I SA/Wa 3096/14
WyrokWSA w Warszawie2015-12-10
Skład orzekający: Joanna Skiba, Dariusz Chaciński, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zespół pałacowo-parkowy, stanowiący część majątku ziemskiego, może podlegać przepisom dekretu o reformie rolnej, jeśli nie był użytkowany rolniczo i miał charakter rezydencjalny lub zabytkowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest zgodna z prawem. Stwierdzono, że zespół pałacowo-parkowy, jezioro oraz tereny leśne i parkowe, stanowiące część majątku ziemskiego, nie podlegały przepisom dekretu o reformie rolnej, ponieważ nie mogły być wykorzystane na cele reformy rolnej ze względu na ich rezydencjalny, zabytkowy lub parkowy charakter, a nie rolniczy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie, że zespół pałacowo-parkowy, stanowiący część majątku ziemskiego, nie podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej. Organ pierwszej instancji (Wojewoda) częściowo uznał wniosek, ale po odwołaniach i kolejnych decyzjach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ostateczna decyzja utrzymała w mocy decyzję Wojewody, stwierdzając, że zespół pałacowo-parkowy, jezioro oraz tereny leśne i parkowe nie podlegały reformie rolnej. Skargi wnieśli Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowe w W., zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowego w W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skarg Ministra [...] oraz Muzeum [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołań Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowego w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskami z dnia: [...] marca 2008 r., [...] kwietnia 2008 r. oraz [...] czerwca 2008 r. J. J. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy o powierzchni [...] ha, stanowiący część majątku ziemskiego pn. "[...]", dla którego dnia [...] stycznia 1983 r. utworzono księgę wieczystą KW [...], nie podlegał pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. wnioskodawca sprecyzował przedmiot swojego żądania, odnosząc go do istniejących działek geodezyjnych nr: [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...] i [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził, że zespół pałacowo-parkowy o obszarze [...] ha, dla którego Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...], stanowiący część b. nieruchomości ziemskiej pn. "[...]", położony w [...], gm. [...], będący byłą własnością Z. J., nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie działek geodezyjnych o nr: [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...],[...], natomiast podpadał pod działanie dekretu w zakresie działki nr [...].
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowe w [...], żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1222/09, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2009 r., wskazując na wadliwe zastosowanie art. 138 § 2 Kpa.
Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wskazując na niedopuszczalność drogi administracyjnej w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 365/11, uchylił ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Powołując się na uchwałę NSA z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, sąd zakwestionował pogląd - zaprezentowany w decyzji Ministra oraz w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 marca 2010 r., sygn. P 107/08 - o niedopuszczalności drogi administracyjnej w sprawach o podpadanie nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte w 2009 r. na skutek odwołań wniesionych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowe w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2013r., sygn. akt IV SA/Wa 910/12, uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na obowiązek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], złożonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowe w [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister wskazał, iż grunty objęte prowadzonym postępowaniem stanowiły: tereny wyspy [...] wraz z pałacem i otaczającym go parkiem, [...] oraz terenami leśnymi, parkowymi i nieużytkami rolnymi. Następnie Minister wskazał, że położenie pałacu, jego zabudowa oraz brak pomieszczeń przystosowanych funkcjonalnie do prowadzenia działalności rolniczej tudzież zarządu nad tą działalnością - wskazują, że powyższy pałac nie mógł być i nie był użytkowany do celów rolniczych. Również park otaczający pałac na wyspie "[...]" stanowił stary drzewostan o charakterze zabytkowym, który nie mógł być wykorzystywany do celów rolniczych. Organ zwrócił również uwagę na fakt, iż założenie pałacowo-parkowe na wyspie [...] stanowiło centralny punkt większego zespołu parkowego - mającego w całości charakter rezydencjalny. Podkreślono, iż zabytkowy pałac otoczony starym parkiem nie nadawał się do wykorzystania na żaden z celów reformy rolnej, wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Również [...] – w ocenie Ministra - nie mogło być przejęte na realizację celów reformy rolnej, gdyż nie można stwierdzić, aby prowadzona w nim była działalność polegająca na hodowli ryb, nic też nie wskazuje aby do takiej działalności jezioro się nadawało. Wskazano, iż [...] jest zbiornikiem naturalnym, nie było zagospodarowane rybacko - przeciwnie, położone było w otoczeniu leśnym i parkowym i wkomponowane w centralne założenie pałacowo-parkowe wokół wyspy [...]. Wody [...] wraz z kanałami nie mogły więc podlegać przepisom dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał także, że tereny leśne, parkowe oraz nieużytki rolne, nie nadawały się na realizację celów reformy rolnej. Nie zmienia tego faktu, jedynie przejściowe i tymczasowe użytkowanie wyspy [...] przez Liceum [...] - jako terenu wypasu "z powodu braku pastwiska dla inwentarza szkolnego". Wynika stąd, że na terenie administrowanym przez Liceum ani w jego pobliżu nie było żadnych terenów, które nadawałyby się do wykorzystania jako pastwisko w lepszy sposób aniżeli tereny stricte parkowe i to położone na wyspie, a więc z utrudnionym dostępem. Również - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - nie może się obronić w ocenie Ministra, założenie o istnieniu - poza wyspą [...] - gruntów (w zakresie prowadzonego postępowania), które według władz dokonujących przejęcia majątku służyć miały produkcji rolnej. O nieprzydatności tych gruntów na cele reformy rolnej świadczy fakt, że część drobnych działek, które uzyskano z parcelacji, było przekazywanych na zalesienie, jako "wybitnie piaszczystych nie nadających się do uprawy rolnej". Charakter powyższych gruntów - jako zasadniczo niesprzyjających działalności rolniczej - potwierdza pismo Departamentu Nauki i Oświaty Rolniczej Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] grudnia 1948 r. popierające prośbę Dyrekcji Lasów Państwowych o oddanie im "nieużytków z ośrodka szkolnego [...][...] ha lotnych piasków, które nadają się jedynie na zalesienie". Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że założenie parkowe rozciągało się poza wyspę [...]. Na jego istnienie wskazują m. in.: rosyjskojęzyczna mapa sporządzona w 1905 roku, stanowiąca plan części parku [...] o pow. ponad [...] morgów (tj. ponad [...] ha), ustalenia dokonane przez geodetę uprawnionego S. K. w opinii z [...] lutego 2004 r. Wskazano, że również budynki zlokalizowane na obszarze parku, tj. oficyna dla służby dworskiej, dawny browar i spichlerz, obora oraz stajnia - zlokalizowane poza wyspą [...] - nie były wykorzystywane w sposób rolniczy. Wszystkie te elementy przemawiają w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za uznaniem omawianych budynków, objętych również ochroną konserwatorską, za niepodlegające przepisom dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Muzeum Narodowe w [...] w skargach na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niedokładnym i nieprawidłowym wyjaśnieniu stanu faktycznego co doprowadziło organ drugiej instancji do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji i błędnego stwierdzenia, iż część nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, gdyż nie mogła być przeznaczona na cele reformy rolnej;
- naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym poprzez niezastosowanie się Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r. sygn akt: IV SA/Wa 1222/09;
- błędną wykładnię art. 2 ust. 1 dekretu PKWN w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, że możliwe jest orzekanie o nie podleganiu przepisom dekretu co do części - fragmentu nieruchomości ziemskiej, a nie całości tej nieruchomości, podczas gdy z art. 2 ust. 1 ostatnie zdanie dekretu PKWN wynika wprost i jednoznacznie, że przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa dotyczy całości nieruchomości ziemskiej.
Muzeum Narodowe w W. zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie:
I. przepisów postępowania tj.
1. art. 7 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie i oparciu decyzji na niekompletnym materiale dowodowym;
2. art. 80 k.p.a. polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie na jego podstawie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na wykluczeniu możliwości kwalifikacji spornej nieruchomości jako nieruchomości nadającej się na cele reformy rolnej.
II. przepisów prawa materialnego, tj.
art. 1 i art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zespół pałacowo - parkowy będący częścią składową majątku ziemskiego, położonego w O., spełniającego normy obszarowe określone w dekrecie nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z uwagi na brak związku funkcjonalnego z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej, podczas gdy przedmiotowy zespół pałacowo - parkowy spełniał przesłanki do uznania go za nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu.
W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skargi są nieuzasadnione, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie narusza prawa .
