I SA/Wa 324/24

WyrokWSA w Warszawie2024-04-05

Skład orzekający: Monika Sawa, Przemysław Żmich, Nina Beczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił okres pełnienia funkcji sołtysa przez stronę, opierając się wyłącznie na zaświadczeniu wójta, ignorując oświadczenia strony i świadków, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistego okresu pełnienia funkcji sołtysa. Zignorowanie oświadczeń strony i świadków, a także brak weryfikacji rozbieżności między dokumentami, stanowiło naruszenie zasad postępowania dowodowego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił K. S. przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, uznając, że pełnił on tę funkcję przez niecałe 7 lat, co nie spełnia wymogu co najmniej dwóch kadencji lub 8 lat. Strona skarżąca wniosła skargę, twierdząc, że pełniła funkcję sołtysa przez 8 lat (od 1999 do 2007 r.). Sąd administracyjny uchylił decyzję organu, wskazując na błędy proceduralne.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 27 lipca 2023 r. nr 064206111/GSOL w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uchyla zaskarżoną decyzję. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z 27 lipca 2023 r. nr 064206111/GSOL odmówił przyznania K. S. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołując się na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie ,mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat wskazał, że skarżący pełnił funkcję sołtysa przez okres niecałych 7 lat. Wobec tego skarżący nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż przez 8 lat. W związku z tym, zdaniem organu, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł, że z jego zapisków wybory na sołtysa odbyły się w 1999 r., a działalność, jako sołtys, zakończył w 2007 r., czyli jego zdaniem przez 8 lat był sołtysem. Ponadto podał, że wybory na sołtysów odbywały się w latach nieparzystych (1999, 2003, 2007 itd.) wiosną. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, albowiem Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wydając zaskarżoną decyzję w sprawie, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. poz. 1073), zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie ,mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego przepisu wynika, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie wymienionych w nim przesłanek. Po pierwsze, zależne jest od stwierdzenia, czy wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez co najmniej dwie kadencje. Po drugie, koniecznym jest ustalenie, że pełnienie funkcji sołtysa trwało nie mniej niż 8 lat. Po trzecie, wnioskodawca powinien osiągnąć odpowiedni wiek (kobieta 60 lat, a mężczyzna 65 lat). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia czy skarżący spełnił przesłankę dotyczącą pełnienia funkcji sołtysa przez okres nie mniej niż 8 lat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący pełnił funkcję sołtysa przez okres niecałych 7 lat. Swoje ustalenie organ oparł na znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu wystawionym przez Wójta Gminy [...] w dniu 6 lipca 2023 r., w którym wskazano, że skarżący pełnił funkcję sołtysa Sołectwa [...] w latach 1999 – 2006. Uszło jednak uwadze organu, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z 27 lipca 2023 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, w którym wskazał on, że funkcję sołtysa pełnił w okresie od 19 lutego 1999 r. do 16 marca 2007 r. Wskazany przez skarżącego okres pełnienia funkcji sołtysa potwierdzają - załączone do oświadczenia skarżącego - pisemne oświadczenia 5 świadków zamieszkujących w sołectwie w czasie, w którym skarżący pełnił funkcję sołtysa. Organ w żaden sposób nie odniósł się do tych oświadczeń, nie zweryfikował wynikającego z nich okresu pełnienia przez skarżącego funkcji sołtysa w odniesieniu do okresu wynikającego z zaświadczenia Wójta Gminy z 6 lipca 2023 r. i w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie dokładnego okresu, w którym skarżący pełnił funkcję sołtysa. Organ nie poczynił więc rozważań istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy. Zaniechał przeprowadzenia czynności zmierzających do wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, by w sposób prawidłowy rozpoznać wniosek. W tej sytuacji odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia bez ustalenia rzeczywistego stanu sprawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zatem wobec wynikającej z akt sprawy rozbieżności co do okresu w jakim skarżący pełnił funkcję sołtysa, organ ponownie rozpoznając sprawę jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, tj. do dokładnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący na podstawie wszelkich dostępnych dokumentów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem, w tym w szczególności: archiwalnych ogłoszeń o zarządzonych przez Wójta Gminy wyborach sołtysa za okres, w którym skarżący twierdzi, że pełnił funkcję sołtysa, archiwalnych protokołów z wyborów sołtysa za rzeczony okres, archiwalnych protokołów z zebrań sołtysów we wskazanym okresie, a także przesłuchać świadków, a nawet przesłuchać osoby, które sprawowały urząd wójta w okresie kiedy skarżący pełnił funkcję sołtysa Sołectwa [...]. Z powyższych względów skarga podlegała uwzględnieniu wobec nieprzeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających znaczenie prawne w sprawie, tj. nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w kierunku jednoznacznego ustalenia, w jakim dokładnie okresie skarżący pełnił funkcję sołtysa Sołectwa [...]. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego będzie miał na uwadze poczynione wyżej wskazania co do dalszego postępowania wiążące organ na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie i należycie je uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło