I SA/Wa 333/15
WyrokWSA w Warszawie2015-05-29
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Bożena Marciniak, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił wysokość rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski, uwzględniając stan prawny i faktyczny nieruchomości na dzień jej pozostawienia, a także stosując właściwą metodologię wyceny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły położenie administracyjne nieruchomości na dzień jej pozostawienia, opierając się na dokumentach archiwalnych i granicach obowiązujących w 1946 r. Ponadto, sąd stwierdził, że operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo, zgodnie z przepisami ustawy o realizacji prawa do rekompensaty i ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zarzuty strony dotyczące zaniżenia wartości nieruchomości były niewystarczająco uzasadnione. W konsekwencji, skarga została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez J. D. poza granicami Polski. Po postępowaniu przed Wojewodą i Ministrem Skarbu Państwa, ustalono prawo do rekompensaty i jej wysokość. Strona skarżąca kwestionowała prawidłowość operatu szacunkowego, zarzucając zaniżenie wartości nieruchomości oraz błędne ustalenie jej położenia administracyjnego. Skarżąca twierdziła, że miejscowość S. znajdowała się w granicach administracyjnych Lwowa w okresie przedwojennym, co miałoby znaczący wpływ na wysokość rekompensaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania Z. F. z dnia [...] listopada 2014 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...]potwierdzającej Z. F. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. D. nieruchomości w miejscowości S., pow. l., woj. l., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - uchylił pkt 3 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i w tym zakresie orzekł merytorycznie co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił wysokość rekompensaty przysługującej Z.F. na kwotę 13.300 zł.
Powyższa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Pismami z dnia [...] listopada 1990 r. K. P. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w K. z wnioskiem o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione we L. przez J. D. oraz M. D., obejmujące dom oraz parcele budowlane w miejscowości L. – S.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezydent Miasta K. przekazał opisany wyżej wniosek Wojewodzie [...] - zgodnie z właściwością.
Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. Wojewoda [...] wezwał F.P.(następcę prawnego zmarłej K. P.) do uzupełnienia wniosku o dokumenty określone w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.
Pismem z dnia [...] lipca 2005 r. Wojewoda [...] poinformował F.P. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
F. P. pismem z dnia [...] lutego 2006 r. ponownie wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.
Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. organ wojewódzki wezwał F. P. do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. ww. organ zawiadomił Z. F. o złożonym wniosku.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewoda [...] zawiadomił Z. F. (następczynię prawną zmarłego F. P.) o wstąpieniu w prawa wnioskodawcy w prowadzonym postępowaniu. Ponadto wezwał stronę do sprecyzowania wniosku F. P. z dnia [...] lutego 2006 r. poprzez wskazanie miejsca położenia pozostawionej nieruchomości, osoby jej właściciela, a także rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.
Z. F. pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. sprecyzowała wniosek wskazując, że nieruchomości nim objęte położone były we L. – S. i były współwłasnością M.D. i J. D. Wskazała również, że ubiega się o część należącą do J. D. Do pisma wnioskodawczyni załączyła:
- kontrakt kupna sprzedaży z dnia [...] lipca 1930 r. mocą którego A. H. sprzedał J. D. i M. D. na współwłasność po połowie część parceli gruntowej [...] gminy kat. S. oznaczoną nową liczbą parc. grunt. [...] o obszarze 71 sążni kw.;
- plan sytuacyjny podziału parceli w gminie S. z dnia [...] sierpnia 1930 r., obejmujący m.in. parcelę nr [...]o pow. 360 m2., z adnotacją, że parcelę tą "nabywa D. M.";
- kontrakt kupna sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1930 r. mocą której J. K. i Z.K. sprzedały M. D. parcelę gruntową [...]o powierzchni 360 m2, objętą wykazem hipotecznym L. [...].ks.gr.gm. S.;
- uchwałę Sądu Grodzkiego Zamiejskiego we L. z dnia [...] kwietnia 1931 r. "dozwalającą i zarządzającą" wydzielenie z realności objętej whl. [...] A. H. "własnej pgr. l. kat. [...] do nowego whl. [...] i wpis prawa własności na rzecz J. D. i M.D. po połowie".
Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Wojewoda [...] zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania. W tym samym dniu wezwał stronę do przedłożenia dowodów określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] wskazał, że na podstawie "Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej" Wydawnictwo Książnicy Naukowej 1933 r. ustalono, że S. nie stanowił części Lwowa, lecz znajdował się na terenie powiatu l. w woj. l. Organ wojewódzki zwrócił się ponadto o doprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. poprzez wyjaśnienie czy należy je traktować jako wycofanie wniosku w części dotyczącej M.D.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] uznał wymogi ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. za spełnione oraz wezwał Z. F. do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty i przedłożenia operatu szacunkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej w S., pow. l., woj. l. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, że miejscowość S. nie stanowiła części L. oraz że J. D. pozostawił w S. udział w wysokości 1/2 części w prawie własności nieruchomości składającej się z parceli gruntowej l.kat. [...], objętej whl. [...] ks.gr.gm.kat. S. o powierzchni 71 sążni kwadratowych, zabudowanej domem mieszkalnym, o powierzchni zgodnej z planem budowy.
Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Z. F. przedłożyła operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lipca 2014 r. przez D. J., rzeczoznawcę majątkowego. W operacie wskazano, że wartość rynkowa 1/2 niewydzielonej części parceli nr [...]zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w S. mającej stanowić własność J. D. wynosi według cen aktualnych na dzień wyceny, a stanu nieruchomości z 1946 roku - [...] zł. Za porównywalne województwo do województwa l. biegła przyjęła województwo [...].
Pismem z dnia [...] października 2014 r. Wojewoda [...] wezwał stronę do sprecyzowania kto był właścicielem niezabudowanej parceli o pow. 1/2 morgi położonej w S. przy ul. B. [...] (tzw." [...]") i czy parcela ta jest tożsama z nieruchomością wskazaną w kontrakcie kupna i sprzedaży zawartym w dniu [...] sierpnia 1930 r. Organ wojewódzki ponownie zwrócił się o wskazanie, czy pismo z dnia [...] grudnia 2013 r. należy traktować jako wycofanie wniosku w części dotyczącej M. D.
W piśmie z dnia [...] października 2014 r. Z. F. wskazała, że nieruchomości wymienione w piśmie z dnia [...] października 2014 r. są nieruchomością tożsamą, która stanowiła współwłasność J. D. i M.D. Ponadto potwierdziła, że pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. wycofała wniosek w części dotyczącej M. D.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w S., pow. l., woj. l., stanowiącej własność J. D. w 1/2 części przysługuje Z. F. w całości. Ponadto, w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2014 r. ustalił wartość nieruchomości pozostawionej w S. na kwotę [...] zł oraz ustalił wysokość przysługującej Z. F. rekompensaty na kwotę 6.650 zł. W pkt 5 powołanej decyzji Wojewoda [...] umorzył postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. D.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Z. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Skarbu Państwa zaskarżając pkt 2 i pkt 3 decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że przedłożony w sprawie operat szacunkowy został wadliwie sporządzony poprzez uznanie w nim, że ul. S. nie leży we L., uznanie, że ceny nieruchomości są porównywalne do miast Z. i S., a w konsekwencji ustalenie w sposób nieprawidłowy wysokości rekompensaty.
Ponadto, w uzupełnieniu odwołania (pismo z dnia [...] grudnia 2014 r.) skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji błędnie wyliczona została kwota rekompensaty przysługującej Z. F. Nie została również wyceniona parcela gruntowa niezabudowana położona w S. przy ul. B. [...].
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...]uchylił pkt 3 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. i w tym zakresie orzekł merytorycznie co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił wysokość rekompensaty przysługującej Z.F. na kwotę [...] zł (słownie: trzynaście tysięcy trzysta złotych).
W uzasadnieniu powołanej decyzji Minister wskazał, iż Wojewoda [...]i prawidłowo ustalił, że J. D. pozostawił w S., powiat l., województwo l. udział 1/2 części we współwłasności nieruchomości obejmującej parcelę gruntową I. kat. [...], objętej whl. [...] ks.gr.gm.kat. S., o powierzchni 71 sążni kwadratowych, zabudowanej domem mieszkalnym. Dowodem potwierdzającym ten fakt jest kontrakt kupna sprzedaży z dnia [...] lipca 1930 r., na mocy którego J. D. i M. D. nabyli po połowie ww. parcelę gruntową. Na podstawie tej umowy uchwałą Sądu Grodzkiego Zamiejskiego we L. z dnia [...] kwietnia 1931 r. zezwolono na wydzielenie z realności objętej whl. [...] ww. parceli gruntowej i wpis prawa własności na rzecz J.D. i M.D. po połowie. Na pozostawienie budynku mieszkalnego wskazują natomiast plany budowy domu z adnotacją o zezwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1934 r. oraz z adnotacją o zezwoleniu Zarządu Gminy [...] z dnia [...] września 1938 r. Na podstawie powyższych planów rzeczoznawca majątkowy określił powierzchnię użytkową budynku mieszkalnego na 65,50 m2.
Organ wskazał, również, iż posiadanie przez J. D. obywatelstwa polskiego w dniu [...] września 1939 r. potwierdza karta ewakuacyjna wydana mu w 1946 r. przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji we L. Powyższy dokument potwierdza również fakt zamieszkiwania J. D. na byłym terytorium RP oraz opuszczenie go w 1946 r. w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Fakt zamieszkiwania na byłym terytorium Polski potwierdza również kontrakt kupna sprzedaży z dnia [...] lipca 1930 r., w którym wskazano, że J. D. zamieszkiwał w K. oraz ankieta złożona celem uzyskania dowodu osobistego przez K. P., urodzoną w 1929 r. we L., w której wskazała, że do 1939 r. oraz w okresie okupacji zamieszkiwała we L. Ponadto, wskazano, iż dodatkowymi dowodami potwierdzającymi miejsce zamieszkana J. D. są wpisy w"Księdze Adresowej [...] rocznik [...]"oraz formularz spisowy z dnia [...] lutego 1947 r., w którym wskazano, że przed przybyciem na Ziemie Odzyskane J.D. zamieszkiwał we L. – S.
Następstwo prawne Z. F. po zmarłym współwłaścicielu pozostawionej nieruchomości ustalono na podstawie postanowień sądowych z dnia [...] listopada 2004 r., z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r. Z. F. posiada również obywatelstwo polskie.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego prawidłowości operatu szacunkowego Minister wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. operat szacunkowy określający wartość pozostawionych nieruchomości musi opierać się na ustaleniach faktycznych zawartych w postanowieniu organu wojewódzkiego o pozytywnej ocenie spełnienia wymogów ustawy, o którym mowa w art. 7 ust. 1. W postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...]uznając ww. wymogi za spełnione wskazał, że J. D. pozostawił w S. udział w wysokości 1/2 części w prawie własności nieruchomości składającej się z parceli gruntowej l.kat. [...], objętej whl. [...] ks.gr.gm.kat. S. o powierzchni 71 sążni kwadratowych, zabudowanej domem mieszkalnym, o powierzchni zgodnej z planem budowy, a ponadto wskazał, że miejscowość S. nie stanowiła części L. Stan faktyczny zawarty w operacie szacunkowym z dnia [...] lipca 2014 r. oparty jest, w ocenie organu odwoławczego, na ustaleniach dokonanych przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r. Kwestionowanie przez skarżącą stanu faktycznego, na którym oparta jest ww. opinia oznacza, zdaniem Ministra, kwestionowanie ustaleń faktycznych dokonanych przez Wojewodę [...] w zaskarżonej decyzji.
Następnie Minister wskazał, iż miejscowość S. położona była w okresie przedwojennym na terenie gminy [...], w powiecie l, w województwie l i sąsiadowała bezpośrednio z miastem L. Na fakt ten wskazują nie tylko powszechnie dostępne plany przedwojennego L, ale również szereg dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, m.in. plany budowy budynku mieszkalnego z adnotacjami o zezwoleniach na budowę i zamieszkanie wydanymi przez Wójta Gminy [...] oraz Zarząd Gminy [...], nie zaś przez władze miasta L.
Włączenie miejscowości S. w granice administracyjne L. nastąpiło w okresie powojennym w dniu [...] czerwca 1952 roku i wchodzi ona w skład jednej z dzielnic L. Organ powołał się na art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdzie wskazano, że wartość nieruchomości określa się jednak według stanu na dzień ich pozostawienia. Minister stwierdził, że przez stan nieruchomości należy rozumieć również położenie administracyjne danej miejscowości w chwili pozostawienia nieruchomości. Wskazał, że J. D. opuścił byłe terytorium RP w 1946 roku, w związku z czym należy uwzględnić granice administracyjne miejscowości S. na ten właśnie rok. Nie będzie więc miało znaczenia dla ustalenia wartości pozostawionej nieruchomości przyłączenie S. do L. w latach 50-tych.
Minister podsumował, iż powyższe wskazuje, iż ustalenia Wojewody Małopolskiego w zaskarżonej decyzji dotyczące położenia pozostawionej nieruchomości są prawidłowe. W ocenie Ministra, prawidłowy jest również sporządzony w dniu [...] lipca 2014 r. operat szacunkowy określający wartość tej nieruchomości. Biegły prawidłowo przyjął, że dla miejscowości S., położonej w pow. lwowskim, woj. lwowskim za rynek porównywalny należy uznać pow. sanocki, w woj. podkarpackim.
Ponadto, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] nieprawidłowo ustalił wysokość przysługującej Z. F. rekompensaty. Na podstawie postanowień sądowych z dnia [...] listopada 2004 r., z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r. Z. F. przysługuje w całości prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. D. udziału w wysokości 1/2 części we współwłasności nieruchomości w S. Wartość tego udziału zgodnie ze sporządzonym w dniu [...] lipca 2014 r. operatem szacunkowym wynosi [...]zł. Artykuł 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przewiduje, że wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości nieruchomości (lub udziału we współwłasności nieruchomości), która w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł. Z. F. przysługuje zatem rekompensata w odniesieniu do całości udziału we współwłasności nieruchomości pozostawionej przez J. D., tj. w wysokości [...]zł ([...] złotych), nie zaś jak nieprawidłowo wskazał Wojewoda [...] - w kwocie [...]zł.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. F., zaskarżając przedmiotową decyzję w całości, a także poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, a w szczególności : art. 64 w związku z art. 21 pkt 1 i art. 7 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu nr. 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, obrazę art. 7 w związku z art. 80 kpa przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów - przyjęcie, że dane z 1933r. są miarodajne dla lat 1945/6 co do granic miasta L., brak rozróżnienia pojęć " S. " i "S.", podczas gdy już mapa miasta z 1939r. (w projekcie-niewydana oficjalnie ze względu na wojnę) a potem mapa-plan miasta L./L. z 1943r. obecną ulicę S. [...]lokowała w granicach administracyjnych miasta L. - co skutkuje dziesięciokrotną różnicą w wysokości rekompensaty - na korzyść skarżącej. Takie działania organów, w ocenie skarżącej, naruszyły art. 8, 10 i 13 ustawy z 8 lipca 2005 r. Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż wartość działki zabudowanej domem położonej przy ul. S. [...] dom [...] - gdyby nawet przyjąć, że S. nie leżał w granicach miasta L. - jest znacznie zaniżona. Jednak sytuacja faktyczna, zdaniem skarżącej, jest inna. Były bowiem dwie osady - " S. " i "S. " - co wynika z mapy miasta W. L. 1940/1939r. Po zajęciu U. przez sowietów utworzono rejon P. i włączono S. do tego rejonu a S. do L. Na polskiej mapie są zaznaczone granice miasta " do 1930 " i w 1939/40 , ale już Niemcy w 1943 roku włączyli S. do L. Ponadto, do skargi załączono operat szacunkowy z [...] lutego 2015 r. dotyczący oszacowania wartości prawa własności do przedmiotowej nieruchomości pozostawionej w skardze i wniesiono o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z tego operatu, "gdzie przy przyjęciu, że ul. S. [...] to nie miasto L., ale S. gmina [...]– wartość nieruchomości wynosi [...] zł, czyli udział J. D. to [...] zł czyli rekompensata to [...] zł."
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r., którą organ uchylił pkt 3 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. potwierdzającej Z. F. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. D. nieruchomości w miejscowości S., pow. l., woj. l., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i w tym zakresie orzekł merytorycznie co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił wysokość rekompensaty przysługującej Z. F. na kwotę [...]zł
Materialnoprawną podstawę wydania powołanej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie zaś do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.
W przedmiotowej sprawie skarżąca kwestionuje poprawność operatu szacunkowego z [...] lipca 2014 r., na podstawie którego organy obliczyły wartość przyznanego jej prawa do rekompensaty. Zarzuty skargi koncentrują się na dwóch kwestiach. Po pierwsze, na nieprawidłowym przyjęciu przez organ, iż nieruchomość pozostawiona położona była w dacie pozostawienia tej nieruchomości w miejscowości S., nie zaś przy ul. S. znajdującej się w graniach administracyjnych miasta L. Po drugie, na ustaleniu przez organy zaniżonej wartości nieruchomości pozostawionej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do spornej kwestii położenia administracyjnego nieruchomości w dacie jej pozostawienia, wskazać trzeba, iż kwestia ta nie zależy od uznania organu, czy też od określenia położenia administracyjnego nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym. Otóż organy mają obowiązek rzeczywistego ustalenia położenia administracyjnego nieruchomości pozostawionej. Określa to wyraźnie art. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w myśl którego ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przy czym, pojęcie stan nieruchomości zawarte w art. 11 ust. 5 ustawy odnosi się również do położenia administracyjnego danej miejscowości w chwili pozostawienia nieruchomości. Chwilę pozostawienia nieruchomości ustala się na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Ze znajdującej się w aktach sprawy karty ewakuacyjnej wydanej J.D. w 1946 r. przez Komisję Mieszaną do Spraw Ewakuacji we L. wynika, że J. D. opuścił byłe terytorium RP w 1946 roku. W związku z powyższym, obowiązkiem organu było uwzględnienie granic administracyjnych miejscowości S. na ten rok.
W ocenie Sądu, prawidłowo ustaliły organy, na podstawie dokumentów archiwalnych zgromadzonych w aktach sprawy, to jest: kontraktu kupna i sprzedaży zawartego w dniu [...] lipca 1930 r., odpisu uchwały Sądu Grodzkiego Zamiejskiego we L. z dnia [...] kwietnia 1931 r., planu budowy domu parterowego w S. J. i M. D., z adnotacją o zezwoleniu przez Wójta Gminy [...]z dnia [...] grudnia 1934 r.na budowę oraz zezwoleniu Zarządu Gminy [...] z dnia [...] września 1938 r. na zamieszkiwanie, powszechne dostępnych planów przedwojennego miasta L. oraz "Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej" Wydawnictwo Książnicy Naukowej 1933 r., iż w okresie przedwojennym miejscowość S. położona była na terenie gminy [...], w powiecie lwowskim, województwie lwowskim i sąsiadowała bezpośrednio z miastem L. Prawidłowo ustaliły również organy, iż włączenie miejscowości S. w granice administracyjne L. nastąpiło w okresie powojennym w dniu [...] czerwca 1952 roku i miejscowość ta wchodzi obecnie w skład jednej z dzielnic L.
Odnosząc się z kolei do zarzutu ustalenia przez organ zaniżonej wartości nieruchomości pozostawionej wskazać trzeba, iż operat szacunkowy sporządzony na potrzeby wyceny nieruchomości zabużańskiej musi spełniać wymogi stawiane przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). W szczególności, musi on spełniać wymogi zawarte w Dziale IV tej ustawy (Wycena nieruchomości), Rozdział 1 (Określanie wartości nieruchomości), a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Należy przy tym zauważyć, iż wycena wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami RP kilkadziesiąt lat wcześniej cechuje się pewną specyfiką, którą ustawodawca zawarł w przepisach ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Przepisy te stanowią lex specialis wobec ogólnych zasad wyceny nieruchomości.
I tak, stosownie do art. 11 ust. 1 powołanej ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, wartość rynkową nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się na podstawie nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się przeciętne ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, zbywane w miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców, porównywalnym stopniu urbanizacji i charakterze administracyjnym do miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona, położonej na obszarze województwa lub miasta wydzielonego, o którym mowa w ust. 2, z uwzględnieniem współczynników określających różnice w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw lub miast w okresie przed 1939 r., z zastrzeżeniem ust. 4. Zgodnie z ust. 5 powołanego art. 11, wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się według stanu na dzień ich pozostawienia oraz według cen albo kosztów odtworzenia na dzień sporządzenia wyceny. W ust. 2 wskazano zaś, iż za porównywalne województwo, z uwzględnieniem współczynników, o których mowa w ust. 1, uznaje się dla województwa [...] – województwo [...], współczynnik 1,00.
Z powyższego wynika, iż w sprawie wyceny nieruchomości zabużańskiej rzeczoznawca majątkowy nie ma wyboru, gdyż zobligowany jest do zastosowania podejścia porównawczego, o którym mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości. Z kolei, wyboru metody szacowania dokonuje, w myśl art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Jak wynika z operatu szacunkowego z [...] lipca 2014 r. biegła wybrała podejście porównawcze - metodę porównywania parami. Przyjęła, w oparciu o ustalenia dokonane przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] czerwca 2014 r., iż miejscowość S. położona była w powiecie [...], województwie l. Za województwo porównywalne do województwa [...] biegła przyjęła województwo [...], zaś za rynek porównywalny do powiatu [...] rynek powiatu [...] w województwie podkarpackim. Dla potrzeb określenia wartości nieruchomości rzeczoznawca przyjęła rynek nieruchomości gruntowych zabudowanych budynkami mieszkalnymi, stanowiących przedmiot prawa własności, obszar rynku: powiat sanocki w województwie podkarpackim, okres badania cen: lata 2012, 2013, 2014 do dnia wyceny. W operacie zawarła opis nieruchomości, które przyjęła do porównań oraz scharakteryzowała cechy rynkowe, wagę danej cechy i jej zakres kwotowy. W oparciu o powyższe ustaliła, iż wartość 1 m2 powierzchni użytkowej budynku wynosi 2030 zł/m2, a wartość rynkowa nieruchomości pozostawionej wynosi [...] złotych.
