I SA/Wa 2942/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 27 stycznia 2015 r. skarżąca M. C. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] sierpnia 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r. umarzającą postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymywane z emerytury w wysokości [...] zł brutto, nie posiada żadnego majątku. Uzyskiwane dochody pozwalają stronie zaledwie na poniesienie kosztów bieżącego funkcjonowania (leki, czynsz, prąd, gaz i telefon). Powzięte wątpliwości odnoszące się do przedstawionej we wniosku sytuacji majątkowej wnioskodawczyni doprowadziły do wezwania strony w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym terminie, poprzez przedstawienie dokumentu wskazującego na wysokość aktualnie pobieranej emerytury, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat, odpisów zeznań podatkowych, a także szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie dokumentów potwierdzających ich opłacenie. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 12 lutego 2015 r., skarżąca wyjaśniła, co następuje: 1) nie posiada mieszkania ani nieruchomości rolnej, 2) zajmuje połowę mieszkania o pow. [...] m2 należącego do wnuczki, ponosząc z tego tytułu wydatki na utrzymanie w wysokości [...] zł (czynsz, prąd, gaz, wywóz śmieci), wydatki te okresowo (np. w związku z potrzebą przeprowadzenia remontu) ulegają zwiększeniu, 3) ponosi stale wydatki na telefon – [...] zł miesięcznie, zakup żywności i środków chemicznych – ok. [...] zł, zakup lekarstw- [...] zł, koszty dojazdu do lekarzy i zabiegi rehabilitacyjne – [...] zł miesięcznie, 4) ponosi (co 3 lata) wydatki na zakup aparatu słuchowego ([...] zł), protezy zębowej ([...] zł) oraz okularów (ok. [...] zł), a także okresowo wydatki związane z wyposażeniem mieszkania (sprzęt AGD). Skarżąca oświadczyła, że dochód z emerytury w wysokości [...] zł brutto jest jej jedynym dochodem. Wskazała, że nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony rodziny czy instytucji państwowych. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzależnienie możliwości przyznania prawa pomocy od wykazania przez osobę wnioskującą o przyznanie takiej pomocy, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sprawia, że do uwzględnienia wniosku może dojść jedynie w tych przypadkach, w których zostanie przez wnioskodawcę dowiedzione, że dysponuje on wyłącznie środkami na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych, a zdobycie dodatkowych środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W świetle oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czerpiąc środki na utrzymanie z jednego źródła dochodów – emerytury w wysokości [...] zł brutto. Skarżąca wskazała ponadto, że otrzymywane z tego tytułu środki służą w całości na zakup drogich leków, opłatę czynszu, prądu, gazu i rachunków za telefon. Na mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń szczegółowo odnoszących się do wydatków ponoszonych na utrzymanie oraz przedstawienia dokumentów źródłowych potwierdzających wskazywaną we wniosku wysokość dochodów i ponoszonych wydatków. Udzielenie powyższych informacji i przedstawienie żądanych dokumentów umożliwiłoby przyjęcie prawidłowych ustaleń co do tego, czy i w jakim zakresie wnioskodawczyni posiada zdolność do poniesienia kosztów działania pełnomocnika (adwokata) ustanowionego z wyboru oraz samodzielnego pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do kosztu wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Skarżąca tylko częściowo wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku, gdyż przedstawiając szczegółowy wykaz miesięcznych wydatków na utrzymanie, nie nadesłała jednocześnie żadnych dowodów na okoliczność ponoszenia tychże wydatków, a ponadto zaniechała przedstawienia dokumentów wskazujących na wysokość osiąganych dochodów. Zaniechaniu temu nie towarzyszyło zarazem wskazanie przyczyn usprawiedliwiających odstąpienie od wykonania nałożonego obowiązku. Należy zauważyć, że informacje udzielone przez wnioskodawczynię w piśmie z 12 lutego 2015 r. potwierdzają istnienie uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy sytuacja majątkowa skarżącej została przez nią przedstawiona w sposób rzetelny. Z informacji tych wynika, że przy ponoszeniu kosztów bieżącego utrzymania skarżąca nie korzysta z pomocy członków rodziny bądź właściwych instytucji, zaś wydatki te, których wysokość oscyluje miesięcznie w granicach [...] zł w całości bilansują się ze środkami otrzymywanymi z pobieranej emerytury, która w świetle deklaracji strony stanowi jej jedyne źródło dochodów. Skarżąca wskazuje jednak zarazem, że koszty utrzymania okresowo ulegają znacznemu zwiększeniu, co ma związek z potrzebą zakupu określonych wyrobów medycznych (aparatu słuchowego, protez, okularów) oraz wymianą zużytego sprzętu AGD. Brak spójności pomiędzy oświadczeniami skarżącej odnoszącymi się do wysokości osiąganego dochodu a ponoszonymi wydatkami połączony z odstąpieniem od przestawienia dokumentów źródłowych potwierdzających dane zawarte w wniosku o prawo pomocy uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Niezłożenie żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. dokumentów powiązane z brakiem wskazania okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy, skutkuje bowiem koniecznością przyjęcia, że skarżąca nie wykazała, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że niedopełnienie obowiązku dostarczenia żądanych w trybie art. 255 p.p.s.a. danych, jak również przedstawienie ich w sposób niekompletny bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, co uprawnia do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie NSA z 5 marca 2015 r., I OZ 177/15; postanowienie NSA z 3 marca 2015 r., II OZ 153/15). Należy przy tym zauważyć, że nałożony na skarżącą obowiązek przedstawienia materiałów źródłowych obrazujących jej aktualną sytuacje majątkową nie mógł być uznany za obowiązek o znacznym stopniu uciążliwości zważywszy, że wiązał się z przedstawieniem dokumentów, co do których można było oczekiwać, że znajdują się już w posiadaniu strony (np. dokument wskazujący na wysokość aktualnie pobieranej emerytury, odpisy zeznań podatkowych, wyciągi z rachunku bankowego - możliwe do wygenerowania w drodze skorzystania z dostępu do bankowości elektronicznej, rachunki i faktury za usługi i towary nabywane w celu zaspokojenia potrzeb życiowych) i dotyczył osoby, która przy jego wykonaniu mogła skorzystać z pomocy członka najbliższej rodziny, tj. wnuczki, ustanowionej pełnomocnikiem w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.