I SA/Wa 299/17

WyrokWSA w Warszawie2018-01-31

Skład orzekający: Joanna Skiba, Dorota Apostolidis, Jolanta Dargas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które zostały już prawomocnie zbadane przez sąd administracyjny i oddalone w drodze skargi?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które zostały już prawomocnie zbadane przez sąd administracyjny i oddalone w drodze skargi. Prawomocny wyrok sądu oddalający skargę na decyzję administracyjną oznacza, że decyzja ta nie była prawnie wadliwa w zakresie kontroli sądowej i nie może być zmieniona ani uchylona w trybach nadzwyczajnych. Organ administracji jest związany mocą prawnomocnego wyroku sądu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wnioskodawca twierdził, że pierwotne decyzje były wadliwe ze względu na wadliwą komunalizację nieruchomości i brak prawa zarządu do gruntu. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocne wyroki sądów administracyjnych, które wcześniej oddaliły skargi na te decyzje.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] września 2016 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2012 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2011 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul.[...], stanowiącego dz. nr [...] o pow. [...] m2 oraz prawa własności budynku i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. Organ zauważył, że nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Następnie stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy[...], a na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) jest własnością m.st. Warszawy. [...] w dniu [...] lutego 1994 r. wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem[...] grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z przeniesieniem prawa własności budynku. We wniosku o uwłaszczenie powołało się na uchwały Prezydium Rady Narodowej w [...]: z [...] stycznia 1961 r. nr 1/4 o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] oraz z [...] listopada 1962 r. nr [...] w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...], połączenia przedsiębiorstw państwowych i przejęcia jednostki organizacyjnej, zmienioną zarządzeniem Prezydenta [...] z [...] września 1988 r. nr [...] o nadaniu nowej nazwy [...] na [...] – przekształcone przez Ministra Skarbu w spółkę akcyjną, aktem notarialnym z [...] czerwca 2009 r. Zdaniem [...]" akty te miały wskazywać na jego prawo zarządu do ww. nieruchomości na dzień [...] grudnia 1990 r. W ocenie organu [...] nie legitymuje się decyzją o przekazaniu nieruchomości w zarząd ani decyzją o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wydaną przed dniem [...] sierpnia 1985 r. Przedstawione dokumenty nie stanowią natomiast dowodu, że grunt przy ul. [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie ww. podmiotu. Z ww. dokumentów wynika tylko, że przedmiotem przekazania pomiędzy przedsiębiorstwem [...] był budynek znajdujący się przy ul.[...], a nie grunt. Nadto, głównym przedmiotem działania przedsiębiorstwa było zarządzanie budynkami państwowymi przeznaczonymi dla potrzeb placówek zagranicznych. Poprzednik prawny [...] nie legitymował się prawem zarządu przedmiotową nieruchomością w dniu [...] grudnia 1990 r. Zarządzanie nieruchomością nie jest natomiast tożsame z prawem zarządu. Organ zauważył ponadto, że w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul.[...], oznaczonej nr hip.[...], z której pochodzi obecna dz. nr [...] toczy się postępowanie z wniosku jej dawnych właścicieli, złożonego na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy o przyznanie im prawa użytkowania wieczystego gruntu. W postępowaniu tym Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] maja 2001 r. stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] września 1951 r., którą utrzymano w mocy orzeczenie o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości. W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2004 r. sygn. akt I SA 1215/02 Minister Infrastruktury zawiesił z urzędu ww. postępowanie do czasu zakończenia postępowania toczącego się z wniosku [...] o nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz własności budynku. Prezydent [...] zauważył, że zgodnie z art. 200 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nie może naruszać praw osób trzecich - takimi prawami są roszczenia następców prawnych dawnych właścicieli. Prawa i roszczenia następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości wynikające z dekretu powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności, co skutkowało odmową uwzględnienia wniosku [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w dniu [...] grudnia 1990 r. wnioskodawca nie mógł nabyć prawa użytkowania wieczystego gruntu, ponieważ w dokumentach nie ma mowy o prawach do gruntu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 649/12 oddalił skargę [...] (dalej jako skarżący) na decyzję z [...] stycznia 2012 r. Sąd podzielił stanowisko organów, co do braku dowodu na prawo zarządu [...] do gruntu przedmiotowej nieruchomości i wskazał na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), tj. § 4 ust. 1, który wymienia dokumenty, na podstawie których organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, bo to jest niezbędną przesłanką uwłaszczenia, jak wynikało z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), któremu odpowiada art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że prawa zarządu nie można domniemywać, a z dokumentów przedłożonych przez [...] nie wynika ono, świadczą one tylko o tym, że poprzednicy prawni zarządzali budynkiem, przeprowadzali remonty, celem zachowania substancji w stanie umożliwiającym wynajem w nim lokali dla placówek zagranicznych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 października 2014 r. sygn. akt I OSK 411/13 oddalił skargę kasacyjną skarżącego od ww. wyroku z 23 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 649/12. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły dwóch kwestii – niewłaściwej kolejności postępowań co do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] i błędnej oceny dokumentacji złożonej w sprawie uwłaszczenia. Sąd zauważył, że w sprawie ww. gruntu toczy się postępowanie z wniosku następców prawnych poprzednich właścicieli w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiających przyznania prawa własności czasowej. Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] kwietnia 2002 r. stwierdzająca nieważność orzeczeń dekretowych została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2004 r. sygn. akt I SA 1215/02, a skarga kasacyjna od tego wyroku oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1041/05. Uchylenie ww. decyzji nadzorczej nastąpiło z tego względu, że w ocenie Sądu, jej wydanie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. od treści decyzji wydanej w postępowaniu uwłaszczeniowym z wniosku [...]. Wobec nierozpoznawania tego wniosku, następcy prawni byłych właścicieli wnieśli skargę na bezczynność i Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 września 2010 r. sygn. akt I SAB/Wa 139/10, uwzględniając ją, zobowiązał Prezydenta [...] do załatwienia wniosku i wskazał, że nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie sprawy z wniosku dekretowego uzależnione jest od uprzedniego rozpoznania sprawy w przedmiocie uwłaszczenia [...]. Wyrokami tymi i ocenami wyrażonymi w nich, z których wynika kolejność postępowań - jako pierwsze uwłaszczeniowe, drugie - nadzorcze do orzeczeń dekretowych, związane są sądy i organy, na mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zastosowana zatem przez organy kolejność postępowań, tj. rozpoznanie sprawy o uwłaszczenie z wniosku [...] jako pierwszej przed załatwieniem wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych była prawidłowa. Sąd wskazał dalej, powołując się treść art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), że z przepisów tych wynika wyraźnie, że uwłaszczenie jest możliwe tylko wówczas jeśli podmiot o nie się ubiegający może wylegitymować się prawem zarządu do gruntu na dzień [...] grudnia 1990 r. Dokumenty, na podstawie których właściwy w sprawie uwłaszczenia organ stwierdza istnienie prawa zarządu, wymienia w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu. Żaden z przedstawionych przez [...] dokumentów nie jest tym, o którym mowa w ww. przepisie. Skarżący powołuje się na pkt 8 i 9 ust. 1 § 4, które wymieniają uchwały, zarządzenie lub decyzję wydane w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości (pkt 8), protokół przekazania nieruchomości, sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. (pkt 9), jako te wskazując uchwały z 10 stycznia 1961 r., z 27 listopada 1962 r. i protokół zdawczo-odbiorczy z 29 kwietnia 1963 r. Jednak prawo użytkowania wieczystego ma być ustanowione na gruncie nieruchomości, zatem z aktów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia musi wykazać prawo zarządu do gruntu, jako tej części nieruchomości, która ma zostać uwłaszczona. Pozostałe bowiem części nieruchomości stają się przedmiotem prawa własności. Z dokumentów, na które powołuje się skarżący prawo zarządu do gruntu przedmiotowej nieruchomości nie wynika, żaden z nich bowiem gruntu nie dotyczy. [...] wnioskiem z [...] stycznia 2016 r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z [...] stycznia 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wadliwie skomunalizowana decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 1993 r. nr [...] stwierdzającą jej nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie przez Dzielnicę Gminę [...], utrzymaną w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 1993 r. nr [...]. Z uwagi na to, że ww. decyzje rażąco naruszają prawo, skarżący wystąpił w dniu [...] kwietnia 2015 r. do Ministra Administracji i Cyfryzacji o stwierdzenie ich nieważności. Nie można było bowiem skomunalizować nieruchomości znajdującej się w dniu [...] maja 1990 r. w zarządzie Przedsiębiorstwa państwowego użyteczności publicznej [...]. Skoro zatem komunalizacja była wadliwa, to tym samym Prezydent [...] nie był organem właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie uwłaszczenia na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiających stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez [...] był konieczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] września 2016 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 2012 r. i [...] lutego 2011 r. i wskazało, że przeszkodą w prowadzeniu niniejszego postępowania jest uprzednio wydany wyrok sądu dotyczący decyzji objętych wnioskiem. Mając bowiem na uwadze treść art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjąć należy, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracji publicznej drogę do stwierdzenia nieważności tej decyzji ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Organ zauważył ponadto, że kwestionowanym decyzjom skarżący zarzuca wydanie z naruszeniem przepisów o właściwości. Tymczasem decyzje komunalizacyjne nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a zatem nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego zwalniająca organ od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy postanowienie z [...] września 2016 r. Organ zauważył, że wynikająca z art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocność materialna zamyka co do zasady organom oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami, możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako K.p.a.). W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie postanowień obu instancji oraz o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji komunalizacyjnej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że istota sprawy sprowadza się do dwóch kwestii – przedwczesnego rozpoznania wniosku uwłaszczeniowego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości oraz niedostrzeżenia po stronie skarżącego prawa zarządu ww. gruntem. Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie diametralnie odwrócono kolejność rozpoznawania spraw. Zamiast najpierw rozpatrzyć sprawę dekretową, w pierwszej kolejności rozpoznano sprawę dotyczącą uwłaszczenia, odmawiając stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości właśnie z uwagi na niezakończenie sprawy dekretowej. Drugim błędem przeprowadzonego postępowania było natomiast niedostrzeżenie po stronie skarżącego prawa zarządu przedmiotowym gruntem. W kwestii zaś prawidłowości decyzji komunalizacyjnej, której wyeliminowanie z obrotu prawnego jest najwłaściwszym rozwiązaniem, prowadzone jest odrębne postępowanie. Do czasu jego zakończenia, niniejsza sprawa, w ocenie skarżącego, winna zostać zawieszona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] września 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Podstawę prawną wydanych postanowień stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmawiając wszczęcia postępowania organ wskazał, że brak było podstaw do objęcia ponowną kontrolą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2012 r. oraz decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. w sytuacji, gdy jej legalność była już przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z [...] października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 649/12 oddalił skargę [...] na tę decyzję. Z kolei wniesiona od powyższego wyroku skarga kasacyjna oddalona została przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 października 2014 r. sygn. akt I OSK 411/13. Zdaniem Sądu stanowisko organu nadzoru należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Każde orzeczenie sądu ma indywidualną skuteczność, która zależy od tego, w jaki sposób rozstrzyga ono o losach zaskarżonego aktu administracyjnego. Istotą wyroku oddalającego skargę jest ustalenie, że zaskarżona decyzja nie była prawnie wadliwa z punktu widzenia, ustanowionych art. 145 P.p.s.a., kryteriów zgodności z prawem decyzji administracyjnych. W takim zakresie decyzji tej przysługują cechy prawomocności, odróżniające ją od wszelkich innych decyzji ostatecznych. Prawomocność jest więc szczególną kwalifikacją decyzji ostatecznej, którą uzyskuje ona w efekcie utrzymania jej w mocy przez sąd administracyjny, jako zgodnej z prawem w zakresie, w jakim sąd ten dokonuje tej kontroli (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. Tadeusza Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 513 i n.). Na skutek wyroku oddalającego skargę decyzja administracyjna staje się zatem prawomocna, co oznacza, że nie może być zmieniona lub uchylona w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych dla decyzji prawnie wadliwych, bowiem została ona uznana już za niewadliwą mocą orzeczenia sądowego. Wskazać przy tym należy, że sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma obowiązek badania, niezależnie od treści skargi, czy zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 468/07 (Lex nr 505294), "podmioty wymienione w art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są faktem i treścią orzeczenia związane, co skutkuje uwzględnieniem prawomocnego wyroku w wydanych rozstrzygnięciach, gwarantując zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych. Tak więc sformułowany w powołanym przepisie pozytywny skutek prawomocności wyroku sądowego statuujący jego moc erga omnes wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej. Nie mogłaby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż wyrok sądu administracyjnego". Jak zauważył ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a., obecnie postanowienie wydawane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. W cytowanej uchwale wskazano również, że nie zawsze wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję automatycznie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Możliwa jest sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Ani z akt sprawy nie wynika, ani też sam skarżący nie podnosił zaistnienia jakiejkolwiek okoliczności, która nie była znana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przy wyrokowaniu w dniu 23 października 2012 r., czy też Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dacie wydania wyroku z 7 października 2014 r. i która miałaby charakter przesłanki nieważnościowej wymienionej w art. 156 § 1 K.p.a. Jedyną okolicznością, na którą powołał się skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 26 stycznia 2012 r. i z 18 lutego 2011 r., było wystąpienie przez niego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 1993 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 1993 r., którą stwierdzono nabycie przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie przez Dzielnicę Gminę [...]. Zdaniem skarżącego wadliwość komunalizacji spowodowała brak po stronie Prezydenta [...] właściwości do prowadzenia postępowania w przedmiocie uwłaszczenia na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący całkowicie pominął jednak fakt, że postępowanie zainicjowane jego wnioskiem, w dacie składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiających uwłaszczenia, nie było prawomocnie zakończone, a zatem nie sposób zarzucić organom orzekającym w tym postępowaniu braku właściwości. Sądowi z urzędu wiadomym jest również, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2016 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] października 1993 r., z uwagi na brak przymiotu strony po stronie skarżącego, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1368/16 oddalił skargę [...] na powyższe postanowienie. W tej sytuacji skład orzekający nie znalazł podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W ocenie Sądu, również okoliczności przywoływane przez skarżącego w skardze rozpoznawanej w niniejszej sprawie (nie podnoszone na etapie postępowania prowadzonego przez organy administracji publicznej), a dotyczące przedwczesnego rozpoznania wniosku uwłaszczeniowego dotyczącego nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] oraz niedostrzeżenia po stronie skarżącego prawa zarządu ww. gruntem, były przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wskazano wyżej, Sądy te w wydanych w sprawie rozstrzygnięciach wyjaśniły, dlaczego postępowanie uwłaszczeniowe było prowadzone przed postępowaniem dekretowym, jak również przeanalizowały dokumenty zgromadzone w sprawie i oceniły, że nie można z nich wywieść po stronie skarżącego prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Skoro zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2011 r. podlegały już badaniu sądu, który potwierdził, że nie były one wadliwe, to prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło