I SA/Wa 312/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO/organ) decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r., poz. 1257 t.j. – dalej jako kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) i art. 3 pkt 1, 2, 2a, 23, 24, art. 5 ust 1, 3, 3a, art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2017r. poz. 1952 dalej jako ustawa) - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania D. L. (dalej jako skarżąca) zasiłków rodzinnych na dzieci A. i Z. L. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. L.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżąca nie spełnia warunków do przyznania powyższych świadczeń z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ podkreślił, że mówiąc o dochodzie rodziny należy mieć na względzie, nie tylko sumę dochodów członków rodziny (zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy), ale także - w myśl art. 2 pkt 2 ustawy - przeciętny miesięczny dochód jej członków uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy ( w tym wypadku w roku 2016) przy czym okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 2a z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4c). Organ podał, że przywołane zastrzeżenia art. 5 ustawy dotyczą przede wszystkim sposobu wyliczania dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (ust. 4a) i kwestii ustalenia dochodu w przypadku jego uzyskania (ust. 4b). Mając powyższe na względzie wskazano, iż na dochód skarżącej złożyło się jedynie wynagrodzenie męża z roku 2016 z firmy T. w kwocie [...] zł miesięcznie i uzyskany dochód w roku 2017 w kwocie [...] zł miesięcznie z umowy zlecenia w firmie A.. Łączny miesięczny dochód w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych zamknął się miesięczną kwotą [...] zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dało [...] zł, przy obowiązującym kryterium ustawowym 674 zł. Podniesiono ponadto, że dochód T. L. z roku 2016 nie może być pominięty i potraktowany jako dochód utracony albowiem pracownik nie rozwiązał umowy o pracę ze swoim pracodawcą, a jego stosunek pracy został jednie czasowo zawieszony na okres pozostawania na urlopie bezpłatnym. W ocenie Kolegium uzyskanie prawa do urlopu bezpłatnego nie oznacza utraty zatrudnienia, a zatem nie może rodzić skutków prawnych takich jak utrata dochodu. W skardze na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2017 r. D. L. zażądała jej uchylenia wskazując, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu. Skarżąca podniosła, że jest zarejestrowana w MUP w P. jako bezrobotna bez prawa do świadczeń. Ponadto wyjaśniła, iż jej mąż z powodu braku pracy w firmie T. przeszedł na urlop bezpłatny, na czas pojawienia się szansy na ponowne zatrudnienie, i w tym okresie znalazł inną pracę (na umowę zlecenie) w firmie A. S.A. Skarżąca zwróciła uwagę na okoliczność niepobierania przez męża, w czasie urlopu bezpłatnego, żadnego wynagrodzenia z firmy T. i zarzuciła, że nie powinno być ono włączone do głównego kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako ustawa) - zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...] zł. Jednocześnie w art. 3 pkt 1 ustawy zdefiniowano pojęcie dochodu, a w art. 3 pkt 2a tego samego aktu prawnego wyjaśniono rozumienie określenia "dochód członka rodziny". W przedmiotowej sprawie istotne było to, czy w związku z przebywaniem męża skarżącej na długotrwałym urlopie bezpłatnym, przyznanym mu przez jego pracodawcę (T.) nastąpiła utrata dochodu, rozumianego jako utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (por. art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy. W przekonaniu SKO tak się nie stało, ponieważ na skutek korzystania z urlopu bezpłatnego nie ustał stosunek pracy. Dlatego, zdaniem organu II instancji, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę należało brać pod uwagę zarobki małżonka strony skarżącej należne mu od wspomnianego pracodawcy. To zaś, w powiązaniu z dochodem uzyskanym przez męża skarżącej w czasie urlopu bezpłatnego od innego pracodawcy (z akt sprawy wynika, że była nim firma A. S.A.), skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego i niemożnością uzyskania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. W ocenie Sądu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy ten pogląd jest chybiony. W ustawie o świadczeniach rodzinnych zdefiniowano bowiem nie tylko pojęcie utraty dochodu, ale i wyjaśniono, czym jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa. W rozumieniu, powoływanego już, art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jednocześnie jednak, zatrudnienie, dla celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest rozumiane tak, jak w języku potocznym. Ustawodawca sformułował legalną definicję tego pojęcia, zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy. Przepis