I SA/Wa 3053/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; Zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania I. J. od decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2014 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem S. J. Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 92 ze zm.). Prezydent wskazał, że skarżąca nie należy do grona osób zobowiązanych do alimentacji wobec męża, a ponad to S.J., jako osoba, nad którą ma być sprawowana opieka wprawdzie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast nie można na podstawie przedłożonej do akt dokumentacji określić daty powstania jego niepełnosprawności, tak, więc nie spełnia on wymogu wskazanego w art. 17 ust 1b ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. J. Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z artykułem 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu; 2. opiekunowi faktycznemu dziecka; 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1. rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3. nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust. 1a). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1. nie później niż do ukończenia 18 roku życia; 2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Kolegium podkreśliło, że 1 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), na mocy, której znowelizowano przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, uregulowane w art. 17 ustawy przysługuje obecnie, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1. nie później niż do ukończenia 18 roku życia; 2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Natomiast świadczenie, o które może ubiegać się osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność powstała w innym czasie, to specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] maja 2010 r., niepełnosprawność męża skarżącej S. J. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalony stopień jego niepełnosprawności datuje się od 28 kwietnia 2010 r. Ponieważ nie można ustalić dokładnej daty powstania niepełnosprawności a ustalony stopień datuje się od 28 kwietnia 2010 r. uznać należy, iż strona nie spełnia warunku określonego w wyżej powołanym art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na powyższą decyzję skargę złożyła I. J. Wskazała, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem mającym 92 lata. Stan męża oraz wiek skarżącej (75 lat) uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą orzekania przez organy był przepis art. 17 ust. 1 oraz ust.1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17 ust.1 b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia; 2) ·w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie kwestionowało spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy, jednakże uznało, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż nie można ustalić dokładnej daty powstania niepełnosprawności męża skarżącej. Niespełnienie przesłanek z tego przepisu skutkowało odmową przyznania świadczenia. Postanowieniem z 3 lipca 2014 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "ppsa"), z uwagi na zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie z wniosku grupy posłów na Sejm RP o stwierdzenie zgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) z przepisami Konstytucji. Postanowieniem z 24 października 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że doszło do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi, w ocenie Trybunału, do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Skarżąca miała wcześniej przyznane bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem (decyzja SKO w [...] z [...] grudnia 2010 r. [...]). Należy wskazać, że wartością konstytucyjną, jak i celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać, po zmianie stanu prawnego, ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem. Skoro organy odmawiając przyznania skarżącej świadczenia, rozstrzygnęły na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, to Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.