I SA/Wa 2936/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 283/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5 000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. G. sumę pieniężną w kwocie 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. G. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 283/17, mocą którego Sąd uwzględnił jej skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 6 lipca 2014 r., sprecyzowanego w dniu 30 lipca 2015 r., o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , ozn. hip. [...] , w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo upływu terminu do wydania decyzji (ponad 5 lat), skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku i wymierzenia już dwukrotnie organowi grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniosła o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wówczas Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.); zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że przyznana suma będzie stanowić dla niej zadośćuczynienie i swego rodzaju rekompensatę za długotrwałą bezczynność Prezydenta, w związku z którą ponosi wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje ona negatywnie na jej zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na jej kondycję psychiczną i fizyczną. Co więcej, w niniejszej sprawie istnieje obawa dalszego niewykonywania wyroku Sądu, choć bezczynność Prezydenta jest całkowicie nieusprawiedliwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że obecnie bada, czy został zebrany kompletny materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji. Poza bowiem kwestią szybkiego zakończenia postępowania, istotne jest również całościowe zebranie i rozpatrzenie dokumentacji, by sprawa załatwiona została z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prezydent zauważył dodatkowo, że waga spraw prowadzonych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ wskazał na koniec, że przewidywany termin załatwienia sprawy to koniec lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 283/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 5 czerwca 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 27 września 2017 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 27 grudnia 2017 r. Tymczasem organ dopiero decyzją z 4 maja 2023 r. nr 247/SD/2023 (przedłożoną Sądowi w dniu 8 maja 2023 r.) rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z 5 września 2022 r., którym wezwała Prezydenta do wykonania wyroku z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 283/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 5 czerwca 2017 r., okoliczność, że jest to już trzecia skarga na niewykonanie ww. wyroku (wyrokiem z 17 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1734/19 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 2000 zł; wyrokiem z 31 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2683/21 wymierzono grzywnę w wysokości 4000 zł oraz przyznano skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł) oraz fakt, że organ w dniu 4 maja 2023 r. wydał decyzję rozpoznającą wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że po wymierzeniu drugiej z ww. grzywien i zwrocie przez Sąd w dniu 6 lipca 2022 r. akt administracyjnych sprawy, organ nie tylko nie zakończył niezwłocznie postępowania (uczynił to dopiero 10 miesięcy później), ale też nie podejmował już w sprawie żadnych czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu 27 września 2017 r. odpisu prawomocnego wyroku z 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 283/17, podjął zaledwie kilka czynności w sprawie, przy czym pierwszą z nich dopiero w dniu 25 września 2020 r., kiedy to zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego dawnej nieruchomości hipotecznej (miało to miejsce na skutek pierwszego wymierzenia organowi grzywny wyrokiem z 19 października 2019 r.). Mimo otrzymania w dniu 4 stycznia 2021 r. oczekiwanych opracowań geodezyjnych oraz zawiadomienia skarżącej w dniu 22 czerwca 2021 r. o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia, decyzja rozpoznająca wniosek o odszkodowanie nadal nie zapadła. Następnie w dniu 4 listopada 2021 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w W. o przesłanie kopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości (odpowiedź wpłynęła w dniu 19 stycznia 2022 r.), zaś w dniu 22 marca 2022 r. zlecił wykonanie kolejnej opinii geodezyjnej, która wpłynęła do urzędu w dniu 5 maja 2022 r. Od tej daty organ nie podjął już żadnych czynności w sprawie i to mimo wymierzenia mu w dniu 31 stycznia 2022 r. kolejnej grzywny w związku z niewykonaniem wyroku z 5 czerwca 2017 r. oraz wystosowania przez skarżącą w dniu 5 września 2022 r. wezwania do wykonania tego wyroku. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 1 000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji i wymierzenia już dwukrotnie grzywny w związku z niewykonaniem tego wyroku, postępowanie zakończył dopiero w dniu 4 maja 2023 r. Ustalając kwotę przyznanej sumy pieniężnej Sąd wziął jednak pod uwagę, że niniejsza sprawa została ostatecznie przez organ zakończona, zaś poprzednio wydanym wyrokiem z 31 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2683/21 przyznał skarżącej 2000 zł sumy pieniężnej, a więc otrzymała ona zadośćuczynienie od organu z tytułu jego bezczynności za poprzedni okres. Co więcej wymierzona tym wyrokiem grzywna i zasądzona suma pieniężna przyniosły oczekiwany rezultat. Sąd wziął również pod uwagę, że akta administracyjne po wydaniu ww. wyroku zwrócone zostały do organu dopiero w dniu 6 lipca 2022 r., zaś 10 miesięcy później wydano decyzję kończącą niniejsze postępowanie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi.