I SA/Wa 311/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO/organ) decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r., poz. 1257 t.j. – dalej jako kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) i art. 2, 4 5, 7, 27 ust.3, art. 28 i 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 – dalej jako ustawa) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] przyznającą D. L. (dalej jako skarżąca) świadczenie wychowawcze na córkę Z. L. w kwocie po [...] zł na okres od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. i odmówiło jego udzielenia na córkę A. L.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na [...] A. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ podkreślił, że mówiąc o dochodzie rodziny należy mieć na względzie, nie tylko sumę dochodów członków rodziny (zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych), ale także - w myśl art. 2 pkt 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód jej członków uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy. Mając powyższe na względzie wskazano, iż na dochód skarżącej złożyło się jedynie wynagrodzenie męża z roku 2016 z firmy T. w kwocie [...] zł miesięcznie i uzyskany dochód w roku 2017 w kwocie [...] zł miesięcznie z umowy zlecenia w firmie A.. Łączny miesięczny dochód w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych zamknął się miesięczną kwotą [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie daje [...] zł, przy obowiązującym kryterium ustawowym 800 zł. Podniesiono ponadto, że dochód T. L. z roku 2016 nie może być pominięty i potraktowany jako dochód utracony albowiem pracownik nie rozwiązał umowy o pracę ze swoim pracodawcą, a jego stosunek pracy został jednie czasowo zawieszony na okres ustania tych okoliczności, o których mowa w uzasadnieniu wniosku o urlop bezpłatny. W ocenie Kolegium uzyskanie prawa do urlopu bezpłatnego nie oznacza utraty zatrudnienia, a zatem nie może rodzić skutków prawnych takich jak utrata dochodu z tego tytułu. W skardze na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2017 r. D. L. zażądała jej uchylenia wskazując, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu. Skarżąca podniosła, że jest zarejestrowana w MUP w P. jako bezrobotna bez prawa do świadczeń. Ponadto wyjaśniła, iż jej mąż z powodu braku pracy w firmie T. przeszedł na urlop bezpłatny, na czas pojawienia się szansy na ponowne zatrudnienie, i w tym okresie znalazł inną pracę (na umowę zlecenie) w firmie A. S.A. Skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność niepobierania przez męża, w czasie urlopu bezpłatnego, żadnego wynagrodzenia z firmy T. i zarzuciła, że nie powinno być one włączone do głównego kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej jako ustawa) - świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w jej art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jednocześnie w art. 2 pkt 1 ustawy zdefiniowano pojęcie dochodu, a w art. 2 pkt 2 tego samego aktu prawnego wyjaśniono rozumienie określenia "dochód członka rodziny". W przedmiotowej sprawie istotne było to, czy w związku z przebywaniem męża Skarżącej na długotrwałym urlopie bezpłatnym, przyznanym mu przez jego pracodawcę (T.) nastąpiła utrata dochodu, rozumianego jako utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy. W przekonaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego tak się nie stało, ponieważ na skutek korzystania z urlopu bezpłatnego nie ustał stosunek pracy. Dlatego, zdaniem Organu II instancji, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę należało brać pod uwagę zarobki małżonka strony skarżącej należne mu od wspomnianego pracodawcy. To zaś, w powiązaniu z dochodem uzyskanym przez męża skarżącej w czasie urlopu bezpłatnego od innego pracodawcy (z akt sprawy wynika, że była nim firma A. S.A.), skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego i niemożnością uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. W ocenie Sądu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy ten pogląd jest chybiony. W ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zdefiniowano bowiem nie tylko pojęcie utraty dochodu, ale i wyjaśniono, czym jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. W rozumieniu, powoływanego już, art. 2 pkt 19 lit. c) ustawy, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie jednak, zatrudnienie, dla celów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie jest rozumiane tak, jak w języku potocznym. Ustawodawca sformułował natomiast legalną definicję tego pojęcia, zawartą w art. 2 pkt 21 ww aktu prawnego. Przepis ten stanowi, że zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 734/17). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-j przepisu art. 2 pkt 19 ustawy to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać u danego pracodawcy jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów, zwłaszcza gdy maja one charakter długotrwały jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie (a nie wyłącznie incydentalny). Powyższe rozumienie omawianych przepisów – wynikające z ich wykładni językowej i systemowej wewnętrznej – znajduje również potwierdzenie w wykładni celowościowej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy, "Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia", a według art. 4 ust. 1 ustawy "Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do świadczenia wychowawczego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17). W tym kontekście, nie ulega wątpliwości to, że mąż skarżącej, przebywając na urlopie bezpłatnym u swojego głównego pracodawcy (firmy T.) nie wykonywał na jego rzecz pracy na podstawie stosunku pracy. W okresie korzystania z urlopu bezpłatnego tego rodzaju aktywność jest bowiem wykluczona na podstawie przepisów prawa pracy. W konsekwencji, nie wykonując pracy, małżonek strony nie był zatrudniony (w rozumieniu art. 2 pkt 21 ustawy). Tym samym, w okresie przebywania przez niego na urlopie bezpłatnym w firmie T., małżonek utracił u tego pracodawcy dochód w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c. ustawy. Wobec tego, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę dla celów przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie skarżącej (w 2017 r.), nie można było uwzględniać dochodu jej męża, uzyskanego od firmy T. w 2016 r. skoro dochodu tego w rzeczywistości nie uzyskiwał. W związku z przebywaniem przez małżonka strony u ww pracodawcy na urlopie bezpłatnym, przez okres od [...] czerwca 2017r. do [...] grudnia 2017 r. i związanej z tym utraty dochodu (w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c. ustawy) "historyczne" zarobki osiągane w roku 2016, w firmie T. nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania stronie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w jej rodzinie, w okresie od 1 października 2017 r., do 30 września 2018 r. Każdorazowa zmiana tego stanu rzeczy (tj. istotna zmiana warunków zatrudnienia) obliguje uprawnioną do poinformowania o tym fakcie organu i weryfikacji przyznanych świadczeń - o ile zajdą ku temu podstawy. Nie ulega wątpliwości, że skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze na Z. L., w okresie od 1 października 2017 r., do 30 września 2018 r. i w tym zakresie orzeczenie organu administracyjnego jest trafne. Ponownie rozstrzygając zaś kwestię świadczenia wychowawczego dla pierwszego dziecka w rodzinie, tj. A. L., w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. organ powinien wziąć pod uwagę wskazaną przez Sąd treść art. 2 pkt 19 lit. c) oraz art. 2 pkt 21 ustawy oraz uwzględnić, że na skutek przebywania na urlopie bezpłatnym w firmie T., mąż skarżącej w istocie nie uzyskał dochodu u tego pracodawcy. W konsekwencji, obniżeniu uległ także dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Jeżeli, uwzględniając utratę dochodu w firmie T., nie przekroczył on kwoty 800 zł. (por. art. 5 ust. 3 ustawy), skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze także na pierwsze dziecko w rodzinie, tj. na A. L. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości i nie był kwestionowany ani przez organ ani przez stronę, zatem weryfikacji powinna podlegać decyzja I instancji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.