I SA/Wa 3124/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-26
Skład orzekający: Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Wojewody i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niewystarczające postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną i władania nią w dniu 31 grudnia 1998 r.?Ratio decidendi
Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Wojewody i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną w jej liniach rozgraniczających oraz czy istniało władztwo publicznoprawne nad tą nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. Zebrany materiał dowodowy, w tym zdjęcia lotnicze i dokumentacja geodezyjna, nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie tych faktów, co uzasadniało konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Minister Rozwoju i Technologii uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie, wskazując na niewystarczające postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia zajęcia nieruchomości pod drogę i władania nią w dniu 31 grudnia 1998 r. Gmina oraz byli właściciele nieruchomości wnieśli sprzeciwy od decyzji Ministra. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał te sprzeciwy.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciwy Gminy [...] oraz A. U. i A. U. od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwów Gminy [...] oraz A. U. i A. U. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oddala sprzeciwy.
Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda) decyzją z [...] października 2021 r., na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm., dalej: ustawa z dnia 13 października 1998 r.) w związku z art. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470, ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.), po wszczęciu postępowania z wniosku Wójta Gminy [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...], oznaczonej jako działka: nr [...] o powierzchni [...]ha, wchodzącej w skład drogi gminnej, stanowiącej część ulicy [...] w miejscowości [...].
Wojewoda zaznaczył, że w ramach niniejszej sprawy zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 659/20, którym uchylona została zaskarżona przez A. U. i A. U. decyzja Ministra Rozwoju z [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzająca ją deklaratoryjna decyzja Wojewody [...] o z [...] marca 2019 r. potwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności gruntów wchodzących w skład drogi gminnej, stanowiącej część ulicy [...] w miejscowości [...], oznaczonych jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 położonych w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], będących w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością J. U.. Stosownie do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu przywołanego wyroku, należało udowodnić, czy spełnione zostały przesłanki zajęcia ww. nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz pozostawania przedmiotowej nieruchomości we władaniu podmiotu publicznego w dniu 31 grudnia 1998 r.
Wojewoda podkreślił zatem, że dla udowodnienia władania przez Gminę [...] tą nieruchomością, przedłożone zostały dokumenty potwierdzające, że ulica [...] w zakresie mediów na dzień 31 grudnia 1998 r. wyposażona była w sieć wodociągową (inwestycja w 1994 r.), kanalizację sanitarną (2002 r.) oraz posiadała nawierzchnię utwardzoną wykonaną przez Gminę [...] w 1997 r. (księga środków trwałych - numer inwentarzowy [...],[...] z [...].12.1995r.). Pismem z [...] maja 2008 r. przesłanym przez zarządcę drogi, potwierdzone zostało, że utrzymanie zimowe i letnie (odśnieżanie i sprzątanie) ulicy [...] wykonywane były przez Gminę. Uchwałą Nr [...] Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie Miasta [...] i województwa stołecznego [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych, zgodnie z załącznikiem, ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych i lokalnych miejskich na terenie Gminy [...]. Przedmiotowa działka stanowi część ciągu pasa drogowego ulicy [...], która istniała już w latach 70-tych, co potwierdzają zdjęcia lotnicze z lat 1974, 1976, 1990, 1993, 1997, zgromadzone w Głównym Urzędzie Geodezji i Kartografii. Nieruchomość ta w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa i nie stanowiła również własności Gminy. Właścicielką powyższych gruntów zajętych pod ww. drogę gminną była J. U..
Dalej Wojewoda zaznaczył, że stan prawny wynikający z tytułu prawnego oraz danych ewidencji gruntów nie odpowiadał faktycznemu zajęciu gruntów pod drogę oraz faktycznemu władaniu w dniu 31 grudnia 1998 r., zatem dla potrzeb toczącego się postępowania sporządzono projekt podziału działki nr [...]. W sporządzonej dokumentacji prawno-geodezyjnej, zarejestrowanej w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod numerem ewidencyjnym [...]w dniu [...] lutego 2008 r., zostały określone i opisane granice faktycznego zajęcia gruntów pod drogę publiczną - ulicę [...]. Z działki nr [...] (obecnie [...]) o powierzchni [...] ha, wydzielono działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, zajętą pod drogę. Granice zajęcia w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntów pod drogę gminną wyznaczają jednocześnie granice nieruchomości podlegających nabyciu z mocy prawa przez Gminę [...] zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Wskazując na powyższe, zdaniem Wojewody, potwierdzone zostały przesłanki określone w art. 73 ww. ustawy. Konsekwencją nabycia przez Gminę [...] z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy prawa własności gruntów (dz. nr [...]) zajętych pod drogę publiczną jest utrata z tym dniem prawa własności w stosunku do tych gruntów przez dotychczasowych właścicieli.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wnieśli A. U. i A. U., aktualni właściciele tej nieruchomości (umowa sprzedaży Rep. A Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.).
