I SA/Wa 331/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi E. K., J. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu w akta postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 września nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz E. K. i J. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 23 listopada 2023 r., nr 758/2023 Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 13 września 20223 r., nr [...] odmawiające E. K. i J. K. (dalej: "skarżący") wglądu w akta postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Postanowienie Wojewody zostało wydane w poniższym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawa (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie tego dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości -przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawa orzeczeniem administracyjnym z 23 sierpnia 1950 r., nr [...] odmówiło J. H. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki – fragmenty murów – znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie zostało skierowane i doręczone do I Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie. Pismem z 22 sierpnia 1957 r. H. H., Z. H. i J. L. zwrócili się o zwrot powyższej nieruchomości wskazując, że są jedynymi spadkobiercami po ich rodzicach J. H. i M. H. Wniosek został ponowiony pismem z 27 grudnia 1958 r. Podaniem z 28 czerwca 1991 r. H. H. i J. L. wystąpili ponownie o zwrot nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. Wnioskiem z 29 listopada 2013 r. E. L. i P. H., reprezentowani przez pełnomocnika adw. A. B., zwrócili się do Prezydenta m. st. Warszawy o przyznanie - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) - odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], dawne ozn. hip. [...], obecnie działka nr [...], obręb [...] dzielnica [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że E. L. nabyła w drodze dziedziczenia testamentowego spadek po zmarłej, w dniu [...] grudnia 2004 r., matce J. L. - co zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego dla K.- [...] w K. Wydział [...] Cywilny z 14 września 2005 r., sygn. akt [...]. Natomiast, wnioskodawca P. H. nabył wraz ze swoją matką Z. H., w drodze dziedziczenia ustawowego, spadek po zmarłym w dniu [...] czerwca 1976 r. ojcu Z. H. - co zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] w Warszawie Wydział [...] Cywilny z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt [...]. Pismem z 29 lipca 2014 r. E. L., reprezentowana przez pełnomocnika adw. P. B., wystąpiła do organu o udostępnienie wglądu w akta postępowania wywłaszczeniowego dotyczącego nieruchomości położonej przy ul. [...]. W dniu 10 września 2014 r. adw. P. B., przedkładając pełnomocnictwa od E. L. i P. H. zgłosił swój udział w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], objętej dawnym wykazem hipotecznym nr [...]. Pismem z 23 kwietnia 2015 r. pełnomocnik E. L. oraz P. H. wniósł o pozytywne rozpoznanie wniosku odszkodowawczego podnosząc, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem spełnia przesłanki do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. (...) nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne a następcy prawni poprzednich właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Pismem z 17 czerwca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że po zbadaniu przez niego, w dniu 3 czerwca 2015 r., akt niniejszego postępowania odnotował w aktach sprawy brak ww. pisma z 23 kwietnia 2015 r., które zostało wysłane do organu. W konsekwencji, wniósł o jego odszukanie i wpięcie do akt sprawy, w załączeniu przesyłając jego kopię. Umową sprzedaży z 28 października 2015 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) E. L. sprzedała J. i E. małżonkom K. cały przysługujący jej spadek po matce J. L. Aktem notarialnym z 19 kwietnia 2016 r., Rep. A nr [...] P. H. sprzedał małżonkom K. wszelkie przysługujące mu prawa i roszczenia wchodzące w skład spadku po matce Z. H. oraz cały swój udział w spadku po ojcu Z. H. i w spadku po bracie H. H. Pismem z 18 lutego 2016 r. oraz odpowiednio z 27 kwietnia 2016 r. adw. P. B. (składając równocześnie pełnomocnictwo) poinformował organ I instancji o ww. transakcjach i wstąpieniu do niniejszego postępowania administracyjnego w miejsce wnioskodawców (zbywców) ich następców prawnych (nabywców), tj. małżonków E. i J. K., którzy podtrzymali wniosek o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ww. ustawy. Pismem z 1 czerwca 2016 r. Urząd Miasta st. Warszawy Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych poinformował pełnomocnika skarżących, że zgromadzony materiał dowodowy podlega analizie mającej na celu ustalenie czy w przypadku przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania. Po sporządzeniu operatu i zabezpieczeniu środków finansowych zostanie wydana, bez zbędnej zwłoki, decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie. Pismem z 17 maja 2022 r. skarżący zwrócili się do organu I instancji o udzielenie informacji o aktualnym stanie sprawy, w tym m.in. czy została sporządzona wycena przedmiotowej nieruchomości. Prezydent m. st. Warszawy postanowieniem z 8 lipca 2022 r., nr [...] (znak sprawy: [...]) - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku E. L. i P. H. z 29 listopada 2013 r. o przyznanie odszkodowania (w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]: 1) do czasu zakończenia postępowania w sprawie (w trybie art. 214 ww. ustawy) z wniosku z 22 sierpnia 1957 r., ponowionego podaniem z 27 grudnia 1958 r. H. H., Z. H. i J. L. oraz wniosku H. H. i J. L. z 28 czerwca 1991 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości; 2) do czasu przedłożenia przez strony prawomocnego postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłej S. S. jak również ustalenie wszystkich stron przedmiotowego postępowania. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących. Wnioskiem z 4 września 2023 r. skarżący zwrócili się o wgląd w akta postępowania administracyjnego dotyczącego m.in. nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] (znak sprawy: [...]). Organ I instancji postanowieniem z 13 września 2023 r., nr [...] - na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. - odmówił skarżącym wglądu w akta postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. (sygn. akt I OSK 2034/20, I OSK 707/20, I OSK 2875/20 oraz I OSK 1717/20) Prezydent stwierdził, że nabywcom praw i roszczeń wynikających z art. 7 ust. 1-4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniach administracyjnych. Wobec powyższego skarżący, wywodzący przymiot strony z ww. aktów notarialnych, nie są stroną przedmiotowego postępowania. Dalej organ I instancji stwierdził, że przepis art. art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zastosowanie także wtedy gdy organ odmawia udostępnienia akt sprawy z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. Skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie Prezydenta z 13 września 2023 r. Powołanym na wstępie postanowieniem z 23 listopada 2023 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie Prezydent nie prowadził postępowania uznając za uczestnika w charakterze strony E. K. i J. K. W aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym, że organ I instancji kierował pisma do skarżących w kwestii zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie Prezydent nie uznawał skarżących za strony w przedmiotowym postępowaniu. Zatem, skoro skarżący nie posiadali przymiotu strony, to zasadna była odmowa wglądu w akta przedmiotowego postępowania. Pismem z 4 stycznia 2024 r. skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 23 listopada 2023 r. zarzucając: 1) naruszenie art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że skarżącym: E. K. oraz J. K. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] i na tej podstawie odmówienie stronom wglądu w akta sprawy; 2) naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, iż: a) legitymacja skarżących w niniejszej sprawie wywodzi się z przepisu art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich, podczas gdy niniejsza sprawa opiera się o przepisy art. 215 ust. 2 oraz 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r., Nr 115 poz. 741 z późn. zm.), a zatem odmowa skarżącym posiadania przymiotu stron w sprawie była bezzasadna; b) skarżący nie należą do kręgu podmiotów uprawnionych do zwrotu nieruchomości na podstawie powołanego na wstępie przepisu, podczas gdy z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20 wynika wprost, iż za uprawnionych do uzyskania praw określonych w dekrecie warszawskim należy uznać nie tylko byłych właścicieli gruntów warszawskich ale także ich następców prawnych identyfikowanych przez pryzmat przepisów procedury administracyjnej normujących przymiot strony, gdy tymczasem roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest roszczeniem cywilnoprawnym o charakterze majątkowym, które realizowane jest w postępowaniu administracyjnym, ma zatem charakter zbywalny i może przechodzić na następców prawnych, w szczególności roszczenie o zwrot przysługuje także nabywcy spadku, który zgodnie z art. 1053 k.c. (który stanowi materialnoprawną podstawę roszczeniu skarżących) wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2007 r., I OSK 844/06, LEX nr 329149); 3) naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1053 k.c. w zw. z art. 922 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, iż nie istnieje norma prawa materialnego legitymująca skarżących jako beneficjentów uprawnień wynikających z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, podczas gdy nabywca spadku będący następcą prawnym pod tytułem ogólnym spadkobiercy oraz byłego właściciela jest legitymowany na podstawie materialnoprawnych przepisów prawa cywilnego (art. 1053 k.c.) w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które to roszczenie nie ma charakteru publicznego i podlega dziedziczeniu oraz wchodzi w skład spadku, a co za tym idzie istnieje norma prawa materialnego stanowiąca podstawę legitymacji skarżących jako strony postępowania administracyjnego, gdyż powszechnie przyjmuje się, że roszczenie o zwrot nieruchomości to szczególnego rodzaju rzeczowe prawo podmiotowe, którego treścią jest żądanie zwrotu; 4) naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. - poprzez niewłaściwe niezastosowanie polegające na tym, iż podstawą żądania w niniejszej sprawie pozostaje norma z art. 215 ust. 2 u.g.n. a nie jak wskazano w zażalonym postanowieniu art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich, a co za tym idzie skarżący są stronami postępowania o przyznanie i wypłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej przy dawnej ul. [...], dawna nieruchomość hipoteczna o nr [...], gdyż z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż następcy prawnemu byłego właściciela przysługują roszczenia wynikające z powołanej normy, a zatem istnieje materialnoprawna norma uzasadniająca legitymację skarżących w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie udział skarżących w sprawie jest nie tylko uprawniony, ale wręcz konieczny, a odmowa wglądu do akt sprawy bezpodstawna i nieuzasadniona; 5) naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i bezpodstawną odmowę wglądy do akt sprawy skarżącym, pomimo, iż poprzednicy prawni złożyli wniosek w o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a który nie został rozpoznany z uwagi na oczekiwanie organu na wejście w życie art. 136 ust. 3 u.g.n., który stanowi podstawę żądania w niniejszej sprawie (a nie jak błędnie wskazano w zażalonym postanowieniu art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich), nie ma zatem konieczności występowania przez następców prawnych z odrębnym wnioskiem (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 2 lipca 2020 r., II SA/Po 561/19, LEX nr 3028520), a co za tym idzie skarżący są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej przy dawnej ul. [...], dawna nieruchomość hipoteczna o nr [...], gdyż z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż następcy prawnemu byłego właściciela przysługują roszczenia wynikające z powołanej normy, a zatem istnieje norma materialnoprawna stanowiąca podstawę roszczenia o zwrot nieruchomości i zarazem legitymację skarżących w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie udział skarżących w sprawie jest nie tylko uprawniony, ale wręcz konieczny, a odmowa wglądu do akt sprawy bezpodstawna i nieuzasadniona; 6) naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z. art. 28 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o przyznanie i wypłacenie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej przy dawnej ul. [...], dawna nieruchomość hipoteczna o nr [...] na skutek błędnego przyjęcia, iż podstawą żądania skarżących pozostaje norma z przepisu art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich, zamiast na wstępie powołanego przepisu z którego wynika, iż skarżący są jako następcy prawnymi poprzednich właścicieli spornej nieruchomości stronami postępowania w rozumieniu powołanego na wstępie przepisu; 7) naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. - poprzez błędne ich niezastosowanie i odmowę legitymacji oraz wglądu do akt sprawy skarżącym, pomimo, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015 r., SK 26/14 (Dz.U. z 2015 r. poz. 1039), z jednej strony każdy z byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych posiada samodzielną legitymację procesową w postępowaniu zwrotowym, tak że może on w sposób autonomiczny dochodzić swoich roszczeń niezależnie od stanowiska pozostałych uprawnionych, dodatkowo należy w postępowaniu zwrotowym zapewnić ochronę praw także tych osób, które nie wystąpiły z wnioskiem o zwrot udziału w nieruchomości, a są do tego uprawnione, a odpowiedzialność za poinformowanie tych osób o możliwości przyłączenia się do toczącego się postępowania zwrotowego oraz uzyskania ich ostatecznego stanowiska spoczywa na organach, ponieważ to one (a nie wnioskodawca) są zobowiązane do naprawienia skutków nieprawidłowego wywłaszczenia; 8) naruszenie art. 7 k.p.a. - poprzez błędne jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady praworządności oraz prawdy obiektywnej, albowiem pomimo zgromadzenia dowodów w sprawie nie ustalono prawidłowo podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, a co za tym idzie nie podjęto z należytą starannością czynności koniecznych dla dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego sprawy, czym naruszono zasadę praworządności oraz naruszono interes społeczny oraz słuszny interes stron; 9) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, albowiem organ odmówił skarżącym wglądu do akt sprawy, podczas gdy ich legitymacja oraz interes prawny są oczywiste, a dodatkowo organ będąc zobowiązanym z urzędu powiadomienia stron o toczącym się postępowaniu, mając wiedzę o istnieniu stron i osobach legitymowanych nie tylko ich nie powiadomił, ale wręcz uniemożliwił udział w sprawie: 10) naruszenie art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji - poprzez ich niezastosowanie i wydanie postanowienia naruszającego zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o przyznanie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli skarga jest zasadna. W myśl art. 73 § 1 k.p.a. "Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania". Przepis ten statuuje zasadę tzw. względnej jawności akt sprawy administracyjnej, której treść wyraża się w tym, że prawo przeglądania akt, sporządzania z nich notatek, kopii, odpisów itp. przysługuje wyłącznie stronie postępowania, względnie podmiotom na prawach strony (organizacja społeczna, prokurator). Zasada powyższa stanowi z kolei konkretyzację tej zasady ogólnej procedury administracyjnej, która została sformułowana w art. 10 k.p.a., tj. polegającej na zapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. Strona może realizować swoje uprawnienie z art. 73 § 1 k.p.a. zarówno osobiście, jak i przez swoich pełnomocników czy przedstawicieli. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z uprawnień przewidzianych w art. 73 k.p.a. może korzystać tylko podmiot uznany za stronę w postępowaniu "głównym", a ponadto, powołany przepis nie stanowi podstawy do weryfikowania kręgu stron ustalonego w tym postępowaniu. Okoliczność wskazująca na to, że art. 73 § 1 k.p.a. posługuje się pojęciem strony, nie oznacza, że jest to inna strona niż strona w postępowaniu "głównym", czyli takim, które zmierza do merytorycznego załatwienia sprawy. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Jak wynika z akt sprawy E. L. i P. H., reprezentowani przez pełnomocnika adw. A. B. (wnioskiem z 29 listopada 2013 r.) zwrócili się do Prezydenta m. st. Warszawy o przyznanie - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) - odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], dawne ozn. hip. [...], obecnie działka nr [...], obręb [...] dzielnica [...]. W dniu 10 września 2014 r. pełnomocnictwo do toczącego się postępowania zgłosił adw. P. B. (załączając umocowanie od E. L. i P. H.). Materiał dokumentacyjny wskazuje, że organ I instancji prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania, o czym informował pełnomocnika ww. wnioskodawców (np. pismo z 4 listopada 2014 r. skierowane do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Biura Architektury i Budownictwa Delegatura w Dzielnicy [...] oraz z tej samej daty skierowane do Dyrektora Archiwum Państwowego w Warszawie). Następnie, jak sam wskazał organ I instancji, na skutek umów z 28 października 2015 r. (Rep. A nr [...]) oraz 19 kwietnia 2016 r. (Rep. A nr [...]) adw. P. B. zgłosił następców prawnych E. L. i P. H. do toczącego się postępowania odszkodowawczego prowadzonego w oparciu o art. 215 ust. 2 powołanej ustawy. Skarżący podtrzymali wniosek o odszkodowanie, udzielając stosownego pełnomocnictwa. Co istotne w sprawie, na dalszym etapie postępowania, Prezydent kierował korespondencję do skarżących o czym świadczy pismo z 1 czerwca 2016 r., w którym poinformował, że po sporządzeniu operatu i zabezpieczeniu środków finansowych zostanie wydana bez zbędnej zwłoki decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że prowadząc postępowanie główne w przedmiocie ustalenia odszkodowania organ I instancji traktował skarżących jako strony tego postępowania, deklarując wobec nich merytoryczne zakończenie sprawy administracyjnej. Ponadto, zauważyć należy (a czego nie dostrzegają organy obu instancji), że skarżący wystąpili wnioskiem z 4 września 2023 r. o wgląd w akta postępowania administracyjnego dotyczącego m.in. nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] wskazując konkretnie na znak sprawy: [...]. Znak ten został nadany przez Prezydenta sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania (na podstawie art. 215 ust. 2 ww. ustawy) prowadzonego z wniosku E. L. i P. H. z 29 listopada 2013 r. o czym świadczy postanowienie z 8 lipca 2022 r., nr [...] zawieszające to postępowanie z urzędu. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących, a więc organ I instancji traktował ich jako strony tego postępowania. Nie jest więc tak jak twierdzą organy obu instancji, że skarżący wystąpili o wgląd w akta postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W konsekwencji, w ocenie Sądu, Prezydent odmawiając skarżącym wglądu w akta sprawy o odszkodowanie naruszył art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 § 2 k.p.a. Jak wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego - do czasu wydania postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania odszkodowawczego - organ I instancji czynił skarżących stroną tego postępowania, wskazując jednocześnie na przesłanki warunkujące wydanie decyzji w sprawie (ww. pismo z 1 czerwca 2016 r.). Utrzymując w mocy postanowienie z 13 września 2023 r. naruszenia tych przepisów dopuścił się także organ odwoławczy. Ponadto zauważenia wymaga, że jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w razie uznania, że wniosek o udostępnienie akt w trybie art. 73 k.p.a. nie pochodzi od strony postępowania, organ obowiązany jest umorzyć postępowanie w sprawie udostępnienia akt, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. (por. wyrok NSA z 8 maja 2013 r. II OSK 2679/11; CBOSA). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1934 ze zm.).