W ocenie Sądu, prawidłowo uznały organy, iż operat szacunkowy z [...] lipca 2014 r., przedłożony przez skarżącą i wykonany na jej zlecenie, sporządzony został prawidłowo i w sposób pozwalający na jego pozytywną ocenę pod względem formalnym. Biegła zastosowała się przy tym do wymogów określonych w przepisach art. 11 ust. 1 ustawy zabużańskiej, § 4 ust. 2 rozporządzenia z 21 września 2004 r. oraz art. 11 ust. 2 ustawy zabużańskiej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, iż operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego stanowi jeden z dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, który podlega ocenie przez organ administracji, tak jak każdy inny dowód, na podstawie art. 80 kpa. Natomiast, zgodnie z art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oceny prawidłowości operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Z powyższego przepisu wynika m.in., że strona - kwestionując ustalenia operatu szacunkowego - powinna przedstawić dowody znajdujące się w jej posiadaniu na tę okoliczność. Jeden z takich środków dowodowych może stanowić operat szacunkowy wykonany przez innego rzeczoznawcę majątkowego, szacujący wartość tej samej nieruchomości. Przedłożony organowi przez stronę kontroperat, wykonany na jej zlecenie, będzie podlegał takiej samej ocenie organu administracji, jak każdy inny dowód zgromadzony w sprawie. W przypadku powstania wątpliwości co do wartości dowodowej operatu organ może z urzędu zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców, celem oceny prawidłowości operatu sporządzonego w postępowaniu. Również strona jest uprawniona do odwołania się do organizacji zawodowej rzeczoznawców celem oceny prawidłowości operatu. Podkreślić bowiem trzeba, że biegły posiada wiadomości specjalne z danej dziedziny i w oparciu o nie wycenia nieruchomość. Zatem jego status zbliżony jest do zawodu zaufania publicznego.
W ocenie Sądu, same zaś ogólnikowe stwierdzenia skarżącej sformułowane w postępowaniu administracyjnym, iż ceny nieruchomości są porównywalne do miast Z. i S., podczas gdy właściwe byłoby przyjęcie za porównywalne do miasta L, miasta Kraków a także powoływanie się na willową zabudowę, korzystne warunki środowiskowe i niedaleką odległość od centrum obszaru ulic S., bez podania źródła wiedzy o tych okolicznościach, przy jednoczesnej klarownej, i wystarczającej analizie zawartej w operacie szacunkowym z [...] lipca 2014 r. uznać należy za dalece niewystarczające, aby zgłoszone stwierdzenia zostały uznane. Określając wartość nieruchomości pozostawionej organ zobowiązany był natomiast określić, czym się kierował dokonując oceny przedłożonych dowodów, w tym operatu szacunkowego z [...] lipca 2014 r. - co też w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, organ uczynił.
Podsumowując, dopuszczony przez Sąd jako dowód załączony do skargi operat szacunkowy z lutego 2015 r., w którym biegli zastosowali odmienną niż w operacie z [...] lipca 2014 r. metodę szacowania nieruchomości, to jest metodę korygowania ceny średniej oraz przyjęli inny rynek porównywalny do powiatu lwowskiego, to jest powiat rzeszowski, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd nie podzielił ponadto zarzutu naruszenia art. 7 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dając wyraz swej ocenie w uzasadnieniu decyzji w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zaskarżoną decyzją art. 64 w związku z art. 21 pkt 1 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Skarżąca zgłosiła wprawdzie powołany zarzut ale nie uzasadniła w czym konkretnie upatruje naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji i Protokołu nr 1 do Konwencji. Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, iż kwota rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości nie musi być przyznana w wysokości oczekiwanej przez skarżącą, a rekompensata została skarżącej przyznana na podstawie przepisów, których zgodność z przepisami Konstytucji nie została podważona.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło