I SA/Wa 290/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich Asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, Prezes ZUS), po rozpoznaniu zażalenia K. S. (dalej: skarżąca) na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko A. P. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., utrzymał w mocy ww. decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] stycznia 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na czwórkę dzieci, w tym na córkę A. P. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Po rozpoznaniu tego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącej na ww. dziecko świadczenie wychowawcze w kwocie [...] zł na okres od 1 stycznia 2023 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku do 31 maja 2023 r. W dniu [...] lutego 2023 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. i wypłatę wyrównania za zaległe okresy. Skarżąca wskazała, m.in. że z nieznanych jej przyczyn pierwotny złożony przez nią wniosek o świadczenie wychowawcze nie został przez bank przekazany. Wniosek ten ZUS zakwalifikował jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze stwierdzając, że termin wynikający z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. – dalej ustawa) jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Ponadto wskazano, że terminy z ustawy nie mogą być zmieniane ani przedłużane przez organ, a prawo do świadczenia – stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy – ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, na skutek którego, Prezes ZUS utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Organ podzielił w całości stanowisko ZUS-u. Organ wskazał ponadto, że jeśli skarżąca była zainteresowana uzyskaniem prawa do świadczenia wychowawczego od dnia 1 czerwca 2022 r. wniosek powinna złożyć najpóźniej do 30 czerwca 2022 r. Organ podał także, że nie ma znaczenia z jakiej przyczyny lub powodów doszło do opóźnienia, jak również czy wskazana przyczyna lub powody znajdują uzasadnienie bowiem i tak termin ten nie jest przywracany. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła organowi: 1. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095) — poprzez jego niezastosowanie skutkujące odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze z uwagi na materialny charakter tego terminu, podczas gdy naruszony przepis przewiduje możliwość przywrócenia tego rodzaju terminu, jeśli jego przekroczenie spowodowało wygaśnięcie roszczeń czy też powstanie ujemnych skutków dla strony, co też w niniejszym przypadku miało miejsce, 2. art. 8 § 1 kpa - poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o świadczenie powszechnie dostępne dla obywateli, w sytuacji, w której obywatel podjął należycie staranne czynności w celu dochowania tego terminu, jednakże bez swojej winy tego nie uczynił. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa oraz art. 145a § 1 p.p.s.a wniosła o: - uchylenie decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] listopada 2023 r. znak: [...] — ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - zobowiązanie Prezesa ZUS do wydania w terminie 14 dni decyzji o uchyleniu w całości decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2023 r. znak: [...] i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalanie skargi. Sąd zważył co następuje; Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że organy, działając na podstawie art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm. – dalej ustawa) zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej kpa) i rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu powinny – w myśl art. 59 kpa i 138 w zw. z art. 144 kpa wydać stosowne postanowienia, a nie decyzje. Uchybienia te jednak nie miały wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ zasadnie stwierdził, że termin określony w art. 18 ust. 2 ustawy, który stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1 (tj. do 31 maja roku następnego) (...) - ma charakter materialnoprawny. Z treści tego art. jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Niedochowanie powyższego terminu skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego za okres który już upłynął. Zauważyć należy, że terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ z tego względu niedopuszczalne jest ich ewentualne przywrócenie. Takie stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21 września 2023 r. sygn. I OSK 1764/22, wyroki WSA w Bydgoszczy: z dnia 28 grudnia 2023 r. sygn. II SA/Bd 915/23, z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. II SA/Bd 460/23, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2022 r. sygn. II SA/Go 31/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 października 2021 r. sygn. II SA/Lu 196/21). Zaznaczyć także trzeba, że okoliczności, ze względu na które skarżąca nie złożyła wniosku w najwcześniej możliwym terminie są irrelewantne dla określenia początkowej daty przyznania świadczenia wychowawczego, nawet jeżeli mają charakter niezawiniony. Nie ma bowiem możliwości, poza wyjątkami wynikającymi wprost z ustawy, wstecznego przyznania świadczeń, niezależnie od przyczyn opóźnienia w złożeniu wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 września 2010 r. sygn. II SA/Gd 297/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2020 r., sygn. IV SA/Po 1104/19). Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że i tak nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu bowiem skarżąca, składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. uczyniła to dopiero skutecznie w dniu 13 stycznia 2023 r., a zatem po pół roku od złożenia pierwotnego wniosku z dnia 9 czerwca 2022 r., który jak wynika z akt sprawy nie został przez nią prawidłowo złożony za pośrednictwem platformy usług bankowych przez co wygasł i został anulowany. Działania te świadczą o niestaranności skarżącej, bo trudno uznać, aby osoba odpowiednio dbająca o swoje interesy o tym, że nie uzyskała środków z "500+" zorientowała się dopiero po upływie 6 miesięcy. Ponadto, co istotne, wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, gdyż o tym, że nie uzyskała świadczenia na wskazane dziecko za żądany okres dowiedziała się w dniu 17 stycznia 2023 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu 14 lutego 2023 r. Tak więc działania skarżącej należy zakwalifikować jako niestaranność (niedbalstwo w prowadzeniu swoich spraw), a to w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wyklucza przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015r. sygn. akt I OZ 91/15 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym w żadnym razie – wbrew treści skargi - nie doszło do naruszenia art. 8 § 1 kpa. Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095) bowiem przepis ten w okolicznościach niniejszej sprawy nie miał zastosowania. Zauważyć należy, że wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. skarżąca złożyła w dniu 13 stycznia 2023 r., a zatem w czasie gdy nie obowiązywał już stan epidemii, bowiem zniesiono go z dniem 16 maja 2022 r. (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). ). Wobec tego organ – wbrew zarzutom skargi – nie miał już obowiązku informowania skarżącej o uchybieniu terminu na złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze (za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.) i wzywania jej do złożenia wniosku w terminie 30 dni, tym samym nie naruszył m.in. art. 9 kpa. Wskazany przepis miałby zastosowanie (także do przepisów prawa materialnego) tylko jeśli skarżąca złożyłaby wniosek o świadczenie wychowawcze z uchybieniem terminu w czasie trwania stanu epidemii (por. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2022 r. sygn. II SA/Go 31/22). Z uwagi na powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.