I SA/Wa 3055/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania M. T. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2013 r. nr [...] w sprawie pomocy finansowej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja z [...] marca 2011 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...] przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na Z. G. w kwocie 520 zł miesięcznie. W dniu 29 kwietnia 2013 r. M. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, realizowanego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 413) w związku z opieką nad niepełnosprawnym Z. G. Decyzją z [...] maja 2013 r. Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania dodatku. W uzasadnieniu decyzji powołując się na regulacje rozporządzenia oraz treść art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm.) wskazano, że trudno ustalić, od kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, a wobec tego nie została spełniona przesłanka do przyznania dodatku. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. T. Podniosła, że przyznano jej bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne, wobec czego jest uprawniona do uzyskania dodatku. Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że z dniem 1 kwietnia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozporządzenie to w § 2 przewiduje, że osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznane na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych spełniającym warunki określone w art. 17 tej ustawy, przysługuje pomoc w wysokości 200 zł miesięcznie. Kolegium powołało treść przepisu art. 17 ust. 1 u st. 1b ustawy, zgodnie, z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu; 2. opiekunowi faktycznemu dziecka; 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznej niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub; 2. w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wyjaśnił, że Z. G. na podstawie orzeczenia z 14 grudnia 2010 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z orzeczenia tego wynika, że trudno ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 listopada 2010 r. Tak więc, nie można przyjąć, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ I, mając na uwadze treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 marca 2013 r., który odsyła do warunków określonych w art. 17 ustawy, jakie powinna spełniać po 1 stycznia 2013 r. osoba pobierająca świadczenie pielęgnacyjne ocenił, że w niniejszym przypadku nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium podkreśliło, że stopień niepełnosprawności Z. G. datuje się od 29 listopada 2010 r. natomiast nie zostało ustalone, od kiedy jego niepełnosprawność istnieje. Dlatego też na mocy obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, M. T. pomoc finansowa w postaci dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 200 zł, jako osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym ojcem Z. G. nie może być przyznana. Na powyższą decyzję skargę złożyła M. T. Przedstawiła przebieg postępowania. Wskazała, że ojciec jej, urodzony w 1933 r., jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opiekuje się ojcem, który nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Skarżąca wskazując na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawy o pomocy społecznej i na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego podniosła, że brak jest podstaw do różnicowania adresatów norm prawnych i uzależniania przyznania świadczenia od tego, kiedy powstała niepełnosprawność podopiecznego, czy przed 18 rokiem życia, czy też w przypadku osób uczących się przed 25 rokiem życia. Wskazała, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zastąpienie dochodu, jaki uzyskiwałby opiekun, gdyby pracował. Skarżąca zarzuciła niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła, że przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne od 2010 r. – do odwołania. Wobec tego powinna otrzymać pomoc określoną w § 2 rozporządzenia z 26 marca 2013 r. Powołała się na prawa nabyte opiekuna. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 5 grudnia 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na zawisłą przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawę o sygn. K 38/13 z wniosku grupy posłów o zbadanie konstytucyjności m. in. przepisu art. 17 ust.1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Postanowieniem z 24 października 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowił art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia z 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. poz. 413). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast z przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, że prawo do pomocy finansowej przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Użyte w tym przepisie sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poza sporem w sprawie pozostaje, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2011 r. przyznano M. T. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem na okres od 29 listopada 2010 r. – bezterminowo. Nie ulega wątpliwości, że pomoc finansowa, realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter pochodny do tego świadczenia. Posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego obliguje organ do przyznania pomocy w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowi o tym wprost wskazany powyżej § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem organy obu instancji uznały, że pomoc finansowa skarżącej nie przysługuje, gdyż opiekuje się ona ojcem legitymującym się orzeczeniem z [...] grudnia 2010 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże z orzeczenia nie wynika, od kiedy niepełnosprawność istnieje. Organy wskazały na treść przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy, zgodnie, z którym świadczenie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że doszło do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stosowanie art. 17 ust.1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi, w ocenie Trybunału, do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Skoro organy odmawiając przyznania skarżącej pomocy finansowej rozstrzygnęły na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, to Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz art. 152 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.