I SA/Wa 2884/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi W. H., K. H., Z. H. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 687/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 6000 (sześć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących W. H., K. H., Z. H. sumę pieniężną w kwocie po 3000 (trzy tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. H., K. H., Z. H. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. W. H., K. H. i Z. H. - reprezentowani przez adwokata R. P. - złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 687/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku sygn. akt I SAB/Wa 687/17, zostały doręczone organowi 6 czerwca 2018 r. Wobec niewykonywania powyższego orzeczenia, W. H., K. H. i Z. H., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r. Wyrokiem z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1745/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z dalszym niepodejmowaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, W. H., K. H. i Z. H., wystąpili do Sądu z kolejną skargą na niewykonania przez Prezydenta wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r. Również i tym przypadku WSA w Warszawie uznało zasadność skargi i wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1142/2,0 wymierzyło Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo Sąd przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwocie po 2000 złotych. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. W. H., K. H. i Z. H. - reprezentowani przez adwokata R. P. - złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie trzecią z kolei skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 687/17. W skardze strony zażądały: 1. stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. nałożenia na Prezydenta stosownej grzywny, wobec zignorowania przez organ administracji dwóch wyroków sądowych, 3. przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w dopuszczalnej maksymalnej wysokości, tj. w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazali, że zasądzone dotychczas sumy pieniężne okazały się niewystarczające. Dopiero wymierzenie sumy pieniężnej, oscylującej w górnych granicach przewidzianych przez prawo, może skutkować intensyfikacją działań, faktycznie nakierowanych na wydanie decyzji. Tym bardziej, że zasądzane kwoty są niewspółmierne do wartości nieruchomości, którą chcą odzyskać. Skarżący podkreślili również, że przez bezczynność organu ponieśli nie tylko szkody majątkowe ale również i te niemajątkowe, wynikającą z naruszenia ich dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ. Świadomość tego procederu sprawia, że czują się w pewien sposób oszukani i w ich opinii zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej w określonej przepisem wysokości jest właściwą odpowiedzią na doznaną przez nich krzywdę. Wskazana krzywda ma charakter obiektywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, jakie czynności dotychczas podejmował w sprawie oraz to, że pełnomocnik stron został poinformowany o przedłużeniu przedmiotowego postępowania do dnia 31 listopada 2021 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Prezydent wskazał również, że postępowania dot. nieruchomości [...] objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) należą do spraw niezwykle skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...]. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne oraz wymaga podjęcia wielu czynności takich jak np. wystąpienie do sądów, archiwów oraz innych instytucji celem uzyskania odpowiedniej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm. – dalej P.p.s.a) Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 P.p.s.a, wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 687/17, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, złożonego wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. nr [...]. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 6 czerwca 2018 r. Oznacza to, że wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął 6 września 2018 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już dwukrotnie grzywny tj. wyrokiem z 22 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1745/19 w wysokości 2000 złotych oraz wyrokiem z 9 lutego 2021 r. sygn., akt I SA/Wa 1142/20 w wysokości 4000 złotych. Ponadto ww. wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 r. Sąd przyznał od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężne w kwocie po 2000 złotych na każdego z nich. Pomimo powyższych wyroków wymierzających grzywnę Prezydent [...] do dnia dzisiejszego nie wydał w rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 27 marca 2018 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać, należało za konieczne wymierzenie organowi grzywny w wysokości 6.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, oraz konieczności dwukrotnego angażowania sądu administracyjnego. Przy ustalaniu wysokości grzywny Sąd uwzględnił fakt, że wcześniejszym wyrokami wymierzono już dwukrotnie Prezydentowi grzywnę w łącznej wysokości 6000 złotych. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. - czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu 6 czerwca 2018 r. odpisu wyroku z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 687/17. wraz z aktami administracyjnymi sprawy upłynęło już ponad 3,5 roku. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jest zasadny. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że przyznanie skarżącym łącznej kwoty 9.000 (3 x po 3.000) złotych uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, co uzasadnia przyznanie stronie zadośćuczynienia z tego powodu. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu grzywny organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że Prezydent narusza w ten sposób przepisy art. 153 P.p.s.a. i art. 286 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 12 K.p.a. Nie sposób bowiem usprawiedliwić tak znacznej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku skomplikowanym charakterem zawisłej przed nim sprawy administracyjnej, czy ilością analogicznych spraw rozpoznawanych przez organ. To z kolei czyni zasadnym żądanie wymierzenia organowi z tytułu niewykonywania prawomocnego wyroku kolejnej grzywny. Uzasadnia także nałożenie nań dodatkowej sankcji w postaci przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej, aczkolwiek w niższej od oczekiwanej przez nich wysokości. Skarżący bowiem żądali ustalenia jej na poziomie odpowiadającym równowartości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, który to wymiar byłby w ocenie Sądu niewspółmierny do okresu zaistniałej zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku, jak też okresu jaki upłynął od zwrotu organowi akt po prawomocnym wymierzeniu mu z tego tytułu ostatniej grzywny. Za adekwatną w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał natomiast sumę pieniężną w wymiarze po 3000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Ten jej wymiar, w powiązaniu z grzywną w wysokości 6000 złotych winien przy tym skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności występowania przez strony ubiegające się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a skargą. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek skarżących o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz skarżących kwotę po 3000 złotych, na każdego z nich. O kosztach postępowania (punkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.