I SA/Wa 3131/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta miasta W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia 9 maja 2014 r. B. W. wystąpiła do Prezydenta miasta W. o przyznanie jej prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu 14 sierpnia 2013 r. syna H. W. Wraz z wnioskiem ww. załączyła zaświadczenie lekarskie. Rozpatrując powyższy wniosek Prezydent miasta W. decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] odmówił przyznania B. W. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się H. W. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że ze złożonego wraz z wnioskiem zaświadczenia lekarskiego wynika, że ww. pozostawał pod opieką medyczną od 14 tygodnia ciąży do porodu, a zgodnie z treścią art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. W. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazało, że z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego z dnia 18 lutego 2014 r. wynika, że B. W. pozostawała pod opieką medyczną od 14 tygodnia ciąży. Wskazał, że sama odwołująca przyznała, że do lekarza zgłosiła się z opóźnieniem, ponieważ początkowe objawy ciąży wiązała z karmieniem piersią starszego syna. Kolegium wskazało ponadto, że z jego wyliczeń wynika, że skoro termin porodu nastąpił w dniu 14 sierpnia 2013 r., to w dniu 16 kwietnia 2013 r. był około 23 tygodniem ciąży. Przy założeniu, że I trymestr ciąży trawa od 1 do 13 tygodnia, II trymestr od 14 do 26 tygodnia, a III od 27 do 40 tygodnia, w ocenie Kolegium, należy przyjąć, że w dniu 16 kwietnia 2013 r. B. W. była w II trymestrze ciąży. Z zaświadczenia lekarskiego natomiast, zdaniem Kolegium, nie jest jednak wiadomo, czy pozostawanie pod opieką lekarską należy rozumieć faktyczną wizytę u lekarza w dniu 16 kwietnia 2013 r., czy też datę zgłoszenia się przez ww. do lekarza, bowiem jak już Kolegium wskazało, w tej dacie ww. ciąża była już bardziej zaawansowana. Reasumując Kolegium wskazało, że organ I instancji nie wyjaśnił tych rozbieżności w przedstawionym zaświadczeniu lekarskim. Wobec powyższego Kolegium uznało, że wydana decyzja jest przedwczesna, bowiem obowiązkiem organu I instancji było wyjaśnienie wskazanej rozbieżności. Dopiero po bezsprzecznym ustaleniu, że faktycznie B. W. pozostawała pod opieką medyczną od 14 tygodnia ciąży będzie stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. W. W uzasadnieniu swojej skargi podniosła jak w odwołaniu, że o swojej ciąży dowiedziała się stosunkowo późno, z uwagi na fakt, że karmiła jednocześnie piersią starszego syna. Pokreśliła, że miała utrudniony kontakt z ginekologiem. Ponadto wskazała na swoją trudną sytuację materialną oraz fakt, że jest matką 6 dzieci W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrolowana decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa z tej przyczyny, że jej sentencja pozostaje rozbieżna z treścią uzasadnienia stanowiska organu. Z treści decyzji wprost wynika bowiem , że organ II instancji utrzymał w mocy odmowną decyzję organu I instancji, natomiast z jej uzasadnienia wywnioskować należy, że organ I instancji wydał orzeczenie przedwcześnie bez poczynienia istotnych ustaleń faktycznych. Taka zaś sytuacja, niezależnie od innych uchybień jest wyrazem naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego podkreślić trzeba, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy administracji ponownie rozpoznając sprawę powinny kierować się przedstawioną poniżej wykładnią obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa materialnego. Podstawą rozstrzygnięcia wniosku skarżącej jest przepis art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) stanowiący, że jednorazowa zapomoga w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6). Przepisy te zostały dodane do ustawy o świadczeniach rodzinnych mocą ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1654). W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej podkreślono, że intencją jest zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Sąd zauważa, że uregulowanie zawarte w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co prawda wprowadza ścisłą cezurę czasową poddania się kobiety w ciąży opiece medycznej, jednakże dokonując wykładni tego przepisu nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. W konsekwencji, mając na uwadze taki cel ustawodawcy, a także zasady wykładni funkcjonalnej i systemowej, organy administracji nie powinny opierać się jedynie na literalnej wykładni art. 15b ust. 5 ww. ustawy. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 terminu poddania się opiece medycznej. Przyczyn niezależnych od woli kobiety należy upatrywać w szczególności w uwarunkowaniach zdrowotnych i fizjologicznych kobiety, co czyni niejednokrotnie brak możliwości rozeznania przez nią ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni. Jednocześnie, zdaniem składu orzekającego, odwołanie się jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawej kobiet w ciąży, co naruszałoby zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Tym samym w sprawie niniejszej organy administracji powinny dokonać wszechstronnych ustaleń w tym zakresie, ponadto wnikliwie i starannie ocenić twierdzenia B. W. odnośnie jej wypowiedzi tj. kiedy i w jakich okolicznościach dowiedziała się o ciąży. Rozważyć fakt, że nastąpiło to w okresie karmienia piersią starszego dziecka oraz że miała wówczas pod opieką pięcioro dzieci, zaś kontakt z ginekologiem był utrudniony. Istotna z punktu widzenia niniejszej sprawy jest także dalsza staranność skarżącej i dbałość o dobro nienarodzonego dziecka po ustaleniu, że jest w ciąży, jak również szczególne okoliczności dotyczące jej sytuacji osobistej, która miała na to wpływ. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przedstawione wskazania mając na uwadze intencje ustawodawcy. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.