I SA/Wa 29/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G. z Zespołu Adwokackiego nr [...] w W., ulica [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] września 2008 r. nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że w dniu 28 sierpnia 2006 r. A. W. i M. T. wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1980 r. odmawiającej E. L. i Z. L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W dniu 19 października 2006 r. wnioskodawczynie wniosły o zawieszenie postępowania w sprawie z powodu toczącego się postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku po E. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu wskazania wszystkich stron postępowania. W dniu 23 kwietnia 2008 r. J. C. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania wskazując, że następstwo prawne po dawnej współwłaścicielce nieruchomości dekretowej zostało wykazane postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...] odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania z tego powodu, że strony nie przedłożyły do akt sprawy oryginałów lub kserokopii prawomocnych postanowień o nabyciu spadku po E. L. i Z. L., jak również nie wskazano wszystkich następców prawnych. J. C. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że żądane postanowienie zostało złożone do akt sprawy oraz w piśmie z dnia 21 kwietnia 2008 r. wykazani zostali pozostali spadkobiercy po Z. L., których dane zostały zaczerpnięte z akt sądowych Sądu Rejonowego dla W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia postępowania, gdyż brak jest postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych właścicielach nieruchomości dekretowej. Nie wskazano też sygnatury akt sprawy, w której dane spadkobierców Z. L. znajdują się, co uniemożliwia Kolegium zwrócenie się do sądu powszechnego o udzielenie informacji w tym zakresie. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. C. podnosząc zarzuty tożsame z podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie zostało wydane na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. i dotyczyło odmowy podjęcia postępowania. Zgodnie z art. 97 § 2 k.p.a. gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Stąd też przedmiotem oceny w ramach postępowania, mogło być tylko ustalenie, czy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1878/06). Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie zostało zawieszone, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu wskazania wszystkich stron postępowania. Postanowienie to nie zostało zaskarżone, stało się ostateczne i organ jest nim związany. Rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. w tej kwestii, że ustalenie spadkobierców właścicieli jest niezbędne, bowiem bez ich udziału postępowanie administracyjne nie może się toczyć. Zgodnie bowiem z treścią art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie takimi osobami są właściciele nieruchomości. Postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie z udziałem wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, a jeżeli oni nie żyją – to z udziałem ich następców prawnych, gdyż te osoby mają prawo do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1980 r. odmawiającej E. L. i Z. L. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Muszą mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszać żądania i wnioski (art. 10 § 1 kpa). Wskazać należy także, że jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). Dopóki więc stosowne postanowienia nie zostaną przedłożone do akt administracyjnych konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Bowiem jedynie osoby, które wylegitymują się postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach nieruchomości, będą miały przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Rację ma też Kolegium twierdząc, że ustalenie spadkobierców właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu, gdyż organ nie ma legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, odmowa podjęcia postępowania nie była jednak uzasadniona. Twierdzenie organu, iż brak jest w aktach oryginału lub kopii prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych współwłaścicielach nieruchomości dekretowej nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W aktach tych bowiem znajduje się kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po E. L. oraz kopia prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 1981 r. sygn. akt III Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. L. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że część spadkobierców po dawnych właścicielach nieruchomości dekretowej nie żyje. Z akt sprawy wynika też, że skarżący ustalił samodzielnie następców prawnych podając ich dane osobowe wraz z adresem. Wprawdzie brak jest stosownych dokumentów potwierdzających następstwo prawne tych osób, jednakże nie zwalnia to organu od podjęcia działania, zwłaszcza, że przyczyna zawieszenia wskazana w postanowieniu z dnia z dnia [...] marca 2007 r. o zawieszeniu postępowania została ogólnie sformułowana. Organ może wezwać osoby wskazane przez skarżącego do udziału w postępowaniu i zobowiązać je do potwierdzenia następstwa prawnego. Nie dokonując w tym zakresie ustaleń organy naruszają przepisy postępowania, w szczególności art. art. 7, 8, 9, 77 i 80 k.p.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro więc stronie nie można czynić zarzutu, że nie przedstawiła prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych współwłaścicielach, gdyż takie postanowienia znajdują się w aktach sprawy, organ winien podjąć postępowanie i po ustaleniu, którzy spadkobiercy nie żyją, ponownie zawiesić postępowanie wyraźnie wskazując, po których spadkobiercach konieczne jest wykazanie następstwa prawnego. Zważyć przy tym należy, że postanowienie o zawieszeniu postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - stosownie do art. 100 § 1 k.p.a. - powinno zawierać rozstrzygnięcie o wystąpieniu do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, albo wezwanie strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawieszając postępowanie na zasadzie przepisu art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., organ winien spowodować, aby przed właściwym organem lub sądem zostało wszczęte postępowanie, w którym zostanie rozstrzygnięte zagadnienie wstępne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.07.1998 r. IV S.A. 341/97 LEX nr 43232). Wskazać należy dodatkowo, że - załączone do skargi - odpisy postanowień sądowych i aktów notarialnych winny być przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., gdyż to organ administracyjny jest obowiązany do ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. W tej sytuacji organ wydając zaskarżone postanowienia naruszył prawo i z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.