I SA/Wa 304/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-03
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Elżbieta Sobielarska, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, ustalając odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną, jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa, czy też ma obowiązek samodzielnego ustalenia stanu prawnego i faktycznego, w tym wysokości udziałów współwłaścicieli?Ratio decidendi
Organ orzekający o odszkodowaniu za grunt nabyty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa. Organ ten ma obowiązek samodzielnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy wnioskodawca jest uprawniony do odszkodowania, w tym ustalenia rzeczywistej wysokości przysługujących mu udziałów we współwłasności nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Prezydent Miasta wydał decyzję ustalającą wysokość odszkodowania i udziały poszczególnych współwłaścicieli. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżące podniosły zarzut nierozpatrzenia całości materiału dowodowego i błędnego ustalenia ich udziałów w nieruchomości, kwestionując sposób wyliczenia odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. J., A. I. i M.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B.J., A. I. i M.J. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.), w związku z art.4 pkt 9b1 i art. 129 ust. 1 oraz art. 130, art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267) zwanej dalej k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku B.J. oraz A.I. - działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik M. J. z dnia [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m ², zajęty pod drogę publiczną - ulicę [...] uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...] orzekł o:
1. ustaleniu odszkodowanie za grunt oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m 2, stanowiący własność Miasta [...], uregulowany obecnie w księdze wieczystej KW Nr [...], zajęty pod drogę publiczną (gminną) - ulicę [...] w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych 00/100).
2. przyznaniu ustalonego w punkcie pierwszym odszkodowania za udział wynoszący [...] części tj. w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych 90/100) na rzecz :
a) A. I. (c. T. i S.) w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] (słownie: [...] złotych 30/00),
b) B. J. (c. T. i S.) w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] (słownie: [...] złotych 30/00),
c) M. J. (c. T. i S.) w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] (słownie: [...] złotych 30/00).
Wskazał, że wypłaty ustalonego odszkodowania zgodnie z art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn.zm.), dokona Prezydent [...] jako organ [...] i wypłata nastąpi jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, na konto wskazane w oświadczeniach z dnia [...] i z dnia [...].
W dniu 5 listopada 2013 r. do Wojewody [...] zostało wniesione za pośrednictwem Prezydenta [...] odwołanie od ww. decyzji przez Skarżące: B. J. oraz A. I., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. J.
W treści odwołania Skarżące nie podzieliły przyjętej w uzasadnianiu organu pierwszej instancji uzasadnienia decyzji, kwestionując wysokość wskazanych przez organ wysokości udziałów w nieruchomości. Odwołujące się stwierdziły, że z zapisu aktu notarialnego z dnia [...] wynika, że T. Z. - ich ojciec, był właścicielem gruntu o powierzchni [...] arów. Przynależna do zakupionego gruntu w ulicy [...] z całości gruntu jest powierzchnia [...] m ². Zdaniem odwołujących się odszkodowanie powinno zatem wynosić [...] m ² x [...] zł /m ² = [...] ([...] złotych) a nie jak organ I Instancji wyliczył kwota [...] zł (słownie: [...] złotych 90/100) stosując jako przelicznik pierwotny udział w nieruchomości ogólnej wynoszący [...] części. W związku z powyższym B. J. oraz A.I. wniosły o ponowne przeanalizowanie złożonych w aktach sprawy dokumentów i rozpatrzenie ich odwołania.
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. dalej u.g.n) utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta [...].
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Prezydent [...] rozpatrując przedmiotową sprawę powołał się na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną. Zgodnie z ww. przepisem prawa, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa, wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi lub Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Natomiast ustęp 3 tegoż przepisu stanowi, że podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja Wojewody. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji Wojewoda ustala i rozstrzyga o tym: kto był właścicielem takiego gruntu, kto gruntem tym władał i czy grunt ten był zajęty pod drogę publiczną (art. 73 ust. 1 i 3a ustawy). Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest stan prawny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Pozytywna decyzja Wojewody zostaje wydana tylko wówczas, gdy nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i w określonej dacie była zajęta pod drogi publiczne. Organ dodał, że przepisy art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. określają jednocześnie krąg podmiotów, które legitymują się interesem prawnym, uprawniającym do żądania wszczęcia tego postępowania administracyjnego. Stronami w tego rodzaju postępowaniach, których przedmiotem jest regulacja stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi, są Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, władające gruntami w dniu 31 grudnia 1998 r., na które następnie z mocy prawa przeszła własność nieruchomości oraz właściciele gruntów, będący nimi przed dniem 1 stycznia 1999 r. Wydana zatem przez Wojewodę decyzja ma charakter decyzji deklaratoryjnej, stwierdzającej nabycie prawa własności ex lege i jednocześnie jest ona dokumentem stanowiącym podstawę do dokonania wpisu prawa własności w dziale drugim księgi wieczystej. Oznacza to, że tylko ostateczna decyzja administracyjna, stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, stanowi wyłączny dowód nabycia własności konkretnej nieruchomości i co za tym idzie, jest podstawą do żądania wypłaty odszkodowania.
Wojewoda [...] zaznaczył, że całe postępowanie administracyjne w sprawie jest dwuetapowe. Etap pierwszy to uzyskanie deklaratoryjnej decyzji wojewody potwierdzającej przejście prawa własności do nieruchomości na konkretny podmiot. W drugim zaś etapie właściwy starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), na wniosek strony orzeka o ustaleniu odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Wydanie, zatem decyzji deklaratoryjnej jest w stosunku do sprawy odszkodowania za przejęty grunt zagadnieniem wstępnym. Dopiero, po uzyskaniu ostatecznej decyzji wojewody możliwe jest rozpatrzenie przez właściwy organ wniosku o odszkodowanie, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Przenosząc rozważania na stan sprawy organ zaznaczył, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (droga gminna ulica [...] ) i oznaczonej w ewidencji gruntów obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna Nr [...] o powierzchni [...] m ², stanowiąca część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...]. Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji jednoznacznie wynika, że Wojewoda [...] wszczął postępowanie o stwierdzenie nabycia w trybie art. 73 ww. ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną na wniosek A. I. W tej sytuacji Prezydent [...] orzekając o odszkodowaniu był związany ustaleniem przyjętym w ostatecznej i pozostającej w obiegu prawnym decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].
W związku z powyższym, organ stwierdził, że zarzuty podniesione przez Skarżące a dotyczące uznania, że (...) odszkodowanie winno wynosić [...] m ² x [...] zł/m² = [...] ([...] złotych) nie mogą być uwzględnione w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym albowiem organy orzekające w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną nie są kompetentne do ponownego prowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność istniejącego na przedmiotowym gruncie w dniu 31 grudnia 1998 r. stanu prawnego Decyzja deklaratoryjna Wojewody [...] może być wydana wyłącznie po uprzednim przekazaniu kompletnej dokumentacji sprawy przez właściwego zarządcę drogi publicznej oraz określa jednoznacznie powierzchnię gruntu i jego położenie, a więc elementy niezbędne przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji był związany ostateczną decyzją Wojewody [...]. Organ nadto –podniósł, iż w decyzji Nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] jednoznacznie wskazał powierzchnie działki ewidencyjnej zajętej pod ulicę [...] tj. [...] m ² i tym samym za tą powierzchnię działki zajętej pod drogę publiczną powinno zostać wypłacone odszkodowanie. W ww. decyzji wskazano właścicieli przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. tj. Skarżące A. I., B. J. oraz M. J. zaś na skutek umowy o dział spadku oraz umowy darowizny z dnia [...] repertorium A Nr [...] M. J. przypada udział do [...] części nieruchomości, położonej w [...] przy ulicy [...], objętej księgą wieczystą KW Nr [...].
Sąd Rejonowy dla [...] w [...] wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] ustalił treść ww księgi wieczystej w ten sposób, że w dziale II pozostawił jedynie M.J. jako wyłącznego właściciela nieruchomości. Działka ewidencyjna Nr [...] z obrębu [...], dla której obecnie jest prowadzona księga wieczysta KW Nr [...], została odłączona z księgi wieczystej KW Nr [...] na podstawie wniosku Nr [...] z dnia [...]. Na podstawie ww. dokumentów ustalono, że na dzień 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości była A. I. w udziale [...] części, B.J. w udziale [...] części oraz W. J. w udziale [...] części.
Z powyższych względów organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] nie narusza art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r .przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły B. J., M. J. i A. I. reprezentowane przez r.pr. T. W.
Skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonej decyzji Skarżące zarzuciły naruszenie :
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia w sprawie oraz nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżących.
