I SA/Wa 3235/14

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata; II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. I SA/Wa 3235/14 oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia zażalenia. W związku z doręczeniem skarżącemu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zwrócił się on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje bez pracy, nie przysługuje mu emerytura albo renta, jak też zasiłek z pomocy społecznej. Wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada oszczędności. Oświadczył, że zamieszkuje samotnie w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Skarżący, jak podał, nie płaci za mieszkanie. Nie leczy się również z braku środków. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. odnosząc je do możności poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy przysługuje wnioskodawcy sprzeciw (art. 259 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia sąd wydaje postanowienie (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zgłoszonym przez stronę (postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. sygn. I SA/Wa 3235/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy; zażalenie na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. sygn. I OZ 1170/15), co powoduje, że ocena jego zasadności powinna uwzględniać nie tyle kwestię posiadania przez wnioskodawcę wystarczających środków do ponoszenia kosztów postępowania, albowiem kwestia ta została już ostatecznie przesądzona w przywołanych wyżej orzeczeniach, ile ustalenie, czy w sprawie doszło do istotnej zmiany okoliczności faktycznych, która sprawiałaby, że dotychczas rozważona możliwość partycypowania strony w kosztach postępowania (kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru) powinna zostać oceniona jako nieadekwatna w stosunku do nowych warunków funkcjonowania gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego. W postanowieniu z dnia 2 lipca 2015 r. sygn. I SA/Wa 3235/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że wnioskodawca nie osiąga dochodu, jednakże - co było Sądowi znane z urzędu, tj. z jego oświadczenia z dnia [...] listopada 2014 r., znajdującego się w aktach sądowych sprawy o sygn. akt I SA/Wa 3127/13 - jest świadomy, że została przyznana mu renta z tytułu niezdolności do pracy, niemniej uważa, że została ona mu narzucona wbrew prawu i z tego powodu jej nie pobiera, nie chcąc narazić się na odpowiedzialność karną. Ponadto z nadesłanego do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1115/12 pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. wynika, że przedmiotowe świadczenie zostało zawieszone z powodu niemożności jego doręczenia z przyczyn niezależnych od organu, albowiem M. S. odmawia przyjęcia renty. Kwota zgromadzonego świadczenia, które może odebrać skarżący, jeśli wystąpiłby o wznowienie wypłaty renty w maju 2015 r., tj. za okres od maja 2012 r. do kwietnia 2015 r., wynosiła [...] zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. M. S. może uzyskać środki pieniężne, dokonując odbioru kwoty zgromadzonej z tytułu wskazanej, niepobieranej renty za okres ostatnich 3 lat. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Sądu I instancji, wskazując, że przyznanie prawa pomocy nie może wystąpić w sytuacji, gdy sam wnioskujący o to prawo własnym działaniem doprowadza się do stanu zubożenia, który miałby uzasadniać przyznanie tego prawa. W rozpoznawanym wniosku skarżący nie wskazał, by od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja majątkowa zmieniła się. W wypełnionym formularzu PPF zawarł analogiczne informacje do poprzednio ujawnianych, co odnosi się również do faktu postrzegania się w dalszym ciągu jako osoby "bez środków do życia". Okoliczność, że skarżący ponownie podaje, że nie przysługuje mu świadczenie emertytalne lub rentowe – co stoi w sprzeczności z wiążącym stanowiskiem zawartym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015 r. sygn. I OZ 1170/15 oraz poprzedzającym to orzeczenie postanowieniu Sądu I instancji – każe uznać, że wystąpienie z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wynikało z próby wykazania, że sytuacja finansowa skarżącego uległa w ostatnim czasie zmianie, ile ma związek z kontestacją wyrażonego przez Sąd zapatrywania dotyczącego jego sytuacji materialnej. W tych warunkach za zasadne należało uznać, że skarżący w nowym wniosku nie wykazał wystąpienia przesłanki zmiany postanowienia z dnia 2 lipca 2015 r., o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że oceną możliwości partycypowania skarżącego w kosztach postępowania w dalszym ciągu powinna pozostawać ocena wyrażona w tym zakresie w ww. postanowieniu. Nie straciła ona bowiem swojej aktualności, skoro istotnym elementem obecnego, jak również poprzednio ustalonego stanu faktycznego sprawy pozostaje pula należących do strony środków pochodzących z przyznanego lecz niepobieranego świadczenia rentowego, której istnienia wnioskodawca – wbrew treści orzeczeń sądowych - konsekwentnie zaprzecza. Wobec przysługującego skarżącemu z mocy prawa zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a.), powyższe rozważania zawężone zostały do tej części wniosku, który dotyczył ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych dotyczył uprawnienia, które skarżącemu przysługuje z mocy prawa, stąd postępowanie w tej części podlegało umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.