ten stanowi, że zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 734/17 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt IISA/Po 138/17). W odniesieniu do pojęcia dochodu trzeba przyjąć, że o "utracie dochodu" należy mówić w sytuacji jego "straty, zaniku, ubytku", a zatem zarówno w sytuacji, gdy określona osoba przestała uzyskiwać jakikolwiek dochód, jak i w sytuacji, gdy jej dotychczasowy dochód uległ częściowemu zmniejszeniu. Zdarzenia wymienione w katalogu określonym w punktach a-l art. 3 pkt 23 ustawy to zatem zdarzenia wpływające w ten właśnie sposób na dochody określonej osoby. Tak też należy wykładać istotne w realiach niniejszej sprawy przesłanki "utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" jako zdarzeń powodujących utratę dochodu. Skoro "utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" czyli "strata, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest zdarzeniem powodującym, że określona osoba przestaje uzyskiwać u danego pracodawcy jakikolwiek dochód, bądź też powodującym, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu, to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów, zwłaszcza gdy mają one charakter długotrwały jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie (a nie wyłącznie incydentalny). Powyższe rozumienie omawianych przepisów – wynikające z ich wykładni językowej i systemowej wewnętrznej – znajduje również potwierdzenie w wykładni celowościowej. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy, "Ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, a według art. 4 ust. 1 ustawy "zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka". Nie powinno budzić wątpliwości, że przepisy określające przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego powinny być wykładane w sposób pozwalający realizować ustawowy cel tego świadczenia, tj. częściowe zaspokajanie potrzeb finansowych związanych z wychowaniem i opieką dziecka, a zatem zaspokajanie tych potrzeb w zakresie adekwatnym do aktualnej sytuacji finansowej osoby ubiegającej się o tego rodzaju świadczenie. Aktualna sytuacja finansowa determinowana jest nie tylko nawiązaniem lub rozwiązaniem stosunku pracy bądź podjęciem lub zakończeniem zatrudnienia w inny sposób, lecz również wszelkimi zmianami związanymi z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływającymi na zmniejszenie jej dochodów (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17). W tym kontekście, nie ulega wątpliwości to, że mąż skarżącej, przebywając na urlopie bezpłatnym u swojego głównego pracodawcy (firmy T.) nie wykonywał na jego rzecz pracy na podstawie stosunku pracy. W okresie korzystania z urlopu bezpłatnego tego rodzaju aktywność jest bowiem wykluczona na podstawie przepisów prawa pracy. W konsekwencji, nie wykonując pracy, małżonek strony nie pobierał wynagrodzenia. Tym samym, w okresie przebywania przez niego na urlopie bezpłatnym w firmie T., małżonek utracił u tego pracodawcy dochód w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c. ustawy. Wobec tego, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę dla celów przyznania zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci (A. i Z.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. (w 2017 r.), nie można było uwzględniać dochodu jej męża, uzyskanego od firmy T. w 2016 r. skoro dochodu tego w rzeczywistości nie uzyskiwał. W związku z przebywaniem przez małżonka strony u ww pracodawcy na urlopie bezpłatnym przez okres od [...] czerwca 2017r. do [...] grudnia 2017 r. i związanej z tym utraty dochodu (w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c. ustawy) "historyczne" zarobki osiągane w roku 2016, w firmie T. nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłków rodzinnych na dwoje dzieci. Każdorazowa zmiana tego stanu rzeczy (tj. istotna zmiana warunków zatrudnienia) obliguje uprawnioną do poinformowania o tym fakcie organu i weryfikacji przyznanych świadczeń - o ile zajdą ku temu podstawy. Ponownie rozstrzygając przedmiotową sprawę organ powinien wziąć pod uwagę wskazaną przez Sąd treść art. 3 pkt 23 lit. c) oraz art. 3 pkt 22 ustawy oraz uwzględnić, że na skutek przebywania na urlopie bezpłatnym w firmie T., mąż skarżącej w istocie nie uzyskał dochodu u tego pracodawcy. W konsekwencji, obniżeniu uległ także dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Jeżeli, uwzględniając utratę dochodu w firmie T., nie przekroczył on kwoty 674 zł. (por. art. 5 ust. 1 ustawy), skarżącej przysługuje zasiłek rodzinny na dzieci A. L. i Z. L. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na A. L.. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości i nie był kwestionowany ani przez organ ani przez stronę, zatem weryfikacji powinna podlegać decyzja I instancji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.