchomości. Podkreślili, że środki represyjne orzeczone dotychczas przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wywołują żadnego skutku, gdyż są one przez Prezydenta w istocie ignorowane. Z tego względu wnieśli o przyznanie sumy pieniężnej, która zdyscyplinuje organ i doprowadzi do niezwłocznego wydania decyzji kończącej postępowanie. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie pojawiła się kwestia spadków wakujących, tj. takich, które zostały otwarte przed 1 stycznia 1947 r. (zgon spadkodawcy nastąpił przed 1 stycznia 1947 r. kiedy obowiązywał Kodeks Napoleona), a postępowanie o nabyciu praw do spadku nie zostało ukończone prawomocnym postanowieniem sądu przed 1 stycznia 1965 r. W takiej sytuacji spadek przypada Skarbowi Państwa na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym dla dziedziczenia ustawowego. Wyjaśnił, że w aktach sprawy znajdowało się postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 9 października 1991r., sygn. akt II Ns 2351/91 zgodnie z którym spadek po S. G. zmarłym 2 sierpnia 1944 r. na podstawie ustawy nabyli synowie: R. P., M. G. i L. G. po 1/3 części spadku każdy z nich. Pismem z 19 czerwca 2018 r. Biuro Spraw Dekretowych poinformowało strony postępowania, że zwróciło się do Biura Prawnego Urzędu m.st. Warszawy o rozważenie wystąpienia na drogę sądową z wnioskiem o zmianę postanowienia spadkowego po S. G. na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. W odpowiedzi na powyższe pismem z 13 wrzenia 2018 r. strona postępowania poinformowała, że w obiegu prawnym znajduje się drugie postanowienie stwierdzające prawa do spadku po S. D. G. wydane przez Sąd Grodzki w Warszawie 23 grudnia 1947 r., sygn. akt I Sp 565/47, zgodnie z którym spadek po S. G. przechodzi w równych częściach na: M. G., L. G. i R. P.. Postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. Prezydent m.st. Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego jednego z dokumentów stwierdzających prawa do spadku po S. G. . Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z 28 sierpnia 2019 r., nr 659/2019 uchylił postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zawieszenia postępowania. Wyrokiem z 27 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2089/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. H. oraz Prokuratora Prokuratury Regionalnej na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 28 sierpnia 2019 r. Prezydent wskazał, że odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 6 lipca 2020 r., sygn. akt VI Ns 79/20 na mocy którego uchylono postanowienie z 9 października 1991 r. Biuro Prawne przesłało 13 października 2020 r., strona zaś przesłała wymienione postanowienie przy piśmie z 9 marca 2021 r. Akta w przedmiotowej sprawie zostały zwrócone przez Wojewodę Mazowieckiego przy piśmie z 29 grudnia 2020 r. (data wpływu 31.12.2020 r.). Prezydent stwierdził, że do czasu otrzymania prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia z 6 lipca 2020 r. wydanie decyzji kończącej postępowanie o ustalenie odszkodowania było niemożliwe. Wskazał, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw skomplikowanych ze względu na historyczny charakter i konieczność poszukiwania dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za grunt położony w W. przy ul. [...] i [...], ozn. nr hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do organu 14 stycznia 2013 r. (data stempla wpływu akt do organu) i od tej daty rozpoczął bieg termin wyznaczony wyrokiem, w jakim sprawa powinna być rozpoznana. W konsekwencji termin ten upłynął 14 marca 2013 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwań skarżących do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent m.st. Warszawy do daty orzekania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z powodu niewykonania wyroku z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12 tutejszy Sąd wyrokami z 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2881/13 oraz z 20 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1179/18 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokościach odpowiednio 900 zł i 5.000 zł. Pomimo wymierzenia dwóch grzywien organ nie wydal rozstrzygnięcia w sprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżący po raz kolejny występują z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny ze względu na niewykonanie wyroku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 10.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjno dyscyplinującą. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 31 października 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 362/12 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz dwóch wyroków wymierzających grzywnę - nie została przez organ dotychczas załatwiona, a wyznaczony w wyroku z 31 października 2012 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Wprawdzie należy zgodzić się z organem, że przeszkodą do zakończenia postępowania było istnienie w obrocie prawnym dwóch postanowień spadkowych po S. G., jednakże wskazać należy, że postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego jednego z tych postanowień zostało zakończone wydanym przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia postanowieniem z 6 lipca 2020 r., sygn. akt VI Ns 79/20. Odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego wpłynął do organu 13 października 2020 r. Natomiast akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane przez Wojewodę Mazowieckiego 30 grudnia 2020 r. (data stempla wpływu do organu). Od tego czasu organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwotach po 5.000 zł na rzecz każdego nich. W ocenie Sądu uzasadnia to rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez jej przyznania wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną organowi grzywną powinna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy. Ze wszystkich powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 ppsa, orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.