I SA/Wa 291/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr 033328371/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę. Decyzją z 11 grudnia 2023 r., nr 033328371/GSOL, po rozpoznaniu wniosku S. J. (dalej również jako "skarżący), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "Prezes KRUS") odmówił przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z 10 listopada 2023 r. S. J. wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku załączono oświadczenie wnioskodawcy o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa, postanowienie Wójta Gminy [...] o odmowie wydania zaświadczenia dotyczącego pełnienia funkcji sołtysa w okresie od 15 stycznia 1983 r. do 10 lutego 1991 r. w sołectwie [...], a także oświadczenie własne i oświadczenia pięciu świadków potwierdzające, że S. J. pełnił funkcję sołtysa w sołectwie [...] w okresie od 15 stycznia 1983 r. do 10 lutego 1991 r. Decyzją z 11 grudnia 2023 r. Prezes KRUS odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa i podniósł, że S. J. pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, co skutkuje brakiem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł S. J. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wsi [...] w okresie od 15 stycznia 1983 r. do 10 lutego 1991 r. przez dwie pełne kadencje, co potwierdzają zeznania pięciu świadków. Skarżący wskazał, że zapisy ustawy z 26 maja 2023 r. są dla niego krzywdzące, gdyż pełnił funkcję sołtysa sołectwa [...] przez okres ponad 8 lat, był społecznikiem, tak samo jak inni sołtysi, którym przyznano świadczenie. Ustawodawca nie wziął pod uwagę osób, które pełniły funkcję sołtysa przed wejściem w życie ustawy o samorządzie gminnym. Wobec tego wniósł o pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, którą organ odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 26 maja 2023 r." Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat oraz 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanej normy wynika, że przyznanie spornego świadczenia uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze, ustalenia wymaga czy osoba wnioskująca o przedmiotowe świadczenie pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez co najmniej dwie kadencje. Konieczne jest również stwierdzenie, że pełnienie funkcji sołtysa trwało nie mniej niż 8 lat. Wreszcie wnioskodawca powinien osiągnąć odpowiedni wiek, który dla kobiet wynosi 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat. Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy, do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa również na podstawie przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zauważyć trzeba, że ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów, utrzymywało się do czasu wyboru organu sołectw, nie dłużej niż do 31 grudnia 1990 roku. W okresie, o którym mowa w ust. 1, do zakresu działania samorządu mieszkańców wsi należy zarząd mieniem pozostającym w dyspozycji dotychczasowych samorządów wsi i prowadzenie własnej działalności gospodarczej i społecznej oraz czynów społecznych w zakresie dotychczasowym (ust. 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1, sołtysi pełnią powierzone im na podstawie odrębnych przepisów funkcje administracyjne (ust. 3). Zdaniem Sądu, prawidłowo uznały organy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Z brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy jednoznacznie bowiem wynika, że opisane świadczenie przysługuje osobie, która spełnia warunek pełnienia funkcji sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Takie rozumienie tego przepisu wynika wprost z jego literalnej treści. W art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z 26 maja 2023 r. przewidziano, że warunki przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa muszą być spełnione łącznie. Akta administracyjne potwierdzają natomiast ustalenie organu, którego skarżący nie kwestionuje, że powołany warunek nie został w sprawie spełniony. Tym samym prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogła podważyć zawarta w skardze argumentacja o wadliwym wykluczeniu przez przepisy ustawy z 26 maja 2023 r. osób pełniących funkcję sołtysa przed wejściem w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako "k.p.a.") Prezes KRUS obowiązany jest stosować przepisy prawa w takiej formie i treści, w jakiej zostały one uchwalone przez ustawodawcę. W art. 6 k.p.a. sformułowano zasadę ogólną legalizmu, nazywaną także zasadą praworządności, która jest również zasadą konstytucyjną wynikającą z art. 7 Konstytucji. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Innymi słowy, organy nie posiadają swobody wyboru formy działania, ale powinny podejmować działania w takiej formie, jaka wynika z przepisów prawa. Wobec powyższego subiektywne przeświadczenie skarżącego o sfomułowaniu przepisów ustawy z 26 maja 2023 r. w sposób wadliwy, gdyż wykluczający przyznanie świadczenia osobom w takiej sytuacji jak skarżący, które nie pełniły funkcji sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nie mogło zostać uwzględnione przez Prezesa KRUS przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji.