I SA/Wa 3129/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R.S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. i odmowie przyznania tego świadczenia na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r., utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca - 2013 r. orzekł o przyznaniu R.S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad A.S. - w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz orzekł o odmowie przyznania tego świadczenia na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że uwzględniono wykładnię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2338/12, zgodnie z którą pozostawanie w związku małżeńskim nie stanowi okoliczności uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej powołano przepis art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którym "w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życic niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe." Dlatego też orzeczono, że R.S. spełnia warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Natomiast R.S. nie spełnia warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że całkowita niezdolność do pracy A.S., zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS - Oddział w W., Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., powstała w dniu 13 listopada 2010 r. i trwała do dnia 30 kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono także, że wnioskowane świadczenie zostało przyznane od miesiąca złożenia wniosku zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. O decyzji powyższej R.S. wniosła odwołanie podnosząc, że nie uwzględnia ono wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 r. oraz narusza przepisy art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548) zostały wprowadzone zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2012 r., poz. 1548), stanowi: " W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy; ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. " Mając na względzie ten przepis organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia opierał się na przepisach dotychczasowych i stosując się do wykładni Sądu, zawartej w wyroku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2338/12, przyznał R.S. świadczenie na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Natomiast odnośnie przyznania świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. (to jest do dnia, do którego ustalono całkowitą niezdolność do pracy A.S. orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS - Oddział w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r.) organ pierwszej instancji, miał obowiązek stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujące od dnia 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. " Zgodnie z art. 17 ust. 1 a: " Osobom, o których mowa w ust. ł pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności." Zgodnie z treścią powyższego przepisu żonie osoby niepełnosprawnej, niespełniającej warunków z art. 17 ust. la ustawy, nic przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Potwierdza to również przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ podniósł, że wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarta w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r., dotyczyła- innego stanu prawnego, obowiązującego do dnia 31 grudnia 2012 r. Dodany z dniem 1 stycznia przepis art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że " Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia." Całkowita niezdolność do pracy A. S., zgodnie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS - Oddział w W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., powstała dnia 13 listopada 2010 r., a więc w wieku 59 lat. Dlatego też nie spełnia on kryteriów przepisu art. 17 ust. 1 b aktualnie obowiązującej ustawy co wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jego żonie. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 24 ust. 4 ustawy, organ stwierdził, że nie jest on zasadny, ponieważ "Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia." Ponieważ A. S. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do dnia 30 kwietnia 2013 r., organ pierwszej instancji nie mógł orzekać za okres po tej dacie, a odmowa za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. wynika z niespełnienia ustawowych kryteriów do przyznania tego świadczenia. Dlatego też pomimo faktycznego sprawowania opieki nad mężem przez R. S. nie można przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ nie zostało spełnione inne kryterium wynikające z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ niepełnosprawność A.S. powstała u niego w wieku 59 lat. Na decyzję SKO w W. z dnia [...] listopada 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła R.S. podnosząc, że Sąd wydając wyrok w dniu obowiązywania nowych przepisów oraz rozpatrując bezzasadność odmowy świadczenia za okres od 01 sierpnia 2012 r. do 03 kwietnia 2012 r. nie wskazał w uzasadnieniu, iż wykładnia zmienia się z dniem 01 stycznia 2013 roku czyli od dnia obowiązywania nowych przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze będące stroną nie wniosło również sprzeciwu w trakcie sprawy ani apelacji od wyroku. W świetle tych okoliczności skarżąca uważa, za wielce krzywdzące wydanie decyzji odmownej dotyczącej przyznania wnioskowanego jej świadczenia za okres od dnia 01.01.2013 r. do 30.04.2013 r. Skarżąca zwróciła uwagę, iż Kolegium Odwoławcze udzieliło jej odpowiedzi po rażąco długim, gdyż aż pięciomiesięcznym okresie oczekiwania trwającym od 24.06.2013 r. do 09.11.2013 r. po złożeniu skargi na bezczynność Kolegium w dniu 08.10.2013 r. Bezczynność organu uniemożliwiła i w znaczący sposób utrudniła jej podjęcie dalszych kroków związanych ze sprawą i to w sytuacji uzyskania nowego Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS nr [...], w którym stwierdzono pogorszenie się stanu zdrowia jej męża w tym uzyskania trwałej całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 31.03.2018 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dodając, że fakt uzyskania nowego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS stwierdzającego trwałą, całkowitą niezdolność do pracy A. S. nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji, a przy obecnym stanie prawnym nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego R.S. i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w danie wydania tej decyzji. Rozpoznając sprawę w oparciu o powyższe kwestie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w przedmiotowej sprawie zapadł już wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 2338/12), który wiąże organy Sąd rozpatrując przedmiotową sprawę zauważa, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Organ administracji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikający z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z powyższą sytuacją tj. zmianą stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez Sąd. Sąd wydając wyrok w dniu 12 lutego 2013 r., oceniał zaskarżoną decyzję SKO w W. z dnia [...] września 2012 r. i decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. (uchylając obie) w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie ich wydania. Organ rozpoznając sprawę ponownie uwzględnił powyższy wyrok i przyznał świadczenie pielęgnacyjne R.S., żonie opiekującej się niepełnosprawnym mężem uwzględniając wytyczne Sądu za okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. i odmówił przyznania tego świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. ponieważ w tym czasie nastąpiła zmiana stanu prawnego. Organ nie naruszył zatem art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ od 1 stycznia 2013 r. ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zostały wprowadzone zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu art. 13 tej ustawy wynika wprost, "że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres stosuje się przepisy dotychczasowe", tak też uczynił organ przyznając świadczenie pielęgnacyjne skarżącej zgodnie z wytycznymi Sądu za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. Natomiast odmówił przyznania powyższego świadczenia za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r. z powodu niespełnienia przez męża skarżącej A. S. warunków wynikających z dodanego z dniem 1 stycznia 2013 r. przepisu tj. art 17 ust. 1 b, który stanowi , że "świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała niepóźnej niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS – Oddział w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.), że niepełnosprawność męża skarżącej powstała w dniu 13 listopada 2010 r., a więc w wieku kiedy miał on 59 lat. Zatem prawidłowo, zdaniem Sądu, organy obu instancji uznały, że nie została spełniona jedna z przesłanek przepisu art. 17 aktualnie obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym Sąd uznał, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Prezydent W. prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie nie naruszyły prawa materialnego i procesowego (w tym art. 7, art. 77, art, 80 k.p.a., art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 153 p.p.s.a.), oraz prawidłowo uzasadniły swoje decyzje. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.