Minister Rozwoju i Technologii (dalej: Minister) decyzją z [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił opisaną wyżej decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Analizując sprawę pod kątem spełnienia przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r., Minister wskazał, iż powyższa kwestia pozostaje nierozstrzygnięta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 659/20 wskazał, iż w toku postępowania nie zostało wykazane, czy przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod drogę publiczną ul. [...], nie ustalono czy przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowała się w granicy pasa drogowego ul. [...], a także jaki był stan zajęcia nieruchomości na wskazaną wyżej datę. Jak zauważył Minister, organ wojewódzki w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2021 r. ponownie wskazał, że na fakt zajęcia działki nr [...] pod drogę wskazuje dokumentacja prawno-geodezyjna, sporządzona przez geodetę uprawnionego J. B., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] lutego 2008 r. Jednakże – jak zaznaczył Minister - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanym wyroku wskazał, że mapa z projektem podziału, sporządzona przez J. B., nie określa stanu faktycznego i prawnego gruntu na datę 31 grudnia 1998 r., ale przedstawia stan aktualny.
W ocenie Ministra, dowodu na zajętość przedmiotowej nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r., nie mogą również stanowić, pozyskane przez Wojewodę [...], zdjęcia lotnicze z lat 1974, 1976, 1990, 1993 oraz 1997, bowiem na ww. zdjęciach brak jest naniesionych granic ewidencyjnych pasa drogowego i nieruchomości. Wojewoda [...] nie spełnił zatem wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2020 r. Kwestia ustalenia zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. wymaga więc przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
W odniesieniu do przesłanki władania, Minister – odwołując się do uzasadnienia wiążącego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 659/20 - wskazał, że księga środków trwałych, z której wynika, iż przedmiotowa ulica w dacie 31 grudnia 1998 r. wyposażona była w wodociąg, nie może stanowić wystarczającego dowodu na sprawowanie władztwa publicznoprawnego w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że jedynymi nowymi dowodami potwierdzającymi spełnienie przesłanki władztwa publicznoprawnego, pozyskanymi przez Wojewodę [...], są rachunki uproszczone nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r. za zimowe utrzymanie dróg w gminie [...] w okresie od [...] do [...] lutego 1998 r. wraz z poleceniem przelewu oraz nr [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. za zimowe utrzymanie dróg w gminie [...] w okresie od [...] do [...] marca 1998 r. wraz z poleceniem przelewu. Jednakże z powyższych dokumentów nie wynika, by zimowym utrzymaniem drogi objęta była również ulica [...]. W związku z powyższym Minister stwierdził, że organ wojewódzki nie spełnił wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 659/20 również odnośnie postępowania dowodowego w sprawie spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego.
W ocenie Ministra, kwestia zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz kwestia władania publicznoprawnego, nie zostały należycie wyjaśnione na gruncie niniejszej sprawy, stosownie do regulacji zawartych w art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zatem wymagają przeprowadzenia przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Zalecił zatem, by organ I instancji rozstrzygnął kwestię zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. W tym celu – jak zaznaczył - możliwe jest przedstawienie dokumentów, które umożliwią ustalenie dokładnego przebiegu granic drogi publicznej na ww. gruncie w rzeczonej dacie w postaci np. dokonanego przez geodetę uprawnionego porównania map sprzed 1998 r. z mapami późniejszymi, bądź aktualnym stanem faktycznym i stwierdzenie, że stan przedstawiony na mapach sprzed 1998 r. z mapami późniejszymi, bądź aktualnym stanem faktycznym i stwierdzenie, że stan przedstawiony na mapach sprzed dnia 31 grudnia 1998 r., nie uległ zmianie w czasie późniejszym. Istotne dla ustalenia stanu zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. mogą być również zdjęcia lotnicze sprzed dnia 1 stycznia 1999 r. z nałożonymi granicami działek ewidencyjnych, gdyż pozwalają one na odtworzenie stanu zagospodarowania działki oraz nieruchomości sąsiednich, który przesądzać może o drogowym charakterze nieruchomości. Odnosząc się do znajdującej się w aktach sprawy mapy sytuacyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] lutego 2008 r. Minister wskazał, że organ wojewódzki powinien wystąpić do sporządzającego mapę geodety uprawnionego J. B. , o udzielenie informacji, na podstawie jakich dokumentów został sporządzony ww. dokument.
Dalej Minister zaznaczył, że w przypadku stwierdzenia zajęcia pod drogę działki nr [...], obowiązkiem organu wojewódzkiego będzie pozyskać dowody świadczące o sprawowaniu władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r., np. umowy obejmujące okres 31 grudnia 1998 r. dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi, dokumenty finansowe związane z wykonaniem ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi (np. rachunki i faktury), umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r., dokumentację powykonawczą, metryki drogi wskazujące na prowadzenie robót w okresie obejmującym 31 grudnia 1998 r., umowy ubezpieczenia dróg publicznych, dowody z oświadczeń osób, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na ww. dzień, dowody z oświadczeń właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.
Sprzeciwy od powyższej decyzji Ministra wnieśli: Gmina [...] , reprezentowana przez radcę prawnego oraz A. U. i A. U..
Gmina [...] zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania tego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy. Mając powyższe na względzie Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania na jej rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik Gminy wywodził, że nie sposób zgodzić się z Ministrem Rozwoju i Technologii, by Wojewoda [...] wydając w tej sprawie decyzję nie wyjaśnił należycie kwestii zajęcia nieruchomości pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz kwestii władania publicznoprawnego. Tym samym – zdaniem skarżącej - brak było podstaw do wydania przez organ II instancji, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaskarżonej decyzji kasatoryjnej. Organ pierwszej instancji prawidłowo bowiem przeprowadził postępowanie administracyjne respektując w szczególności zasady określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Twierdzenie zatem organu odwoławczego o naruszeniu przez organ pierwszej instancji tych przepisów nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy.
A.U. i A. U. we wniesionym sprzeciwie zarzucili Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii "nie wskazanie niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za niewłaściwe oraz nie zalecając przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie w trybie przepisów regulujących wywłaszczenie zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami lub ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U.2020 r. poz. 1363)". Podkreślili, że nie jest prawdą twierdzenie Wojewody [...], że działka [...] była na dzień 1 stycznia 1999 r. zajęta pod ulicę [...] we wsi [...] Gmina [...]. Na ten czas była to działka rolna nr [...] o powierzchni [...] arów użytkowana rolniczo przyległa do ulicy [...], co potwierdzają dokumenty sądowe i geodezyjne. Wojewoda [...] wydał ponowną decyzję pomimo ewidentnego braku właściwych dowodów. Nie uwzględnił też wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 listopada 2020 r. wydanego w tej sprawie. Zaznaczyli, że choć Minister uchylił decyzję, jednakże w uzasadnieniu wskazuje gdzie i jak Wójt winien szukać nowych dowodów w tej sprawie, żeby skutecznie wywłaszczyć bez odszkodowania. Podkreślili przy tym, że od dłuższego czasu Gmina traktuje ich działkę obecnie zabudowaną chodnikiem jako swoją własność.
W odpowiedziach na sprzeciwy Minister Rozwoju i Technologii wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 26 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawy wywołane złożonymi sprzeciwami do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Przepis art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Należy wskazać, że charakterystyczną cechą sprzeciwu jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. W wyroku z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 196/22 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wniesienie sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. uruchamia postępowanie sądowe szczególnego rodzaju, którego zakres jest ograniczony do jednej kategorii decyzji ostatecznych organu odwoławczego. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji kasacyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych), lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 k.p.a.
Punktem zatem wyjścia do oceny zaskarżonej decyzji jest zatem art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z treścią którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ drugiej instancji ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2986/20 (CBOSA). Braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone być powinno wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające. W doktrynie akcentuje się przy tym, że powinnością organu odwoławczego jest wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. (patrz: P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. Lex/el. 2022)
Mając na uwadze powyższe uwarunkowania stwierdzić należy, że wniesione przez Gminę [...] oraz A. i A. U. sprzeciwy nie zasługiwały na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem, wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a.
W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że decyzja ta zapadła w warunkach związania prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 9 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 659/20. Wyrokiem tym uchylona została decyzja Ministra Rozwoju z [...] stycznia 2020 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2019 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...], własności nieruchomości położonej w jedn. ewid. [...], obręb [...], nr ewid. [...] o pow. [...] ha, wchodzącej w skład drogi gminnej ulicy [...]. W wyroku tym Sąd m.in. zobowiązał organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego i prawnego gruntu na datę 31 grudnia 1998 r., w tym: uzyskania dokumentu, z którego będzie wynikało, że ulica Wesoła stanowi drogę publiczną i w jakich konkretnie granicach ewidencyjnych; zebrania dowodów na okoliczność wykazania granic faktycznych władania na datę komunalizacji; ustalenia w jakiej dacie powstała znajdująca się w pasie drogi infrastruktura wodno-kanalizacyjna; oraz kiedy doszło do wybudowania chodnika i w jakich granicach.
W tym miejscu wypada podkreślić, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną.
W niniejszej sprawie należy zgodzić się z Ministrem Rozwoju i Technologii, że w tych warunkach przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie wyjaśniające nie było wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jednocześnie zaś brak było podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. Zauważyć bowiem trzeba, że zakres wymaganego postępowania wyjaśniającego wykraczał poza ramy uzupełniającego postępowania dowodowego, do przeprowadzenia którego upoważniony jest organ odwoławczy. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło przede wszystkim z uwagi na konieczność wykazania zaistnienia jednej z przesłanek komunalizacji w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., tj. zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w jej liniach rozgraniczających. W tym zakresie, nie wchodząc w meritum sprawy, podzielić należy spostrzeżenie Ministra, że zgromadzone w toku ponownego postępowania dokumenty nie pozwalają ponad wszelką wątpliwość ustalić granicy zajętości nieruchomości pod urządzoną na niej drogą wraz z chodnikiem na relewantną datę 31 grudnia 1998 r. Pełnej wartości dowodowej pozbawione są też zdjęcia, na których brak jest naniesień mapowych wyznaczających obszar zajętości. W odniesieniu natomiast do wykazywanej przesłanki sprawowania władztwa publicznoprawnego nad przedmiotową nieruchomością, należy zgodzić się z Ministrem, że postępowanie dowodowe prowadzone przez organ I instancji w tej kwestii powinno zostać uzupełnione o możliwe do pozyskania dowody, choćby w postaci dokumentów finansowych dotyczących utrzymania tej konkretnej drogi wraz z urządzonym na niej chodnikiem, czy oświadczeń pracowników bądź właścicieli firm świadczących usługi w zakresie utrzymania i ochrony dróg. Możliwym też jest przyjęcie oświadczeń od właścicieli nieruchomości znajdujących się przy ulicy Wesołej.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, dokumenty geodezyjne sporządzone przez uprawnionego geodetę wykazujące stan zajęcia przedmiotowej działki w dniu 31 grudnia 1998 r. (tzw. mapa synchronizacyjna). Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, na podstawie dokonanych ustaleń, Wojewoda powinien wydać decyzję, a swoje rozstrzygnięcie wyczerpująco umotywować w uzasadnieniu zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stanął na stanowisku, że wykazane przez organ odwoławczy braki w materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie przez Wojewodę w zakresie zajętości przedmiotowej działki pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i sprawowania władztwa publicznoprawnego, wymagają wyjaśnienia i uzupełnienia. Powyższe oznacza, że Minister prawidłowo zastosował w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję Wojewody z [...] października 2021 r. i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, bowiem zaistniała konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, który pozwoli na podjęcie decyzji, czy w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda wydając powyższą decyzję naruszył przy tym nie tylko przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ale również art. 153 p.p.s.a., bowiem nie zastosował się w tym zakresie do wytycznych zawartych w wydanym w tej sprawie wyroku z 9 listopada 2020 r.
Odnosząc się do zarzutów sprzeciwów, należy zaznaczyć, że w granicach wyznaczonych niniejszym postępowaniem Sąd nie był władny dokonywać oceny wartości dowodowej zgromadzonych dokumentów i informacji, jakie z nich wynikają. Zatem poza zakresem wypowiedzi w tej sprawie, z uwagi na szczególny środek kontroli sądowej jakim jest sprzeciw, pozostają wykazywane w sprzeciwie sprzeczności, jakie spostrzegła Gmina analizując dokumenty i oświadczenia właścicieli spornej nieruchomości. Nie mogły również pozostać przedmiotem rozpoznania przez Sąd podnoszone przez A. i A. U. kwestie dotyczące prawidłowości zastosowania norm dotyczących wywłaszczenia. Dodać przy tym trzeba, że oświadczenia skarżących co do rolniczego wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 stycznia 1999 r. utwierdzają Sąd w przekonaniu o potrzebie uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło