I SA/Wa 325/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg Z. B. oraz J. Z., L. Z., M. M., I. F., A. J., B. O., R. O., Z. B., E. K. i R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących – J. Z., L. Z., M. M., I. F., A. J., B. O., R. O., Z. B., E. K. i R. M. - kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] odmówiło przyznania spadkobiercom właściciela przeddekretowego S. B. prawa użytkowania do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] Nr hip [...] – wydzielonej z księgi wieczystej nieruchomości [...] we wsi C. Nr [...] rej. Hip. [...], wynoszącej [...] m2. Następcy prawni uprzednio wskazanej osoby wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, § 2 i art. 158 § 2 kpa, stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...] w stosunku do gruntu związanego z własności lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...] i [...], znajdujących się w budynku przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie (pkt 1). W pozostałej części stwierdziło nieważność ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawę, kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1967 r., stanowił art. 7 ust. 2 dekretu. Zgodnie z tym ostatnim przepisem odmowa przyznania prawa własności czasowej dotychczasowym właścicielom mogła opierać się tylko na ustaleniach obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem, z materiału dokumentacyjnego wynika, że podstawą odmowy ustanowienia prawa uzyskiwania wieczystego nie był w ogóle obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego - przez co organ naruszył przepis art. 7 ust. 2 powołanego dekretu. Ponadto nie wykazał, że zachodziła kolizja z w korzystaniu z nieruchomości przez jej przeddekretowego właściciela z jej przeznaczeniem w miejscowym planie zabudowania. Organ nie przedstawił żadnego uzasadnienia odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego. W tych okolicznościach naruszył prawo w sposób o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpili J. Z., L. Z., M. M., M. B., I. F., M. F., A. J., B. O., R. O., Z. B., E. K. i R. M. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając wydane postanowienie Kolegium stwierdziło, że art. 134 kpa zobowiązuje organ do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jest dopuszczalny. Przy czym o jego niedopuszczalności ze względów podmiotowych można mówić w przypadku braku legitymacji procesowej, gdy jej brak jest niekwestionowany. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym dana osoba jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosowanych czynności od organu administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stronami postepowania prowadzonego na jego podstawie są dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następcy prawni oraz osoby posiadające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06, LEX nr 362467, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10, LEX 10798331. Powyższe dotyczy również prowadzonych postepowań nadzorczych. W niniejszej sprawie wnioskodawcy żądając ponownego rozpoznania sprawy zakończonej wyżej wymienioną decyzją nie powołali się na normę o prawnorzeczowym charakterze. Brak takiego tytułu nie budzi wątpliwości, gdyż sami przyznają, że są lokatorami lokali znajdujących się w tym budynku. Nie brali także udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną przez nich decyzją. Powyższe uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt 1192/09, LEX 706826). Skargi na powyższe postanowienie wnieśli Z. B. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 325/13) oraz J. Z., L. Z., M. M., I. F., A. J., B. O., R. O., Z. B., E. K. i R. M., których skarga została opatrzona sygn. akt I SA/Wa 326/13. Zarzucili oni naruszenie: - art. 28 kpa, przez odmowę dopuszczenia do postepowania w charakterze strony najemców lokali, którym właściwa gmina zaoferowała sprzedaż tych lokali, na podstawie art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - art. 134 kpa przez jego błędne zastosowanie, gdyż złożony przez skarżących wniosek jest dopuszczalny, - przepisów prawa materialnego, przez niezastosowanie w ocenie sytuacji prawnej wnioskodawców przepisu art. 34 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 34 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie którego najemcom przysługuje pierwszeństwo w nabyciu zajmowanych przez nich lokali. - art. 7 kpa, przez niewyjaśnienie wszytkach istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, jak też nie rozważanie sytuacji prawnej wnioskodawców. Podnieśli, że lokatorzy przedmiotowego budynku na własny koszt odbudowali go oraz wskazali, że zaskarżone postanowienie zostało skierowane do osób nieżyjących M. B. i M. F., co powinno skutkować uznaniem go za nieważne, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w związku z art. 126 kpa. Z uwagi na powyższe wnieśli po stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, bądź o jego uchylenie w całości. Postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 326/13 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 325/13 i I SA/Wa 326/13, na postawie art. 111 § 1 ppsa oraz o ich prowadzeniu pod sygnaturą akt I SA/Wa 325/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Natomiast art. 119 ww. ustawy stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w każdym postępowaniu administracyjnym winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa - zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa i stanowiskiem doktryny stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji (np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995 nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OSA 4/03, opubl. ONSA 2004/1/3) - przy czym interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i oparty o przepis prawa administracyjnego. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kc zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W konsekwencji w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania; nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie akty administracyjne. W przedmiotowej sprawie na etapie postępowania - dotyczącym rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - organ nie zweryfikował w sposób prawidłowy stron postępowania, bowiem doręczył postanowienie stwierdzające niedopuszczalność złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie spawy osobom zmarłym. W dniu wydania ww. postanowienia, tj. w dniu [...] listopada 2012 r. nie żyła M. B., która zmarła w dniu [...] stycznia 2012 r., co wynika z przedłożonego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt [...]. Natomiast zgon M. F. nastąpił w dniu [...] czerwca 2012 r. - co wynika z przedłożonego Sądowi odpisu skróconego aktu zgonu nr [...]. Powyższe oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego organy prowadzące postępowanie naruszyły prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 kpa - zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z udziałem zmarłych M. B. i M. F., do których skierowano wydane postanowienie, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności tego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83). Sąd prowadząc niniejsze postępowanie uwzględnił także fakt, że skargę na powyższe postanowienie wniósł jeden ze spadkobierców M. B. – Z. B., który załączył do skargi dokument potwierdzający jego następstwo prawne po zmarłej. W związku z tym uznał jego skargę za dopuszczalną. Rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i właściwe określi strony postępowania. Następnie skieruje do nich podjętą w sprawie decyzję. Mając zaś na uwadze, że zaskarżone orzeczenie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 oraz art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.