Istotą niniejszej sprawy, było rozstrzygnięcie, czy część dawnej nieruchomości pod nazwą "[...]" stanowiącej byłą własność Z. J. w postaci zespołu pałacowo-parkowego położonego w [...], gm. [...], oznaczona aktualnie jako działki ewidencyjne nr: [...] (d. [...]),[...],[...],[...],[...] podpadała, czy też nie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945, Nr 3, poz. 13 ze zm.) – dalej: dekret o reformie rolnej. Podstawę do orzekania w tym przedmiocie stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) – zob. uchwałę NSA z dnia 10 stycznia 2011, I OPS 3/10, ONSAiWSA 2011/2/23. W myśl przepisu art. 2 ust 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej miały być przeznaczone nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga. Zdanie pierwsze ust. 1 art. 2 dekretu, w pierwotnym brzmieniu (opublikowanym w Dz. U. R. P. nr 4, poz. 17) odwoływało się bezspornie do "nieruchomości" ziemskich o charakterze rolniczym". Późniejsza nowelizacja dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3, poz. 9), polegała na skreśleniu słów "o charakterze rolniczym". Brzmienie art. 2 ust. 1 zd. 1 – zawarte w tekście jednolitym w Dzienniku Ustaw z 1945 r. nr 3, poz. 12 nie obejmowało więc skreślonych nowelą słów "o charakterze rolniczym". Jednakże nie oznacza to, że dekret dotyczył wszystkich nieruchomości, a nie jedynie nieruchomości określonego rodzaju, a mianowicie nieruchomości ziemskich.
Podkreślenia wymaga, iż omawiany dekret nie dawał żadnych podstaw do konfiskaty całego mienia osób fizycznych, w tym wszystkich gruntów i zabudowań właścicieli ziemskich. Jednoznacznie odnosił się bowiem tylko do nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust. 1. Zawarte tam wyliczenie jest przy tym pełne, a nie przykładowe i podlegać musi wykładni ścisłej, a nie interpretacji rozszerzającej (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1995 r. sygn. Akt II SA 1499/94, "Wokanda" 1996. Z. 3, s. 32).
W sprawie istotne jest również to, że niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, który w wyrokach z dnia: 13 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1222/09, z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 365/11, z 5 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 910/12 dokonywał oceny wcześniej wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji. Dwa ostatnie wyroki dotyczą kwestii formalnych, natomiast w wyroku wydanym w tej sprawie z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/ Wa 1222/09 sąd zawarł pogląd, że obowiązkiem Ministra jest w pierwszej kolejności dokonać oceny czy istotnie nieruchomość będąca przedmiotem postępowania mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej. Tym stanowiskiem zgodnie z art. 153 ppsa jest związany Sąd w niniejszym składzie oraz organ. Zgodnie bowiem z tym artykułem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie zarówno Sądu, jak i organu w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy, oznacza, że nie mogą oni formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego rozstrzygnięcia.
Dokonując analizy znajdujących się w aktach sprawy dokumentów należy zgodzić się z organem, że część dawnego ośrodka [...], która odpowiada działkom ewidencyjnym wymienionym w decyzji organu I instancji nie mogła być wykorzystana na cele reformy rolnej. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w zakresie oceny poszczególnych części majątku tj. wyspy [...], terenów położonych poza wyspą oraz [...] co do możliwości wykorzystania na cele reformy rolnej. W szczególności odrębność tych części nieruchomości od pozostałej części majątku o charakterze rolnym potwierdziły, w ocenie Sądu, zebrane w sprawie dowody, szczegółowo powołane przez organ odwoławczy i zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy - w tym bardzo bogaty materiał służb ochrony zabytków. Dowody te potwierdzają, iż przedmiotowa część nieruchomości pełniła wyłącznie funkcję rezydencjalną i nie miała związku z gospodarstwem rolnym oraz nie służyła produkcji rolnej. W szczególności świadczy o tym pismo Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] czerwca 1945 r., z którego wynika, że wyspa [...] o pow. [...] ha jest całkowicie zalesiona starym drzewostanem i stanowi z ruinami starego zamku całość o charakterze zabytkowym.
Również stanowisko organu dotyczące oceny braku charakteru rolnego gruntów położonych poza wyspą [...] zasługuje -zdaniem sądu- na akceptację. W tym zakresie Minister Rolnictwa dokonuje szerokiej analizy zebranego materiału dowodowego, która to ocenę sąd w skaldzie orzekającym w całości podziela. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na mapę sporządzona w 1905 r., stanowiącą plan części parku [...] o pow. ponad [...] morgów, z którego wynika usytuowanie dwóch enklaw parkowych. Odpowiadają one częściom parku, które przez organy ochrony zabytków w 1947 r. zostały oznaczone jako podlegające ochronie( załącznik do pisma Ministra Kultury i Sztuki z [...] lutego 1947 r.). Pas nadbrzeżny wokół jeziora uznano za podlegający ochronie krajobrazowej. Poza tym część parku na lądzie została oddana Liceum Wodno- Melioracyjnemu, które to grunty były przedmiotem inwentaryzacji mającej na celu ustalenie zniszczeń dokonanych przez dyrekcję Liceum w resztówce po majątku [...]. Z pozostałych ustaleń wynika, że zniszczenia polegające na wycięciu drzew na tym terenie dokonane były w celu urządzenia pastwiska dla inwentarza szkolnego, gdyż brak było innych miejsc na terenie przekazanym Liceum, które można by było wykorzystać jako pastwisko. Zatem również na terenie poza wyspą [...] brak było gruntów, które można było nazwać użytkami rolnymi bądź mogących być wykorzystanymi na cele reformy rolnej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej był to park składający się z zespołu drzew wieloletnich. Takiej konstatacji nie stoi na przeszkodzie fakt usytuowania na przedmiotowy gruncie dawnych budynków gospodarczych w postaci dawnego dworku (oficyny), spichlerza, obory, stajni, browaru. Z żadnego ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie wynika, że bezpośrednio przed przejęciem ich na rzecz Skarbu Państwa, mogły być wykorzystywane na cele reformy rolnej. Z dokumentów wynika, że były to obiekty zabytkowe, niektóre wzniesione w XVII wieku ( spichlerz, obora, stajnia i browar), które w momencie ich przejęcia nie były wykorzystywane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Charakteru rolniczego nie mają również tereny sięgające daleko poza wyspę oraz tereny leśne okalające jezioro z powodów omówionych już wyżej.
W końcu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu dotyczące Jeziora Otwockiego. Z żadnego dokumentu nie wynika, że było ono w jakikolwiek sposób wykorzystywane do działalności rolniczej. Było to jezioro naturalne, wkomponowane w centralne założenie pałacowo- parkowe wokół wyspy [...], Te okoliczności zdaniem sądu przemawiają za uznaniem prawidłowego stanowiska organu co do braku możliwości wykorzystania tego jeziora na cele reformy rolnej. W ocenie Sądu, organy wyczerpująco przeprowadziły postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie i dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów, a w uzasadnieniach decyzji w sposób obszerny, szczegółowy i precyzyjny umotywowały brak charakteru rolnego i brak jakiegokolwiek związku funkcjonalnego wskazanych nieruchomości z nieruchomością ziemską o charakterze rolnym, a Sąd te wywody w całości podziela.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w obu skargach zauważyć trzeba, iż skupiają się one przede wszystkim na naruszeniu art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej w związku z § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. Jednak jeszcze raz należy podnieść, że w wyroku z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1222/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że priorytetowe znaczenie ma w sprawie ustalenie , czy dana nieruchomość mogła być co do zasady przeznaczona na cele reformy rolnej wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, bo dopiero po takim ustaleniu zachodzi konieczność badania związku funkcjonalnego. W przedmiotowej sprawie organ ustalił brak możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, a sąd ten osąd uznał za prawidłowy. Dlatego zarzuty zawarte w obu skargach, a odnoszące się do wadliwie ustalonego przez organy administracji związku funkcjonalnego nie zasługują na uwzględnienie jako nie mające w sprawie istotnego znaczenia. Tym samym niezasadny jest zarzut zawarty w skardze Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczący naruszenia przez organ art. 153 ppsa.
Również za niezasadne należy uznać zarzut skargi Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnoszący się do błędnego stwierdzenia przez organ, że część nieruchomości będąca przedmiotem postępowania nie podlegała działaniu art. 2 ust. 1 lit e dekretu nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skargi organ dokonywał oceny możliwości wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej na datę wejścia w życie dekretu, a nie w kontekście jej późniejszego wykorzystania. Odniesienie się przez organ do późniejszego wykorzystania przedmiotowej nieruchomości służyło jedynie ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.
Wreszcie za niezasadny należy uznać zarzut dotyczący możliwości orzekania co do co do fragmentu- części nieruchomości, w sytuacji gdy z art. 2 ust. 1 dekretu wynika, że przejście nieruchomości na własność dotyczy całej nieruchomości rolnej. Istota tego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska organu, że w niniejszej sprawie możliwe było orzekanie o niepodleganiu przepisom powołanego wyżej dekretu co do części – fragmentu nieruchomości ziemskiej, a nie całości tej nieruchomości. W tym miejscu należy przypomnieć, że dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dawał podstaw do nacjonalizacji całego mienia właścicieli nieruchomości ziemskich. Powołany dekret nie dotyczył wszelkich nieruchomości a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów, które zostały wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Państwo, aby te cele zrealizować, mogło przejąć tylko te nieruchomości ziemskie, które się do tego nadawały. Przy wyjaśnianiu pojęcia "nieruchomości ziemskie" należy uwzględnić normatywne cele reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć nieruchomości przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, które to stanowisko sąd orzekający podziela.
Podsumowując, Sąd stanął na stanowisku, że wydane w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie oparte zostało o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu oraz po właściwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło