I SA/Wa 3136/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 3136/14 o cofnięciu przyznanego R. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż umorzyć postępowanie w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy przyznanego R. P. R. P., pismem z dnia [...] października 2014 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2014 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. stwierdzono że wyrok jest prawomocny od dnia 1 marca 2016 r. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania B. P. poinformował Sąd o niezgodnym z prawdą oświadczeniu majątkowym złożonym przez wnioskodawczynię dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2016 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, cofnięto prawo pomocy przyznane skarżącej postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, że w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca pominęła szereg okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny jej sytuacji materialnej. Dane podawane przez wnioskodawczynię zarówno w formularzu prawa pomocy, jak i dodatkowych wyjaśnieniach są wybiórcze i niepełne. Wnioskodawczyni podała tylko te informacje, które świadczą o jej trudnej sytuacji finansowej, nie podała natomiast tych, które świadczyłyby, że jej sytuacja finansowa jest na tyle dobra, że jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Ponadto dane podane w formularzu różnią się znacząco od informacji podanych przez wnioskodawczynię w odpowiedzi na pismo pełnomocnika uczestniczki postępowania z dnia [...] stycznia 2016 r. Rzeczywista sytuacja materialna wnioskodawczyni różni się od tej przedstawionej w nadesłanym formularzu i jest o wiele lepsza niż wynikłoby to z pierwotnie podanych przez wnioskodawczynię informacji. Tym samym zaistniały podstawy aby orzec o cofnięciu prawa pomocy. Sprzeciw od postanowienia z dnia 4 kwietnia 2016 r. wniosła R. P. w którym zakwestionowała cofnięcie przyznanego prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób ubogich, dla których poniesienie kosztów postępowania sądowego leży poza zakresem ich możliwości finansowych. Uzyskanie pełnej informacji na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony jest kluczowe, dla obiektywnej oceny zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. O ile jednak okaże się, że powołane przez stronę okoliczności nie pokrywają się z deklarowanym stanem faktycznym, bądź też sytuacja osoby występującej z wnioskiem uległa zmianie (w domyśle na lepsze), wówczas możliwe jest wydanie rozstrzygnięcia o cofnięciu przyznanego prawa pomocy na podstawie art. 249 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie wyrok oddalający skargę R. P. został uznany za prawomocny od dnia 1 marca 2016. Starszy referendarz sądowy wydał postanowienie o cofnięciu przyznanego skarżącej prawa pomocy w dniu 4 kwietnia 2016 r. Postanowienie w przedmiocie cofnięcia przyznanego skarżącej prawa pomocy zostało więc wydane już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Wskazać należy, że okoliczność uprawomocnienia się wyroku zapadłego w sprawie, czyni bezprzedmiotowym postępowanie w przedmiocie cofnięcia przyznanego skarżącej prawa pomocy. Prawo pomocy ma charakter akcesoryjny w stosunku do sprawy, której dotyczy i niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o cofnięciu prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 sierpnia 1963 r., sygn. akt II CZ 77/63 – OSNCP 1964, Nr 12, poz. 252, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt SA/Bk 141/06). Postępowanie w sprawie cofnięcia przyznanego prawa pomocy nie może toczyć się bowiem niezależnie od samej sprawy. Ze względu na fakt, że sprawa ze skargi R. P. już się nie toczy, albowiem została prawomocnie zakończona, postępowanie w przedmiocie cofnięcia przyznanego skarżącej prawa pomocy należało uznać za bezprzedmiotowe. Postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2016 r. o cofnięciu przyznanego skarżącej prawa pomocy należało więc zmienić i umorzyć postępowanie w tym przedmiocie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 p.p.s.a oraz art. 249 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.