I SA/Wa 2964/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku M. M. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja Ministra została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] przekazał Wojewodzie [...] do rozpoznania, zgodnie z właściwością, wniosek M. S. z dnia 14 grudnia 1990 r. złożony do Urzędu Rejonowego [...] o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. S. [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] spadek po M. S. zmarłej [...] września 1999 r. nabyła na podstawie testamentu ustnego z dnia [...] sierpnia 1999 r., stwierdzonego na piśmie w dniu [...] września 1999 r., M. M. w całości. W dniu 31 grudnia 2008 r. M. M. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [...] przez M. S. Pismem z dnia 2 lutego 2010 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o dokumenty wymienione w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 zez zm.). W dniu 5 kwietnia 2011 r. M. M. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu zgromadzenia niezbędnych dokumentów. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] zawiesił - na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. - powyższe postępowanie. W postanowieniu, strona została poinformowana o treści art. 98 § 2 k.p.a., zgodnie z którym: "Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Postanowienie zostało doręczone M. M. w dniu [...] kwietnia 2011 r. W okresie trzech lat od dnia wydania ww. postanowienia strona nie złożyła wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania wobec czego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 14 lipca 2014 r. M. M. złożyła odwołanie od ww. decyzji. Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na przepis art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym "Organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu". Minister stwierdził, że w związku z trudnościami w skompletowaniu wymaganych w niniejszej sprawie dokumentów, pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r., M. M. zwróciła się do organu I instancji z prośbą o zawieszenie prowadzonego postępowania. Wobec czego, zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] zawieszając - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. - postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty prawidłowo zastosował przepis art. 98 § 1 k.p.a., pouczając jednocześnie o treści § 2 tego przepisu. Minister wyjaśnił, że procedura wynikająca z brzmienia art. 98 § 2 k.p.a. wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Ze względu na brak w Kodeksie postępowania administracyjnego reguły obliczania terminu oznaczonego w latach, przyjmuje się wspólną zasadę dla terminu określonego w miesiącach i latach uznając, że kończy się on z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Oznacza to, że moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, co potwierdza orzecznictwo sądowe. W konsekwencji, organ odwoławczy podkreślił, że brak wniosku strony czyni wszczęte postępowanie bezprzedmiotowe. Natomiast, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, co wynika z art. 105 § 1 k.p.a. Minister podkreślił, że postanowienie Wojewody zawieszające postępowanie zostało doręczone stronie w dniu [...] kwietnia 2011 r., zaś trzyletni termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął z dniem [...] kwietnia 2014 r. Z akt sprawy nie wynika, aby M. M. zwracała się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w ustawowym trzyletnim terminie. Odnosząc się natomiast do podniesionych w odwołaniu okoliczności, mających zdaniem strony wpływ na uchybienie terminowi do złożenia wniosku o podjęcie postępowania, Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. ma charakter prekluzyjny, a więc nie może on zostać przywrócony. Na decyzję organu II instancji M. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kwestionującej prawidłowość rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca opisała stan faktyczny sprawy, ponowiła zarzuty prezentowane w odwołaniu oraz przedstawiła okoliczności, które – w jej ocenie - wpłynęły na uchybienie trzyletniemu terminowi. Tym samym, zdaniem M. M., skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r., jak i ją poprzedzająca decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nie naruszają przepisów prawa. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty M. M. z tytułu pozostawienia przez M. S. nieruchomości [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji Wojewody [...] stanowią przepisy art. 105 § 1 oraz art. 98 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Z kolei, przepis art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli natomiast w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w dniu 5 kwietnia 2011 r. M. M. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej [...] przez M. S. - do czasu dołączenia do akt sprawy dodatkowego materiału dowodowego. Wydanie więc przez Wojewodę postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. o zawieszeniu postępowania czyniło zadość żądaniu M. M. Treść wniosku skarżącej przesądziła o charakterze aktu jaki podjął organ administracji. Prawidłowo też Wojewoda poinformował w nim skarżącą o treści art. 98 § 2 k.p.a. Wobec więc niezłożenia przez skarżącą wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie trzech lat od daty zawieszenia tego postępowania, Wojewoda uprawniony był do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. o umorzeniu postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Należy także zwrócić uwagę, iż również w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że: "W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11). Zasadnie także Minister wskazał, że nie mają znaczenia w sprawie okoliczności przywoływane przez M. M. w odwołaniu, które w jej ocenie przyczyniły się do uchybienia trzyletniego terminu. Podkreślenia bowiem wymaga, że termin, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym (zob. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 11, 2011, s. 382). Oznacza to, że jest to termin o charakterze nieprzywracalnym, o czym świadczy ugruntowane stanowisko doktryny i orzecznictwa. W związku z powyższym, przytoczone przez stronę skarżącą okoliczności dotyczące uchybienia terminu a związane z charakterem jej pracy zawodowej oraz z jej stanem zdrowia pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania. W konsekwencji, Sąd uznał, że organy administracji rozpatrujące sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1