- art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez przyjęcie, iż decyzja wydana w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomości zajętej pod drogi publiczne ustala krąg podmiotów w postępowaniu o odszkodowanie oraz wysokość udziału poszczególnych współwłaścicieli w zajętej nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi skarżące reprezentowane przez pełnomocnika wskazały, że organ nie odniósł się do argumentacji oraz wyliczeń przedstawionych przez Skarżące, sprowadzających się głównie do źle wyliczonych przypadających im udziałów.
Skarżące podniosły, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przede wszystkim skupił się na wykazaniu, iż wydanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, poprzedzone być musiało wydaniem decyzji w trybie ww art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia nieruchomości zajętej pod drogi publiczne co stanowi zagadnienie wstępne do wydania decyzji niniejszą skargą zaskarżonej, czego Skarżące nie kwestionowały, zamiast w sposób prawidłowy ustalić i wyliczyć zgodne ze stanem prawnym i faktycznym wysokość ich udziałów w nieruchomości.
Skarżące podniosły również, że organ wskazał, iż wcześniejsza decyzja wydana w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest decyzją deklaratoryjną, co zdaniem organu wskazuje na fakt, iż decyzja ta ustala krąg podmiotów w postępowaniu o odszkodowanie oraz wysokość udziałów w zajętej nieruchomości. Takie jednak twierdzenie organu, według Skarżących, wskazuje, iż organ w zaskarżonej decyzji traktuje uprzednio wydaną decyzję w trybie art. 73 Stawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jako decyzję o charakterze konstytutywnym tworzącym określony stan prawny w postaci wskazania wysokości udziału poszczególnych współwłaścicieli w nabytej na jej podstawie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Z takim stanowiskiem organu Skarżące się nie zgodziły, uznając, iż wysokość udziału współwłaściciela nie może wynikać ze wskazania organu administracji, bez przeprowadzenia gruntownej analizy i stosownych wyliczeń, lecz powinna być ustalana jw. drodze czynności cywilnoprawnych. W tym zaś zakresie organ II instancji całkowicie pominął, zaś organ I instancji niewłaściwie ocenił kluczowy dla niniejszej sprawy fakt wynikający, z częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w KW [...], zatwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Wojewódzkiego dla [...] Wydział [...] sygn. akt [...], w ten sposób, że z nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m2 wydzielona została nowa nieruchomość o powierzchni [...] m2, która została wpisana do odrębnej księgi wieczystej i objęta w posiadanie przez jednego z dotychczasowych współwłaścicieli posiadającego do dnia zniesienia współwłasności [...] udziałów jako odrębna własność, zaś pozostali współwłaściciele posiadający łącznie [...] udziałów w dalszym ciągu we współwłasności posiadali pozostałą część nieruchomości. Oznacza to, iż od daty uprawomocnienia się w/w postanowienia spadkodawca Skarżących a później Skarżące posiadali udział w wysokości [...], a nie [...] jak wskazują organy obu instancji w zaskarżonych decyzjach. Kolejne zmiany proporcji udziału następowały w wyniku zasiedzenia przez pozostałych współwłaścicieli posiadanych części działek i wydzielenia w związku z tym faktem kolejnych działek o numerach ew. [...] oraz [...], co w dalszym następstwie pociągało za sobą zmiany w udziale w pozostałej części nieruchomości przez pozostałych współwłaścicieli.
Zdaniem Skarżących, zarówno organ I jak i II instancji całkowicie pominął lub zignorował powoływane przez Skarżące dokumenty wskazując, iż Skarżące uprawnione są do otrzymania udziału w odszkodowaniu w łącznej wysokości [...], czyli w proporcji w jakiej posiadały udział w pierwotnej nieruchomości przed późniejszymi jej podziałami.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Sąd uznał, zgodnie z żądaniem skargi, za niezbędne uchylenie w całości kwestionowanych decyzji, z uwagi na konieczność powtórnego rozstrzygnięcia sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, rozpoznając przedmiotową sprawę organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania polegające na obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, organ drugiej instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać trzeba, iż w art. 7 kpa została sformułowana jedna z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego – zasada prawdy obiektywnej. Wyraża się ona w tym, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z powyższego wynika, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.
W sprawie niniejszej natomiast stan faktyczny nie został ustalony przez organ I Instancji prawidłowo. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż w aktach tych znajdują się dowody przedstawione przez Skarżące a nie uwzględnione przez organy co skutkowało wydaniem decyzji z naruszeniem prawa.
W postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. właściwy organ ustala i rozstrzyga o tym, kto był właścicielem gruntu, kto gruntem tym władał i czy grunt ten był zajęty pod drogę publiczną (art. 73 ust. 1 i 3a ustawy). Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest zatem stan prawny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Właściwy organ orzekający o odszkodowaniu za nieruchomość nabytą pod drogę publiczną związany jest rozstrzygnięciem zawartym w osnowie takiej decyzji. Decyzja, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy winna w rozstrzygnięciu wskazywać podmiot publicznoprawny nabywający mienie oraz przedmiot tego nabycia – nieruchomość podlegającą nabyciu lub jej część i to pod jaką konkretnie drogę publiczną została faktycznie zajęta. W niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] zawiera ww elementy, nie wskazuje jednak właściciela (li) nieruchomości, wysokości ich udziałów, do czego nie obliguje organu powołany przepis, a zawiera jedynie stwierdzenie, że w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiła współwłasność osób fizycznych.
Organ orzekający o odszkodowaniu za grunt nabyty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy nie jest związany ustaleniami, zawartymi w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nabycie przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Podkreślić należy, że odszkodowanie przysługuje z zasady właścicielowi nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., który złożył wniosek o odszkodowanie w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Wynika to z przepisu art. 73 ust. 4 ustawy. Stąd też, organ orzekający o odszkodowaniu musi we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy wnioskodawca jest uprawniony do odszkodowania. Takie postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone, jednakże bardzo pobieżnie bez przeanalizowania zgromadzonych dowodów i finalnie jedynie w oparciu o dawne zapisy w księdze wieczystej całej nieruchomości.
Dodać należy, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych i z powyższego Skarżące się wywiązały przedstawiając wszystkie informacje, którymi dysponowały, niezbędne do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. W tym również udostępniły dowody znajdujące się w ich posiadaniu, które nie zostały przez organ wzięte pod uwagę i tym samym nie wykorzystane przy czynionych ustaleniach.
Reasumując, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ I Instancji nie wykazał stosownej wnikliwości i nie przeprowadził koniecznej analizy zgromadzonego materiału dowodowego a dotyczącego istotnego zagadnienia jakim było i jest ustalenie, przysługującym Skarżącym, wysokości udziałów we współwłasności przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (droga gminna ulica [...]) o Nr [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej część pierwotnej nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], z której została odłączona do księgi wieczystej do KW Nr [...].
Organy zarówno I jak i II instancji, całkowicie pominęły lub zignorowały powoływane przez Skarżące dokumenty, wskazując, iż Skarżące uprawnione są do otrzymania udziału w odszkodowaniu w łącznej wysokości [...], czyli w proporcji w jakiej posiadali ich poprzednicy prawni – rodzice w nieruchomości przed późniejszymi jej podziałami. Natomiast zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, to na organach ciąży obowiązek ustalenia wielkości nieruchomości jaką utracił właściciel pod drogę. Między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 marca 012 r. sygn. akt II SA/Kr 1655/11 wskazał, iż "z chwilą złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy "prowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest dokładne i precyzyjne ustalenie jego przedmiotu, czyli ustalenie, jaką nieruchomość lub jej część zajętą pod drogę publiczną utracił właściciel, jaka jest jej powierzchnia i jakie należy się z tego tytułu odszkodowanie. Wniosek ten zatem jedynie inicjuje postępowanie, którego wynik jest już uzależniony od przeprowadzonych przez organ czynności i poczynionych ustaleń."
Organ nie podjął jednak czynności zmierzających do dokonania wszechstronnej oceny wartości dowodowej zgromadzonego materiału. Dlatego też, Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej analizy, gdyż w postępowaniu administracyjnym nie zostały prawidłowo wyjaśnione i zweryfikowane wszystkie istotne dla sprawy okoliczności niezbędne do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).
Podsumowując, niewyjaśnienie przedmiotowej okoliczności stanowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 i 77 § 1 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ w sposób prawidłowy podejmie czynności mające na celu zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności wyjaśnienie wysokości przysługujących Skarżącym udziałów. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii możliwe będzie prawidłowe przeprowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości i przyznania stosownego odszkodowania za odebrany grunt.
Dlatego też, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I Instancji winny jest uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i podjąć stosowne kroki mające na celu usunięcie dostrzeżonych przez Sąd uchybień postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt drugim sentencji wydano w oparciu o art. 152 ww. ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy – jak w punkcie trzecim sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło